Η επόμενη εβδομάδα θεωρείται καθοριστική για την εξέλιξη των εργασιών της Γραμμής 4 του Μετρό, καθώς αναμένονται τα πρώτα συμπεράσματα του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας για την κατάσταση των πολυκατοικιών στην Κυψέλη.
Ο μετροπόντικας έχει παραμείνει ακινητοποιημένος στην περιοχή για τέσσερις μήνες, μετά τα προβλήματα που καταγράφηκαν στα γειτονικά κτίρια, ενώ η κοινοπραξία ΑΒΑΞ – GHELLA – ALSTOM έχει ήδη καταθέσει στην Ελληνικό Μετρό νέα τεχνική μελέτη, με αντικείμενο τις προϋποθέσεις για την ασφαλή συνέχιση της διάνοιξης.
Το πόρισμα του ΤΕΕ αναμένεται να δώσει πιο σαφή εικόνα για τις ζημιές και τις παρεμβάσεις που απαιτούνται στα κτίρια. Δεν σημαίνει, όμως, ότι αμέσως μετά τη δημοσιοποίησή του θα τεθεί ξανά σε λειτουργία ο μετροπόντικας.
Πρόκειται για δύο διαφορετικές διαδικασίες: από τη μία βρίσκεται η τεχνική αποτίμηση της κατάστασης των κτιρίων και από την άλλη η αξιολόγηση των προϋποθέσεων που απαιτούνται για να συνεχιστεί με ασφάλεια η εκσκαφή.
Που αλλού εντοπίζονται προβλήματα στη Γραμμή 4 πέραν της Κυψέλης
Παρά την τετράμηνη διακοπή, πηγές με γνώση της πορείας του έργου εκτιμούν ότι η συγκεκριμένη καθυστέρηση δεν αποτελεί, τουλάχιστον μέχρι στιγμής, τον μεγαλύτερο κίνδυνο για το συνολικό χρονοδιάγραμμα.
Η λογική πίσω από αυτή την εκτίμηση είναι ότι ο χρόνος που χάθηκε στην Κυψέλη μπορεί σε έναν βαθμό να ανακτηθεί, εφόσον οι γεωλογικές συνθήκες το επιτρέψουν και δοθεί η απαραίτητη έγκριση για την ασφαλή επανεκκίνηση της διάνοιξης.
Η διάνοιξη μιας σήραγγας, άλλωστε, δεν προχωρά με σταθερό ρυθμό. Η ημερήσια απόδοση του μετροπόντικα μπορεί να μεταβάλλεται σημαντικά ανάλογα με το υπέδαφος, γεγονός που δημιουργεί περιθώρια επιτάχυνσης σε ευνοϊκότερες συνθήκες.
Περισσότερη αβεβαιότητα καταγράφεται στον Ευαγγελισμό και στα Εξάρχεια, όπου η πρόοδος του έργου συνδέεται με περιβαλλοντικές, διοικητικές και δικαστικές εκκρεμότητες. Εκεί, οι καθυστερήσεις δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν απλώς με αύξηση των συνεργείων ή ταχύτερους ρυθμούς κατασκευής.
Την ίδια ώρα, στην Κυψέλη το ζήτημα της ασφάλειας παραμένει στο επίκεντρο. Οι κάτοικοι αμφισβητούν την πληρότητα των αρχικών ελέγχων, αναφέρουν ότι έχουν εμφανιστεί νέες ρωγμές και ζητούν ανεξάρτητες αυτοψίες και σαφείς εγγυήσεις πριν από οποιαδήποτε επανεκκίνηση.
Το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών από την πλευρά του έχει διαμηνύσει ότι ο μετροπόντικας δεν πρόκειται να κινηθεί ξανά εάν προηγουμένως δεν διασφαλιστεί ότι η συνέχιση των εργασιών δεν θα επιβαρύνει τα γειτονικά κτίρια.
Τι περιμένουν από το πόρισμα του ΤΕΕ
Τα πρώτα συμπεράσματα του ΤΕΕ αναμένονται μέσα στην εβδομάδα, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει διευκρινιστεί αν θα δημοσιοποιηθεί ολόκληρη η πραγματογνωμοσύνη ή μόνο ένα μέρος των ευρημάτων.
Η παρέμβαση του Επιμελητηρίου αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς οι πρώτες αυτοψίες που είχαν πραγματοποιηθεί από την Ελληνικό Μετρό και την κατασκευαστική κοινοπραξία τον Μάιο και τον Ιούνιο είχαν αμφισβητηθεί από την Πρωτοβουλία Κατοίκων.
Το ζητούμενο είναι να αποσαφηνιστεί η έκταση των προβλημάτων και να προσδιοριστούν οι εργασίες που απαιτούνται για την αποκατάσταση των κτιρίων. Το εάν και πότε θα ξεκινήσει ξανά η διάνοιξη είναι ξεχωριστό ζήτημα.
Για την επανεκκίνηση του μετροπόντικα έχει ήδη εκπονηθεί νέα μελέτη, η οποία βρίσκεται στην Ελληνικό Μετρό εδώ και περίπου 15 ημέρες.
