Ισχυρές πιέσεις στο λειτουργικό κόστος της ελληνικής ακτοπλοΐας προκαλεί η εφαρμογή των νέων ευρωπαϊκών περιβαλλοντικών κανονισμών, σε συνδυασμό με τις γεωπολιτικές εξελίξεις και τη μεταβλητότητα στις τιμές των καυσίμων, σύμφωνα με την 25η Ετήσια Μελέτη για την Ελληνική Ακτοπλοΐα της XRTC.
Η μελέτη επισημαίνει ότι το Ευρωπαϊκό Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (EU ETS), το FuelEU Maritime και η ένταξη της Μεσογείου στις Περιοχές Ελέγχου Εκπομπών Θείου (SECA) αυξάνουν σημαντικά τα λειτουργικά έξοδα των ακτοπλοϊκών εταιρειών, με το πρόσθετο κόστος να αναμένεται να περάσει σταδιακά και στις τιμές των εισιτηρίων.
Αυξάνεται η επιβάρυνση από το EU ETS
Όπως σημειώνεται στη μελέτη, το 2025 οι ακτοπλοϊκές εταιρείες υποχρεώθηκαν να καλύπτουν το 70% των εκπομπών τους μέσω αγοράς δικαιωμάτων ρύπων, έναντι 40% το 2024, ενώ από το 2026 η υποχρέωση αυξάνεται στο 100%.
Για την ελληνική ακτοπλοΐα, το μέτρο αφορά κυρίως τα δρομολόγια προς και από την Κρήτη, καθώς και τις γραμμές της Αδριατικής.
Οι γεωπολιτικές εξελίξεις εκτόξευσαν το κόστος καυσίμων
Παρότι το 2025 χαρακτηρίστηκε από αποκλιμάκωση στις τιμές των καυσίμων, η εικόνα άλλαξε το 2026, καθώς η ένταση στη Μέση Ανατολή και η διεύρυνση των συγκρούσεων προκάλεσαν έντονες αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Σύμφωνα με στοιχεία του Συνδέσμου Επιχειρήσεων Επιβατηγού Ναυτιλίας (ΣΕΕΝ), τους μήνες Μάρτιο και Απρίλιο η τιμή του Marine Gas Oil διαμορφώθηκε κοντά στα 1.200 ευρώ ανά τόνο, αυξάνοντας το κόστος των ακτοπλοϊκών εταιρειών κατά περίπου 18 εκατ. ευρώ τον μήνα.
Εφόσον οι υψηλές τιμές διατηρηθούν κατά την κορύφωση της θερινής περιόδου, η μηνιαία επιβάρυνση εκτιμάται ότι μπορεί να φτάσει ακόμη και τα 25 εκατ. ευρώ, λόγω της αύξησης των δρομολογίων.
Διαφορετική εικόνα για Attica Group και Μινωικές Γραμμές
Η μελέτη καταγράφει διαφορετικές επιδόσεις για τους δύο μεγαλύτερους παίκτες της ελληνικής ακτοπλοΐας.
Η Attica Group παρέμεινε λειτουργικά κερδοφόρα, ωστόσο το EBITDA υποχώρησε κατά 11% σε σχέση με το 2024, εξαιτίας του αυξημένου λειτουργικού κόστους που προκάλεσαν οι νέοι περιβαλλοντικοί κανονισμοί.
Σε επίπεδο αποτελεσμάτων προ φόρων, η εταιρεία εμφάνισε ζημιές 33,7 εκατ. ευρώ, έναντι κερδών 17,5 εκατ. ευρώ το 2024. Η σύγκριση, ωστόσο, επηρεάζεται από τα έκτακτα κέρδη της προηγούμενης χρήσης, τα οποία είχαν προκύψει από την πώληση της Africa Morocco Lines.
Αντίθετα, οι Μινωικές Γραμμές διατήρησαν την ανοδική τους πορεία, καταγράφοντας για τρίτη συνεχόμενη χρονιά κερδοφορία. Τα κέρδη προ φόρων διαμορφώθηκαν στα 7,05 εκατ. ευρώ, έναντι 0,8 εκατ. ευρώ το 2024, παρουσιάζοντας σημαντική βελτίωση.
Το μεγάλο πρόβλημα για τις μικρές ακτοπλοϊκές
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει η XRTC στις μικρότερες ακτοπλοϊκές εταιρείες, οι οποίες δραστηριοποιούνται κυρίως στις άγονες και ενδονησιωτικές γραμμές.
Σύμφωνα με τη μελέτη, η πρόσβαση σε τραπεζική χρηματοδότηση παραμένει εξαιρετικά δύσκολη, καθώς οι τράπεζες απαιτούν ισχυρές εγγυήσεις ή μακροχρόνιες συμβάσεις δημόσιας υπηρεσίας για τη χρηματοδότηση νέων πλοίων, ενώ ο δανεισμός δεν καλύπτει το σύνολο του επενδυτικού κόστους.
Η XRTC εκτιμά ότι οι νέες τετραετείς συμβάσεις για τις άγονες γραμμές μπορούν να προσφέρουν μεγαλύτερη προβλεψιμότητα στα έσοδα των εταιρειών, διευκολύνοντας την πρόσβασή τους στη χρηματοδότηση και την ανανέωση του στόλου τους.
Η συνολική εικόνα που αποτυπώνει η φετινή μελέτη είναι ότι η ελληνική ακτοπλοΐα εισέρχεται σε μια περίοδο αυξημένων επενδυτικών αναγκών και υψηλότερου λειτουργικού κόστους, με την προσαρμογή στους νέους περιβαλλοντικούς κανόνες να αποτελεί τη μεγαλύτερη πρόκληση για τις επιχειρήσεις του κλάδου.
