Εικόνες απόλυτης καταστροφής αντικρίζουν τα σωστικά συνεργεία που επιχειρούν αδιάκοπα στον τόπο της πολύνεκρης σιδηροδρομικής τραγωδίας κοντά στην Ούρδα, στην επαρχία Τολέδο της Ισπανίας.
Ο μέχρι στιγμής απολογισμός ανέρχεται σε 68 νεκρούς και τουλάχιστον 107 τραυματίες, ενώ οι Αρχές δεν αποκλείουν να αυξηθεί ο αριθμός των θυμάτων όταν απομακρυνθούν όλα τα κατεστραμμένα βαγόνια. Νεότερες επίσημες αναφορές κάνουν λόγο για 53 ανθρώπους που παρέμεναν στα νοσοκομεία το βράδυ της Τετάρτης.
Περισσότερα από 500 στελέχη της Guardia Civil εργάστηκαν όλη τη νύχτα κάτω από ισχυρούς βιομηχανικούς προβολείς. Δύο μεγάλοι γερανοί στήθηκαν δίπλα στις γραμμές, προκειμένου να μετακινήσουν με προσοχή τα βαγόνια που έχουν μετατραπεί σε άμορφες μάζες μετάλλου.
Έρευνες μέσα και κάτω από τα βαγόνια
Οι διασώστες χρησιμοποιούν ειδικά εργαλεία κοπής για να ανοίγουν περάσματα στα συντρίμμια και να φτάνουν βαθύτερα στο εσωτερικό των συρμών. Στις έρευνες συνδράμει drone με θερμική κάμερα, ενώ στην περιοχή βρίσκονται και τρία ειδικά εκπαιδευμένα σκυλιά.
Τα ζώα δεν χρησιμοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια της νύχτας, καθώς έπρεπε πρώτα να σταθεροποιηθούν τα βαγόνια και να ασφαλιστεί το πεδίο. Η συνδρομή τους αναμένεται να είναι καθοριστική στις έρευνες για επιβάτες ή σορούς που ενδέχεται να βρίσκονται μέσα ή κάτω από τις αμαξοστοιχίες.
Οι Αρχές έχουν πάψει εδώ και ώρες να αναφέρονται σε αναζήτηση πιθανών επιζώντων και μιλούν πλέον κυρίως για επιχείρηση ανάσυρσης σορών. Κατά τη νυχτερινή κινητοποίηση, κάτοικοι της περιοχής έβλεπαν οχήματα ιατροδικαστικών υπηρεσιών και νεκροτομείων να κινούνται συνεχώς προς και από τον τόπο της καταστροφής.
Μέχρι αργά τη νύχτα, οι σοροί τεσσάρων από τα καταγεγραμμένα θύματα παρέμεναν εγκλωβισμένες στα συντρίμμια. Περιφερειακός αξιωματούχος ανέφερε, παράλληλα, ότι κάτω από βαγόνια που μετακινούσαν οι γερανοί είχαν εντοπιστεί ακόμη πέντε σοροί. Δεν είχε διευκρινιστεί εάν αυτές περιλαμβάνονταν ήδη στον επίσημο απολογισμό.
Οι 29 δηλώσεις εξαφάνισης
Παράλληλα με τις έρευνες ξεκινά η δύσκολη διαδικασία αναγνώρισης των θυμάτων. Έως το βράδυ, η Guardia Civil είχε δεχθεί συνολικά 29 δηλώσεις εξαφάνισης:
- 13 στη Μαδρίτη
- 9 στο Τολέδο
- 7 στη Σεβίλλη
Παραμένει ασαφές πόσοι από τους αγνοουμένους περιλαμβάνονται ήδη στους νεκρούς και πόσοι ενδέχεται να είναι επιβάτες που απεγκλωβίστηκαν και αποχώρησαν χωρίς να καταγραφούν αμέσως.
Η Ούρδα παραμένει αποκλεισμένη όσο συνεχίζονται οι έρευνες. Η ανακρίτρια του Οργάθ έχει κηρύξει απόρρητη τη δικαστική διερεύνηση, διέταξε την κατάσχεση των «μαύρων κουτιών» των δύο τρένων και απαγόρευσε την πρόσβαση στο σημείο, ώστε να προστατευθούν τα αποδεικτικά στοιχεία.
Πώς συγκρούστηκαν τα δύο τρένα
Το δυστύχημα σημειώθηκε λίγο πριν από τις 09:00 στη γραμμή υψηλής ταχύτητας Μαδρίτης–Σεβίλλης, ανάμεσα στο Λος Γιέβενες και την Ούρδα.
