Οι βίαιες ταραχές που εξαπλώθηκαν το Σαββατοκύριακο σε ολόκληρη τη χώρα άφησαν πίσω τους λεηλατημένα καταστήματα, πυρπολημένα κτίρια και βανδαλισμένες δημόσιες υπηρεσίες. Τα επεισόδια ανέδειξαν όχι μόνο την ένταση της κοινωνικής οργής, αλλά και τις περιορισμένες δυνατότητες μιας κυβέρνησης που διαθέτει ελάχιστο πολιτικό κεφάλαιο, ασφυκτικά δημοσιονομικά περιθώρια και ολοένα πιο εύθραυστο έλεγχο της δημόσιας τάξης.
Ο Μακρόν καλείται να ικανοποιήσει τις απαιτήσεις μιας κοινωνίας που ζητά περισσότερη οικονομική στήριξη, την ώρα που το γαλλικό κράτος δεν έχει πλέον τη δυνατότητα να επαναλάβει τις γενναιόδωρες παραχωρήσεις του παρελθόντος.
Από την υπόσχεση της ανατροπής στην πολιτική παράλυση
Ο Εμανουέλ Μακρόν εξελέγη για πρώτη φορά πριν από σχεδόν μία δεκαετία, υποσχόμενος ότι θα ανατρέψει τις παγιωμένες ισορροπίες του γαλλικού πολιτικού συστήματος.
Παρουσιάστηκε ως ο μεταρρυθμιστής που θα επιτάχυνε τις αλλαγές στην οικονομία, θα υπερέβαινε τη διαίρεση μεταξύ Δεξιάς και Αριστεράς και θα αποκαθιστούσε το κύρος της κρατικής εξουσίας μέσα από μια ισχυρή και αποφασιστική προεδρία.
Σήμερα, με έξι μήνες να απομένουν μέχρι την ολοκλήρωση της θητείας του, εμφανίζεται περισσότερο ως απερχόμενος πρόεδρος παρά ως ηγέτης που εξακολουθεί να ελέγχει τις εξελίξεις. Η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με πολιτική παράλυση, διογκούμενες δημοσιονομικές πιέσεις και κοινωνικές εκρήξεις που αποκαλύπτουν τα όρια της κρατικής ισχύος.
Γιατί αυτή τη φορά δεν μπορεί να «αγοράσει» την ηρεμία
Κατά την εξέγερση των «Κίτρινων Γιλέκων» το 2018 και το 2019, ο Μακρόν είχε επιχειρήσει να κατευνάσει τη δυσαρέσκεια ανακοινώνοντας οικονομικές παραχωρήσεις αξίας δισεκατομμυρίων ευρώ.
Η ίδια επιλογή είναι σήμερα πολύ δυσκολότερη. Τα δημόσια οικονομικά της Γαλλίας βρίσκονται σε επιβαρυμένη κατάσταση, ενώ ο κατακερματισμός της Εθνοσυνέλευσης δυσκολεύει την έγκριση οποιουδήποτε φιλόδοξου πακέτου μέτρων.
Ο Γάλλος πρόεδρος βρίσκεται έτσι παγιδευμένος ανάμεσα σε δύο αντίθετες πιέσεις: από τη μία πλευρά, οι αγορές ομολόγων και οι ευρωπαϊκοί θεσμοί ζητούν δημοσιονομική συγκράτηση· από την άλλη, οι διαδηλωτές απαιτούν περισσότερες κοινωνικές δαπάνες και άμεσα μέτρα για την αντιμετώπιση της ακρίβειας.
«Το τέλος αυτής της θητείας είναι ένας αργός θάνατος»
Η κριτική δεν προέρχεται πλέον μόνο από τους παραδοσιακούς αντιπάλους του Μακρόν. Ακόμη και πρώην στελέχη του πολιτικού του στρατοπέδου αποδίδουν το σημερινό αδιέξοδο στην απόφασή του να διαλύσει την Εθνοσυνέλευση και να προκηρύξει πρόωρες βουλευτικές εκλογές το 2024.
Η κίνηση αυτή δεν ενίσχυσε την προεδρική εξουσία. Αντίθετα, οδήγησε σε ένα ακόμη πιο κατακερματισμένο κοινοβούλιο και περιόρισε δραστικά τις δυνατότητες του Ελιζέ να προωθεί τις πολιτικές του επιλογές.
«Το τέλος αυτής της θητείας είναι ένας αργός θάνατος», έγραψε στην πλατφόρμα Χ ο Λοΐκ Κερβράν, πρώην βουλευτής του στρατοπέδου Μακρόν.
Ο ίδιος χαρακτήρισε την απόφαση του 2024 «παράλογη» και υποστήριξε ότι παρέλυσε τη χώρα, κάνοντας λόγο για μία από τις χειρότερες πολιτικές επιλογές στην ιστορία της Πέμπτης Γαλλικής Δημοκρατίας.
Ο «αυτοκινητόδρομος έξι λωρίδων» της Μαρίν Λεπέν
Η κοινωνική αναταραχή και η αίσθηση απώλειας ελέγχου δημιουργούν ευνοϊκές πολιτικές συνθήκες για τη Μαρίν Λεπέν.
