Μπροστά σε ένα γνώριμο πολιτικό αδιέξοδο βρίσκεται ξανά το Ισραήλ. Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου δεν συγκεντρώνει τις 61 έδρες που απαιτούνται για τον σχηματισμό κυβέρνησης, αλλά οι αντίπαλοί του δεν διαθέτουν, τουλάχιστον προς το παρόν, την αναγκαία συνεννόηση για να τον απομακρύνουν από την εξουσία.
Με καταμετρημένο το μεγαλύτερο μέρος των ψήφων, το δεξιό, ακροδεξιό και υπερορθόδοξο μπλοκ του απερχόμενου πρωθυπουργού προβλέπεται να εκλέξει περίπου 53 βουλευτές. Το στρατόπεδο της αντιπολίτευσης υπό τον Γκάντι Άιζενκοτ κινείται στις 48 έδρες, ενώ τα αραβικά κόμματα καταγράφουν ιστορική επίδοση με 19. Τα αποτελέσματα δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί, καθώς απομένει η ενσωμάτωση ειδικών ψηφοδελτίων, μεταξύ άλλων από στρατιωτικούς και διπλωμάτες.
Η εκλογική αριθμητική δείχνει ότι ούτε ο Νετανιάχου ούτε ο Άιζενκοτ μπορούν να σχηματίσουν αυτοδύναμη κυβέρνηση με τους σημερινούς συμμάχους τους. Η αντιπολίτευση θα μπορούσε αριθμητικά να ξεπεράσει το όριο των 61 εδρών με τη στήριξη των αραβικών παρατάξεων, όμως σχεδόν όλα τα εβραϊκά κόμματα του μπλοκ της έχουν αποκλείσει μια τέτοια συνεργασία.
Το βρετανικό BBC εξετάζει τέσσερις πιθανές διαδρομές για την επόμενη ημέρα. Όλες, όμως, προϋποθέτουν ότι τουλάχιστον μία πολιτική δύναμη θα υπαναχωρήσει από βασικές προεκλογικές δεσμεύσεις της.
1. Κυβέρνηση ενότητας Νετανιάχου – Άιζενκοτ
Το πρώτο σενάριο θέλει το Likud και το Yashar να σχηματίζουν κυβέρνηση εθνικής ενότητας. Μια τέτοια συμφωνία θα εξασφάλιζε άνετη κοινοβουλευτική πλειοψηφία, αλλά θα απαιτούσε μεγάλες πολιτικές υποχωρήσεις και από τις δύο πλευρές.
Ο Άιζενκοτ στήριξε ολόκληρη την προεκλογική εκστρατεία του στην απομάκρυνση του Νετανιάχου. Το βράδυ των εκλογών τον κάλεσε να αποχωρήσει από την πολιτική ζωή, κατηγορώντας τη διακυβέρνησή του για ψεύδη, διχασμό και υποκίνηση.
Οι δηλώσεις του έγιναν όταν οι αρχικές προβολές έδιναν προβάδισμα στο λεγόμενο Μπλοκ της Αλλαγής. Η καταμέτρηση που ακολούθησε ανέτρεψε αυτή την εικόνα, φέρνοντας το στρατόπεδο Νετανιάχου μπροστά, χωρίς όμως να του χαρίζει την πλειοψηφία.
Μια πιθανή φόρμουλα θα ήταν η είσοδος του Yashar σε κυβέρνηση υπό το Likud, με αντάλλαγμα την απομάκρυνση των ακροδεξιών ή ορισμένων υπερορθόδοξων εταίρων του Νετανιάχου. Ο απερχόμενος πρωθυπουργός, ωστόσο, ευχαρίστησε δημοσίως τους «πιστούς εταίρους» του και ζήτησε τον σχηματισμό «ισχυρής δεξιάς κυβέρνησης», δείχνοντας ότι δεν προτίθεται εύκολα να εγκαταλείψει τις σημερινές συμμαχίες του.
Κατά την εκτίμηση του BBC, μια νέα σοβαρή σύγκρουση με το Ιράν θα μπορούσε να αυξήσει την πίεση για εθνική συνεννόηση. Πριν από τις εκλογές υπήρχαν δημοσιεύματα σε ισραηλινά και αμερικανικά μέσα περί επιθυμίας του Νετανιάχου για νέα πλήγματα εναντίον της Τεχεράνης και προσπάθειας να εξασφαλίσει αμερικανική υποστήριξη. Πρόκειται, πάντως, για ένα σενάριο που θα μπορούσε να προκαλέσει κατηγορίες ότι μια περιφερειακή κρίση αξιοποιείται για πολιτική επιβίωση.