Το AVE 2080 της κρατικής Renfe προσέκρουσε από πίσω στο Iryo 6076, το οποίο είχε ακινητοποιηθεί επάνω στις γραμμές. Και τα δύο τρένα είχαν αναχωρήσει από τη Μαδρίτη με προορισμό τη Σεβίλλη.
Στο Iryo επέβαιναν 147 άνθρωποι, μεταξύ των οποίων ένα βρέφος, ενώ το AVE μετέφερε περίπου 397 επιβάτες. Συνολικά στους δύο συρμούς βρίσκονταν 544 άνθρωποι. Η σύγκρουση καταγράφηκε στις 08:53, στο χιλιομετρικό σημείο 118 της γραμμής.
Τέσσερα βαγόνια ανατράπηκαν. Το τελευταίο βαγόνι του Iryo, πάνω στο οποίο προσέκρουσε η μηχανή του AVE, καταστράφηκε και τυλίχθηκε στις φλόγες. Η μηχανή του τρένου της Renfe κατέληξε σε πρανές, ενώ βαγόνια εκτροχιάστηκαν και έπεσαν στις δύο πλευρές της γραμμής.
Επιζώντες περιέγραψαν ανθρώπους να εκσφενδονίζονται από τα καθίσματά τους και τραυματίες να καλούν για βοήθεια, παγιδευμένοι ανάμεσα στα παραμορφωμένα σίδερα.
Η βλάβη που έθεσε εκτός λειτουργίας το σύστημα ασφαλείας
Η ακριβής αιτία δεν έχει ακόμη προσδιοριστεί επισήμως. Τα πρώτα στοιχεία, ωστόσο, στρέφουν την έρευνα στους χειρισμούς που έγιναν μετά την κατάρρευση του αυτόματου συστήματος σηματοδότησης και ελέγχου LZB.
Σύμφωνα με τον υπουργό Μεταφορών Όσκαρ Πουέντε, το σύστημα τέθηκε εκτός λειτουργίας εξαιτίας προβλήματος στην επικοινωνία μεταξύ υπολογιστών. Η βλάβη ενεργοποίησε κόκκινη ένδειξη και ακινητοποίησε περίπου έξι τρένα στην περιοχή.
Όταν το LZB σταματά να λειτουργεί, το κέντρο ελέγχου της Adif στην Ατότσα της Μαδρίτης αναλαμβάνει χειροκίνητα τη διαχείριση της κυκλοφορίας. Το πρωτόκολλο προβλέπει «πορεία εν όψει», με ανώτατη ταχύτητα 40 χλμ./ώρα, ώστε ο μηχανοδηγός να μπορεί να σταματήσει εάν συναντήσει εμπόδιο.
Η μηχανοδηγός του Iryo δεν κατάφερε να θέσει ξανά σε κίνηση τον συρμό της και περίμενε οδηγίες. Το AVE που ακολουθούσε, όμως, έλαβε εντολή να συνεχίσει με κανονική ταχύτητα.
Ο Πουέντε χαρακτήρισε την απόφαση «ανεξήγητη» και «προδήλως λανθασμένη», υπογραμμίζοντας ότι η αμαξοστοιχία δεν έπρεπε να κινηθεί κανονικά όσο υπήρχε ενεργή κόκκινη ένδειξη και προπορευόμενο τρένο στη γραμμή. Παρότι οι ενδείξεις στρέφονται προς ανθρώπινο σφάλμα, η τελική απόδοση ευθυνών ανήκει στην επίσημη έρευνα.
Δημόσια δεδομένα εντοπισμού της Renfe φέρεται να δείχνουν ότι το AVE κινούνταν με περίπου 137 χλμ./ώρα τη στιγμή της σύγκρουσης.
Τα ηχητικά από το κέντρο ελέγχου
Η Cadena SER δημοσιοποίησε ηχητικά αρχεία τα οποία, σύμφωνα με τον σταθμό, καταγράφουν τις συνομιλίες του κέντρου ελέγχου της Ατότσα με τους μηχανοδηγούς των δύο τρένων.
Κατά την El País, τα αποσπάσματα δείχνουν ότι ο ελεγκτής επέτρεψε σε δύο αμαξοστοιχίες να συνεχίσουν κανονικά, παρότι το σύστημα ασφαλείας είχε παρουσιάσει βλάβη. Παράλληλα, δεν φαίνεται να προειδοποίησε εγκαίρως το AVE ότι το προπορευόμενο Iryo εξακολουθούσε να βρίσκεται ακινητοποιημένο στη γραμμή.