Η ηγέτιδα του Εθνικού Συναγερμού εμφανίζεται ήδη ως ένα από τα ισχυρότερα φαβορί για τις προεδρικές εκλογές του 2027. Μπορεί να αξιοποιήσει τόσο τη δυσαρέσκεια για τη μείωση του βιοτικού επιπέδου όσο και την αυξανόμενη ανησυχία γύρω από τη δημόσια ασφάλεια.
«Η Λεπέν δεν χρειάζεται πλέον να ξοδέψει ούτε ένα ευρώ για προεκλογική εκστρατεία», δήλωσε στο Reuters ο Ζαν-Μπατίστ Μορό, επίσης πρώην βουλευτής του προεδρικού στρατοπέδου.
«Δεν έχει απλώς έναν ανοιχτό δρόμο μπροστά της. Έχει έναν αυτοκινητόδρομο έξι λωρίδων», πρόσθεσε, περιγράφοντας τη δυναμική που δημιουργεί για την ακροδεξιά η σημερινή κρίση.
Η ίδια η Λεπέν παρενέβη με βιντεοσκοπημένο μήνυμα την Κυριακή, παρουσιάζοντας την κυβέρνηση ως μια εξουσία που καταρρέει και τον εαυτό της ως τη μοναδική πολιτική ηγέτιδα που μπορεί να αποκαταστήσει την τάξη.
Το διάγγελμα που δεν έπεισε
Ο Εμανουέλ Μακρόν απευθύνθηκε στους Γάλλους λίγες ώρες αργότερα, χωρίς όμως να ανακοινώσει δραστικά νέα μέτρα ή να κηρύξει κατάσταση έκτακτης ανάγκης.
Την ώρα που μιλούσε, οι λεηλασίες συνεχίζονταν για δεύτερη διαδοχική νύχτα, ακόμη και σε εύπορες συνοικίες του Παρισιού. Η κυβέρνηση αναγκάστηκε τελικά να ενισχύσει τα μέτρα ασφαλείας, με τον πρωθυπουργό Σεμπαστιάν Λεκορνί να ανακοινώνει τη Δευτέρα την επιβολή τοπικών απαγορεύσεων κυκλοφορίας.
Η προεδρική παρέμβαση δεν ικανοποίησε ούτε την αντιπολίτευση ούτε πρώην συμμάχους του Μακρόν, οι οποίοι περίμεναν συγκεκριμένες αποφάσεις για την αποκατάσταση της δημόσιας τάξης.
Η ηχηρή επίθεση του Εντουάρ Φιλίπ
Ιδιαίτερα σκληρή ήταν η αντίδραση του πρώην πρωθυπουργού Εντουάρ Φιλίπ, ο οποίος προετοιμάζει τη δική του υποψηφιότητα για τις επόμενες προεδρικές εκλογές.
«Κύριε Πρόεδρε, σας άκουσα χθες το βράδυ», έγραψε στην πλατφόρμα Χ. «Θα προτιμούσα, όπως και εκατομμύρια Γάλλοι, να ακούσω αποφάσεις και πρωτοβουλίες για την αποκατάσταση της τάξης. Η χώρα μας χρειάζεται κάποιον να κυβερνήσει».
Ο Φιλίπ επιχειρεί να κρατήσει αποστάσεις από το Ελιζέ, χωρίς όμως να έχει καταφέρει να αποδεσμευτεί πλήρως από την πολιτική κληρονομιά του Μακρόν, του οποίου υπήρξε πρωθυπουργός.
Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις που επικαλείται το Reuters δείχνουν, μάλιστα, τον ηγέτη της ριζοσπαστικής Αριστεράς Ζαν-Λικ Μελανσόν να αποκτά μικρό προβάδισμα έναντι του Φιλίπ στη μάχη για την πρόκριση στον δεύτερο γύρο.
Ένα σενάριο αναμέτρησης Λεπέν–Μελανσόν θεωρείται ότι θα μπορούσε να ενισχύσει ακόμη περισσότερο τις πιθανότητες της επικεφαλής του Εθνικού Συναγερμού να κατακτήσει την προεδρία.
Έρευνα για τις αστοχίες της αστυνομίας
Τη Δευτέρα, το Ελιζέ ανακοίνωσε ότι ο Μακρόν δεν έκανε δεκτή την παραίτηση του υπουργού Εσωτερικών.
Ταυτόχρονα, ο πρόεδρος διέταξε τη διεξαγωγή έρευνας για τις εμφανείς αστοχίες στη συλλογή πληροφοριών και στην επιχειρησιακή προετοιμασία των αστυνομικών δυνάμεων πριν από το ξέσπασμα των επεισοδίων.
Η απόφαση αυτή, ωστόσο, ενίσχυσε την κριτική όσων υποστηρίζουν ότι η κυβέρνηση αιφνιδιάστηκε από την έκταση των ταραχών και εξακολουθεί να δυσκολεύεται να ανακτήσει τον πλήρη έλεγχο της κατάστασης.