Η μελέτη συντάχθηκε από ομάδα ειδικών που συγκροτήθηκε στις αρχές Αυγούστου και στην οποία συμμετείχαν Έλληνες πανεπιστημιακοί, μηχανικοί της κοινοπραξίας και εμπειρογνώμονες από το εξωτερικό.
Στο επίκεντρο βρίσκονται οι γεωλογικές συνθήκες που συνάντησε το μηχάνημα, τα φαινόμενα που καταγράφηκαν κατά τη διάνοιξη, αλλά και οι παράμετροι με τις οποίες θα πρέπει να λειτουργήσει εφόσον επιστρέψει στο σημείο.
Μεταξύ άλλων εξετάζονται οι πιέσεις κατά την εκσκαφή, η πίεση με την οποία θα γίνεται η έγχυση νερού και τσιμεντοειδών υλικών, καθώς και η πυκνότητα των υλικών που θα χρησιμοποιηθούν.
Η κοινοπραξία αναμένει πλέον την αξιολόγηση και την έγκριση της μελέτης από την Ελληνικό Μετρό. Μέχρι σήμερα, πάντως, δεν υπάρχει συγκεκριμένη ημερομηνία για την επανεκκίνηση του μηχανήματος.
Ο μετροπόντικας έχει διανύσει περίπου 200 μέτρα μετά την πλατεία Κυψέλης και βρίσκεται στην περιοχή μεταξύ των οδών Σπετσών και Ζακύνθου.
Το πόσο θα επηρεάσει τελικά το χρονοδιάγραμμα η ακινητοποίηση στην Κυψέλη δεν μπορεί να υπολογιστεί απλώς με βάση τους τέσσερις μήνες που έχει μείνει εκτός λειτουργίας ο μετροπόντικας.
Η κατασκευαστική πλευρά θεωρεί ότι η διάνοιξη είναι μία από τις εργασίες στις οποίες υπάρχει δυνατότητα ανάκτησης χρόνου, καθώς η ταχύτητα του μηχανήματος εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις συνθήκες του υπεδάφους.
Σε δυσμενείς γεωλογικές συνθήκες, η ημερήσια πρόοδος μπορεί να περιοριστεί ακόμη και στα πέντε μέτρα. Όταν το έδαφος είναι ευνοϊκότερο, μπορεί να φτάσει έως και τα 20 μέτρα την ημέρα.
Στα περιθώρια επιτάχυνσης περιλαμβάνονται επίσης η ενίσχυση των συνεργείων και η λειτουργία σε διαδοχικές βάρδιες, ακόμη και σε 24ωρη βάση.
Πηγές με γνώση του έργου χρησιμοποιούν ως χαρακτηριστικό παράδειγμα μια εργασία που υπό φυσιολογικούς ρυθμούς θα απαιτούσε τρεις μήνες και η οποία, εφόσον οι συνθήκες επιτρέψουν υψηλότερη παραγωγικότητα, θα μπορούσε να ολοκληρωθεί σε περίπου ενάμιση μήνα.
Το παράδειγμα αυτό δεν αποτελεί πρόβλεψη για την περίπτωση της Κυψέλης. Δείχνει, ωστόσο, ότι υπάρχει θεωρητικά δυνατότητα να ανακτηθεί μέρος του χαμένου χρόνου.
Η πραγματική εικόνα θα εξαρτηθεί από την ημερομηνία επανεκκίνησης, τις γεωλογικές συνθήκες που θα συναντήσει ο μετροπόντικας και τους περιορισμούς που ενδέχεται να προκύψουν από τις νέες τεχνικές προδιαγραφές.
Σε κάθε περίπτωση, η όποια επιτάχυνση δεν μπορεί να γίνει εις βάρος της ασφάλειας των κτιρίων που βρίσκονται πάνω από τη σήραγγα.
Με βάση τον προηγούμενο σχεδιασμό, η συγκεκριμένη σήραγγα επρόκειτο να έχει ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2026. Ο στόχος έχει πλέον επηρεαστεί από την ακινητοποίηση, χωρίς να έχει οριστεί νέος δεσμευτικός ορίζοντας ολοκλήρωσης.
Ρωγμές, καθιζήσεις και διαφορετικές εκτιμήσεις για τα κτίρια
Πίσω από τους αριθμούς του χρονοδιαγράμματος υπάρχει ένα πολύ πιο άμεσο ζήτημα για τους κατοίκους της Κυψέλης: η κατάσταση των πολυκατοικιών που έχουν επηρεαστεί από τη διάνοιξη.
Η προσωρινή έκθεση των εμπειρογνωμόνων που έχουν ορίσει οι κάτοικοι θέτει ερωτήματα για το εύρος των ζημιών και υπογραμμίζει την ανάγκη να υπάρξει πιο ολοκληρωμένη τεχνική αξιολόγηση πριν συνεχιστούν οι εργασίες.