Πρόκειται για δύο επικοινωνίες με τη μηχανοδηγό του Iryo και μία με τον μηχανοδηγό του AVE, το οποίο βρισκόταν περίπου 25 χιλιόμετρα πίσω.
08:36 – Η εντολή προς το AVE
Στο πρώτο ηχητικό, ο ελεγκτής εμφανίζεται αρχικά αβέβαιος για τη διαδικασία που πρέπει να εφαρμοστεί. Στη συνέχεια, όμως, δίνει εντολή στον μηχανοδηγό του AVE 2080 να επανεκκινήσει:
Ελεγκτής: «Κέντρο Ελέγχου Ατότσα προς μηχανοδηγό της αμαξοστοιχίας 2080».
Μηχανοδηγός: «Ναι».
Ελεγκτής: «Στις 08:36».
Μηχανοδηγός: «Ναι».
Ελεγκτής: «Αποσυνδέστε και επανασυνδέστε το LZB. Συνεχίστε την πορεία σας και στη συνέχεια κινηθείτε σύμφωνα με το BSL, με κανονική πορεία».
Μηχανοδηγός: «Με κανονική πορεία;»
Ελεγκτής: «Ναι».
Σύμφωνα με την κυβερνητική εκτίμηση, εδώ εντοπίζεται το πρώτο κρίσιμο λάθος. Το AVE έλαβε άδεια να προχωρήσει χωρίς να έχει επιβεβαιωθεί ότι το Iryo είχε απομακρυνθεί σε ασφαλή απόσταση, η οποία θα έπρεπε να ξεπερνά τα 30 χιλιόμετρα.
Επιπλέον, δεν εφαρμόστηκε το προβλεπόμενο όριο των 40 χλμ./ώρα που θα ίσχυε σε συνθήκες οπτικής επιτήρησης της γραμμής.
08:41 – Η μηχανοδηγός του Iryo δηλώνει ακινητοποιημένη
Πέντε λεπτά αργότερα, η μηχανοδηγός του Iryo επικοινωνεί με το κέντρο ελέγχου. Αναφέρει ότι έχει χάσει την επικοινωνία με το σύστημα και ότι ο συρμός της παραμένει μπροστά από το σήμα εισόδου στην Ούρδα:
«Δεν έχω ανακτήσει τη μετάδοση. Είμαι ακινητοποιημένη μπροστά από το σήμα εισόδου στην Ούρδα», ακούγεται να λέει.
Μετά από ασαφείς συνομιλίες, ο ελεγκτής της ζητά να αποσυνδέσει και να επανασυνδέσει το σύστημα και της δίνει επίσης άδεια να επανεκκινήσει «με κανονική ταχύτητα».
Η οδηγία αυτή εκδίδεται λίγα λεπτά μετά την αντίστοιχη εντολή προς το AVE, παρότι το Iryo προηγείται και βρίσκεται σε σχετικά μικρή απόσταση.
08:48 – Η τελευταία ευκαιρία πριν από τη σύγκρουση
Στην τρίτη επικοινωνία, η μηχανοδηγός του Iryo ενημερώνει ξανά ότι δεν μπορεί να κινήσει το τρένο:
Μηχανοδηγός: «Το τρένο δεν μου επιτρέπει να ελέγξω το σύστημα LZB. Γι’ αυτό εξακολουθώ να είμαι ακινητοποιημένη μπροστά από το σήμα εισόδου».
Ελεγκτής: «Εντάξει. Μόλις μπορέσετε. Και αν αντιμετωπίσετε πρόβλημα, καλέστε μας ξανά».
Μηχανοδηγός: «Εντάξει. Θα σας ενημερώσω».
Παρότι το κέντρο ελέγχου πληροφορείται ότι το Iryo δεν έχει μετακινηθεί, από τα ηχητικά δεν προκύπτει άμεση ενέργεια για να ακινητοποιηθεί ή να επιβραδύνει το AVE. Απέμεναν περίπου πέντε λεπτά μέχρι τη σύγκρουση.
Ακολουθεί εσωτερική συνομιλία εργαζομένων στην οποία καταγράφεται σύγχυση για την κατάσταση των συρμών και τις εντολές που είχαν δοθεί. Ένας εργαζόμενος ακούγεται να αναφέρει ότι υπήρχε όριο 40 χλμ./ώρα, προτού διακόψει λέγοντας: «Μια στιγμή».