Ο φόβος των αγορών για τη γαλλική οικονομία
Η πολιτική και κοινωνική αναταραχή έχει αρχίσει να προκαλεί ανησυχία και στις χρηματοπιστωτικές αγορές.
Οι αναλυτές θεωρούν ότι τα επεισόδια προσθέτουν έναν ακόμη σοβαρό παράγοντα κινδύνου, σε μια περίοδο κατά την οποία η Γαλλία βρίσκεται ήδη υπό στενή παρακολούθηση λόγω της διόγκωσης του δημόσιου χρέους και της δυσκολίας περιορισμού ενός από τα μεγαλύτερα δημοσιονομικά ελλείμματα στην Ευρωζώνη.
Οι επενδυτές ζητούν αξιόπιστο σχέδιο δημοσιονομικής εξυγίανσης. Η κοινωνία, όμως, απαιτεί αυξημένες κρατικές παρεμβάσεις για τους μισθούς, την ενέργεια, τη στέγαση και το κόστος ζωής.
Η κυβέρνηση καλείται, επομένως, να ικανοποιήσει δύο απαιτήσεις που κινούνται σε εντελώς αντίθετες κατευθύνσεις.
Το ταξίδι στο Κουβέιτ εν μέσω της κρίσης
Παρά τις εκκλήσεις πολιτικών αντιπάλων του να παραμείνει στη Γαλλία, ο Μακρόν αναχώρησε τη Δευτέρα για το Κουβέιτ, στο πλαίσιο προγραμματισμένης περιοδείας στις χώρες του Κόλπου.
Σύμφωνα με τον ίδιο, το ταξίδι αποσκοπεί στη διασφάλιση του ενεργειακού εφοδιασμού της Γαλλίας και στην αντιμετώπιση μέρους των οικονομικών πιέσεων που τροφοδοτούν την κοινωνική δυσαρέσκεια.
Η απουσία του από τη χώρα, όμως, στην κορύφωση μιας τόσο σοβαρής κρίσης ενδέχεται να ενισχύσει την εντύπωση ότι ο πρόεδρος είναι αποκομμένος από την πραγματικότητα και τις αγωνίες των πολιτών.
Η συναυλία της Σελίν Ντιόν και η κατακραυγή
Αρνητικά σχόλια προκάλεσαν και οι εικόνες του Εμανουέλ Μακρόν να παρακολουθεί μαζί με τη σύζυγό του, Μπριζίτ, συναυλία της Σελίν Ντιόν το βράδυ της Παρασκευής.
Η εμφάνιση του προεδρικού ζεύγους πραγματοποιήθηκε λίγες ώρες πριν ξεσπάσει το μεγάλο κύμα ταραχών. Οι εικόνες διαδόθηκαν γρήγορα στα κοινωνικά δίκτυα και αξιοποιήθηκαν από τους επικριτές του ως σύμβολο ενός προέδρου που έχει χάσει την επαφή του με την κοινωνία.
Παρότι η συναυλία προηγήθηκε της κορύφωσης των επεισοδίων, η χρονική συγκυρία έκανε την παρουσία του Μακρόν εύκολο στόχο για πολιτική και διαδικτυακή κριτική.
Πρώην σύμμαχοί του ζητούν πρόωρη αποχώρηση
Η απογοήτευση στο εσωτερικό του προεδρικού στρατοπέδου έχει φτάσει στο σημείο ορισμένοι πρώην σύμμαχοι του Μακρόν να συζητούν ανοιχτά το ενδεχόμενο πρόωρης παραίτησής του.
Ο Ζαν-Μπατίστ Μορό, ο οποίος συνομίλησε με τον πρόεδρο την Κυριακή, δήλωσε ότι τον προέτρεψε να προετοιμάσει μια συντεταγμένη αποχώρηση από την εξουσία πριν από την επίσημη ολοκλήρωση της θητείας του.
Κατά την άποψή του, μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να άρει το πολιτικό αδιέξοδο και να αποτρέψει ακόμη έξι μήνες κυβερνητικής στασιμότητας.
«Δεν θέλει να τα παρατήσει. Δεν είναι στον χαρακτήρα του», ανέφερε ο πρώην βουλευτής. «Αλλά αυτό ακριβώς θα έπρεπε να κάνει για το καλό της χώρας».
Ο Μακρόν δεν δείχνει διατεθειμένος να εγκαταλείψει την προεδρία. Ωστόσο, η πολιτική απομόνωση, η κοινωνική αναταραχή και η αδυναμία άμεσης οικονομικής αντίδρασης έχουν μετατρέψει τους τελευταίους μήνες της θητείας του σε μια παρατεταμένη μάχη επιβίωσης — την ώρα που η Μαρίν Λεπέν βλέπει τον δρόμο προς το Ελιζέ να ανοίγει περισσότερο από ποτέ.
Ακολουθήστε το reportaznet.gr στο Google News και μάθετε όλες τις ειδήσεις και τα πολιτικά νέα στην Ελλάδα & τον Κόσμο`