2. Κυβέρνηση Άιζενκοτ με αραβική στήριξη
Η δεύτερη επιλογή θα αποτελούσε ιστορική καμπή: το αντιπολιτευόμενο μπλοκ να συνεργαστεί με τις αραβικές παρατάξεις, οι οποίες αναδείχθηκαν στους μεγάλους κερδισμένους της κάλπης.
Τα αραβικά κόμματα οδεύουν προς συνολικά 19 έδρες, επίδοση-ρεκόρ, χάρη στην ιδιαίτερα υψηλή συμμετοχή των Αράβων πολιτών του Ισραήλ. Η συγκεκριμένη κοινότητα αντιστοιχεί περίπου στο ένα πέμπτο του πληθυσμού, ενώ πολλοί από τους πολίτες της αυτοπροσδιορίζονται ως Παλαιστίνιοι του Ισραήλ.
Για χρόνια, σημαντικό τμήμα της απείχε από τις εκλογές, θεωρώντας ότι η συμμετοχή νομιμοποιούσε ένα σύστημα που το αντιμετώπιζε ως δεύτερης κατηγορίας. Αυτή τη φορά, όμως, η επιθυμία απομάκρυνσης του δεξιότερου κυβερνητικού συνασπισμού στην ιστορία της χώρας οδήγησε περισσότερους ψηφοφόρους στις κάλπες.
Η Ra’am, που υπολογίζεται ότι εξασφαλίζει περίπου επτά έδρες, έχει εμφανιστεί πρόθυμη να συμμετάσχει σε κυβέρνηση υπό την αντιπολίτευση. Η Κοινή Λίστα, με περίπου 12 έδρες, θα μπορούσε να προσφέρει κοινοβουλευτική ανοχή χωρίς να αναλάβει υπουργεία.
Από τους επικεφαλής των εβραϊκών κομμάτων της αντιπολίτευσης, μόνο ο Γιαΐρ Γκολάν των Δημοκρατών έχει ταχθεί ανοιχτά υπέρ μιας τέτοιας συνεργασίας. Οι υπόλοιποι, συμπεριλαμβανομένου του Άιζενκοτ, έχουν αποκλείσει την κυβερνητική σύμπραξη με αραβικές παρατάξεις.
Υπάρχει, πάντως, και η δυνατότητα σχηματισμού κυβέρνησης μειοψηφίας, την οποία τα αραβικά κόμματα θα στηρίζουν σε κρίσιμες ψηφοφορίες χωρίς να συμμετέχουν επίσημα. Ακόμη και αυτή η λύση συναντά ισχυρές αντιδράσεις, κυρίως από τον Αβίγκντορ Λίμπερμαν.
Η συνοχή ενός τέτοιου σχήματος θα δοκιμαζόταν ιδιαίτερα στα ζητήματα της Γάζας και της κατεχόμενης Δυτικής Όχθης, όπου οι θέσεις των εβραϊκών και των αραβικών κομμάτων απέχουν σημαντικά.
3. Ο Νετανιάχου ψάχνει συμμάχους στη δεξιά αντιπολίτευση
Η τρίτη διαδρομή περνά μέσα από την αποδυνάμωση του στρατοπέδου Άιζενκοτ. Ο Νετανιάχου θα μπορούσε να επιχειρήσει να προσελκύσει δεξιά κόμματα της αντιπολίτευσης, ώστε να φτάσει στην απαιτούμενη πλειοψηφία.
Οι προφανέστεροι συνομιλητές είναι ο Ναφτάλι Μπένετ, συμπρόεδρος της συμμαχίας B’Yachad, και ο Αβίγκντορ Λίμπερμαν, επικεφαλής του Yisrael Beiteinu. Αμφότεροι προέρχονται από τον χώρο της Δεξιάς και υιοθετούν σκληρές θέσεις στα ζητήματα ασφάλειας.
Το βασικό εμπόδιο είναι ότι και οι δύο ζήτησαν την ψήφο των πολιτών υποσχόμενοι πως θα βάλουν τέλος στην πρωθυπουργία Νετανιάχου. Μια μετεκλογική προσχώρησή τους θα μπορούσε επομένως να θεωρηθεί ευθεία αθέτηση της εντολής των ψηφοφόρων τους.