Απόρρητη έρευνα και κατάσχεση των «μαύρων κουτιών»
Εκτός από τη δικαστική έρευνα, τα αίτια εξετάζει και η ανεξάρτητη Επιτροπή Διερεύνησης Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων. Η Αρχή επισημαίνει ότι είναι ακόμη νωρίς για ασφαλή συμπεράσματα.
Η Guardia Civil έχει ανακρίνει τον εργαζόμενο του κέντρου ελέγχου της Adif που διαχειριζόταν την κυκλοφορία τη στιγμή του δυστυχήματος. Ο υπάλληλος έχει ταυτοποιηθεί και η ενδεχόμενη ευθύνη του θα αξιολογηθεί στο πλαίσιο των ερευνών.
Το κρίσιμο ερώτημα δεν περιορίζεται στο ποιος έδωσε τη λανθασμένη εντολή. Αφορά και το πώς ένα δίκτυο με διαδοχικά επίπεδα ασφαλείας επέτρεψε σε ένα ανθρώπινο σφάλμα να οδηγήσει σε τόσο μεγάλη καταστροφή. Όταν οι αυτοματισμοί τέθηκαν εκτός λειτουργίας, η ασφάλεια των συρμών φαίνεται ότι εξαρτήθηκε από τηλεφωνικές επικοινωνίες και χειροκίνητες οδηγίες.
Δεύτερη τραγωδία μέσα σε εννέα μήνες
Το δυστύχημα στην Ούρδα είναι το δεύτερο πολύνεκρο συμβάν στην ίδια σιδηροδρομική αρτηρία μέσα στο 2026. Στις 18 Ιανουαρίου, στο Αδαμούθ της Κόρδοβας, ο εκτροχιασμός ενός Iryo και η σύγκρουσή του με αμαξοστοιχία Alvia είχαν στοιχίσει τη ζωή σε 46 ανθρώπους. Μαζί με τους 68 νεκρούς της Ούρδα, τα θύματα στον άξονα Μαδρίτης–Ανδαλουσίας ξεπερνούν τα 110 μέσα σε εννέα μήνες.
Η νέα σύγκρουση είναι η πλέον πολύνεκρη σιδηροδρομική τραγωδία στην Ισπανία και την Ευρώπη μετά το δυστύχημα του Σαντιάγο ντε Κομποστέλα το 2013, όπου είχαν χάσει τη ζωή τους 80 άνθρωποι.
Μήνυση από το Vox και πολιτική πίεση στον Σάντσεθ
Ενώ η Ισπανία βρίσκεται σε τριήμερο εθνικό πένθος, το δεξιό κόμμα Vox κατέθεσε μήνυση κατά της Adif για ανθρωποκτονία από αμέλεια. Η μήνυση αφορά τους χειριστές του κέντρου ελέγχου της Ατότσα που έδωσαν την εντολή επανεκκίνησης, τους προϊσταμένους τους και όσους είχαν την ευθύνη του πρωτοκόλλου έκτακτης λειτουργίας.
Η αντιπολίτευση ζητά ανεξάρτητο έλεγχο και την παραίτηση του υπουργού Μεταφορών. Ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ δεσμεύτηκε ότι η έρευνα θα φτάσει «μέχρι τέλους» και δήλωσε ότι είναι απαράδεκτο για την Ισπανία να βιώνει δύο δυστυχήματα υψηλής ταχύτητας μέσα στην ίδια χρονιά.
Η τραγωδία αποκτά αναπόφευκτα και πολιτική διάσταση ενόψει των εθνικών εκλογών της 29ης Νοεμβρίου, με το ερώτημα εάν θα επιβαρύνει εκλογικά την κυβέρνηση Σάντσεθ.
Κλειστή η γραμμή Μαδρίτης–Ανδαλουσίας
Η κυκλοφορία των τρένων υψηλής ταχύτητας μεταξύ Μαδρίτης και Ανδαλουσίας έχει διακοπεί επ’ αόριστον. Η Renfe έχει αναστείλει την πώληση εισιτηρίων στον συγκεκριμένο διάδρομο έως τις 13 Δεκεμβρίου, χωρίς αυτό να σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι η γραμμή θα παραμείνει κλειστή μέχρι τότε.
Η διάρκεια της διακοπής θα εξαρτηθεί από την ολοκλήρωση των ερευνών, την απομάκρυνση των συντριμμιών και τους ελέγχους ασφαλείας στο δίκτυο.
Ακολουθήστε το reportaznet.gr στο Google News και μάθετε όλες τις ειδήσεις και τα πολιτικά νέα στην Ελλάδα & τον Κόσμο`