Παράλληλα, Μπένετ και Λίμπερμαν υποστηρίζουν την υποχρεωτική στράτευση των υπερορθόδοξων Εβραίων, θέση που τους φέρνει σε σύγκρουση με τα υπερορθόδοξα κόμματα του σημερινού κυβερνητικού συνασπισμού.
Ο Νετανιάχου θα μπορούσε θεωρητικά να αντικαταστήσει τους υπερορθόδοξους εταίρους του με τα δύο δεξιά κόμματα της αντιπολίτευσης. Ωστόσο, ακόμη και αυτή η αριθμητική ενδέχεται να μην αρκεί για τις 61 έδρες, ανάλογα με την τελική κατανομή.
4. Νέες κάλπες με τον Νετανιάχου σε ρόλο υπηρεσιακού πρωθυπουργού
Εάν όλες οι διαπραγματεύσεις αποτύχουν, το Ισραήλ θα οδηγηθεί ξανά σε εκλογές. Σε αυτή την περίπτωση, η σημερινή κυβέρνηση θα παραμείνει με υπηρεσιακό χαρακτήρα και ο Νετανιάχου θα εξακολουθήσει να ασκεί καθήκοντα πρωθυπουργού μέχρι την επόμενη αναμέτρηση.
Παρότι δεν θα έχει καταφέρει να σχηματίσει νέα κυβέρνηση, μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να λειτουργήσει ως έμμεση πολιτική νίκη για τον ίδιο. Θα παρέμενε στην εξουσία και θα είχε την ευκαιρία να διεκδικήσει ευνοϊκότερους συσχετισμούς σε μια δεύτερη κάλπη.
Ορισμένοι αναλυτές εκτιμούν ότι η ιστορικά υψηλή συμμετοχή των Αράβων ψηφοφόρων ίσως να μην επαναλαμβανόταν, ιδιαίτερα εάν η ενίσχυσή τους δεν οδηγούσε τελικά σε αλλαγή κυβέρνησης. Αντιθέτως, το ενδεχόμενο συνεργασίας της αντιπολίτευσης με αραβικά κόμματα θα μπορούσε να κινητοποιήσει περισσότερο τη δεξιά εκλογική βάση.
Παράγοντας στη σχετική εξίσωση είναι και οι περίπου 70.000 Ισραηλινοί που ταξίδεψαν από το εξωτερικό για να ψηφίσουν και εκτιμάται ότι στην πλειονότητά τους τάσσονται κατά του Νετανιάχου. Δεν θεωρείται βέβαιο ότι θα επέστρεφαν για δεύτερη εκλογική αναμέτρηση.
Επιπλέον, αρκετά μικρά δεξιά κόμματα έμειναν κάτω από το όριο εισόδου του 3,25%. Σε μια νέα κάλπη, μέρος των ψήφων τους θα μπορούσε να μετακινηθεί προς το Likud ή τους συμμάχους του.
Ο εφιάλτης των διαδοχικών εκλογών επιστρέφει
Το Ισραήλ έχει ξαναβρεθεί σε ανάλογη κατάσταση. Από το 2019 έως το 2022 οδηγήθηκε σε πέντε εκλογικές αναμετρήσεις, καθώς τα αντίπαλα στρατόπεδα αδυνατούσαν επανειλημμένα να σχηματίσουν σταθερή κυβέρνηση.
Η διαδικασία που ακολουθεί μπορεί να διαρκέσει εβδομάδες. Μετά την οριστικοποίηση των αποτελεσμάτων, ο πρόεδρος Ισαάκ Χέρτσογκ θα διαβουλευτεί με τα κόμματα και θα δώσει εντολή σχηματισμού κυβέρνησης στον πολιτικό αρχηγό που θεωρεί πιθανότερο να εξασφαλίσει πλειοψηφία. Ο εντολοδόχος μπορεί να έχει στη διάθεσή του έως 42 ημέρες.
Το πολιτικό παράδοξο είναι ξεκάθαρο: ο Νετανιάχου δεν διαθέτει αρκετούς βουλευτές για να κυβερνήσει εκ νέου, αλλά οι αντίπαλοί του δεν διαθέτουν ακόμη την ενότητα που απαιτείται για να τον εκτοπίσουν. Όσο αυτή η εξίσωση παραμένει άλυτη, ο μακροβιότερος πρωθυπουργός του Ισραήλ εξακολουθεί να κρατά το σημαντικότερο πλεονέκτημα: παραμένει στη θέση του.
Ακολουθήστε το reportaznet.gr στο Google News και μάθετε όλες τις ειδήσεις και τα πολιτικά νέα στην Ελλάδα & τον Κόσμο`