Οι εμπειρογνώμονες αξιοποίησαν στοιχεία που τους διαβίβασε η Ελληνικό Μετρό στις 27 Αυγούστου, αλλά και τις αυτοψίες που πραγματοποίησαν οι ίδιοι.
Τα στοιχεία που είχαν στη διάθεσή τους αφορούσαν 14 πολυκατοικίες. Η πλευρά των κατοίκων, ωστόσο, υποστηρίζει ότι συνολικά τα κτίρια που έχουν παρουσιάσει βλάβες φτάνουν τα 25.
Οι περισσότερες φθορές που έχουν καταγραφεί αφορούν ρωγμές και προβλήματα στην τοιχοποιία. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν, σύμφωνα με πληροφορίες, δύο πολυκατοικίες στις οποίες έχουν εντοπιστεί ευρήματα που κατατάσσονται στην κόκκινη κατηγορία της τεχνικής αξιολόγησης.
Όπως διευκρινίζουν οι ίδιες πηγές, η συγκεκριμένη κατηγοριοποίηση αφορά ρωγμές σε βασικά δομικά στοιχεία και σημαίνει ότι απαιτούνται επισκευές πριν από τη συνέχιση της εκσκαφής. Δεν σημαίνει αυτομάτως ότι ένα κτίριο είναι ακατάλληλο για κατοίκηση, όπως συμβαίνει με τον χαρακτηρισμό «κόκκινο» στους μετασεισμικούς ελέγχους.
Η Πρωτοβουλία Κατοίκων δίνει διαφορετική ερμηνεία στην ίδια κατηγορία και υποστηρίζει ότι αφορά ζημιές στον φέροντα οργανισμό, δηλαδή στον βασικό σκελετό των κτιρίων.
Παράλληλα, αμφισβητεί την εκτίμηση ότι η κατάσταση έχει σταθεροποιηθεί. Σε ανακοίνωσή της αναφέρει ότι τον τελευταίο μήνα έχουν εμφανιστεί νέες σοβαρές ρωγμές σε κολώνες, πατώματα, σκάλες και ταβάνια, ακόμη και σε κτίρια στα οποία είχαν ήδη γίνει αυτοψίες από το ΤΕΕ τον Αύγουστο.
Η ίδια πλευρά υποστηρίζει επίσης ότι δεν έχει πραγματοποιηθεί πλήρης καταγραφή των ζημιών σε κάθε κτίριο. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρει πολυκατοικία με επτά πληγείσες κολώνες, από τις οποίες, σύμφωνα με τους κατοίκους, εξετάστηκε με ειδικό εξοπλισμό μόνο μία.
Από την πλευρά της Πολιτείας, ο υφυπουργός Υποδομών και Μεταφορών Νίκος Ταχιάος δήλωσε πρόσφατα στο ΕΡΤnews ότι, με βάση την ενημέρωση που έχει από τους μηχανικούς, δεν υπάρχει λόγος εκκένωσης κατοικιών και ότι οι μετρήσεις δεν δείχνουν νέες καθιζήσεις.
Σε δηλώσεις του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ αναγνώρισε τις ανησυχίες των κατοίκων και διαβεβαίωσε ότι το Δημόσιο και η Ελληνικό Μετρό θα αναλάβουν την αποκατάσταση των ζημιών.
Ο ίδιος έχει επισημάνει παράλληλα ότι κάθε κτίριο πρέπει να εξετάζεται ξεχωριστά, καθώς η ηλικία του, η κατάσταση στην οποία βρισκόταν πριν από τις εργασίες και ο τρόπος με τον οποίο συμπεριφέρθηκε κατά την καθίζηση δεν είναι ίδιοι σε όλες τις περιπτώσεις.
Στην περιοχή υπάρχουν πολύ παλιές κατασκευές, ακόμη και κτίρια της δεκαετίας του 1920, αλλά και εγκαταλελειμμένα ακίνητα με θεμελιώσεις μικρού βάθους, περίπου 1,5 έως 2 μέτρα. Η προϋπάρχουσα κατάσταση μπορεί να επηρεάζει την αντοχή ενός κτιρίου, χωρίς αυτό να αποκλείει την επίδραση της διάνοιξης στις ζημιές που καταγράφηκαν.
Η υπόθεση έχει φτάσει και στη Δικαιοσύνη
Η αντιπαράθεση για την έκταση των ζημιών δεν περιορίζεται πλέον σε τεχνικό επίπεδο.
Ο δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας διαβίβασε στην Εισαγγελία Αθηνών το πόρισμα των τεχνικών συμβούλων των κατοίκων. Οι συγκεκριμένοι σύμβουλοι εξέτασαν την πραγματογνωμοσύνη της Ελληνικό Μετρό και της κοινοπραξίας και κατέθεσαν τις δικές τους παρατηρήσεις.
Το υπουργείο Υποδομών, από την πλευρά του, υποστηρίζει ότι το πόρισμα δεν προσέθεσε νέα δεδομένα σε όσα ήταν ήδη γνωστά στις αρμόδιες υπηρεσίες. Ο Νίκος Ταχιάος έχει αναφέρει ότι το μέγεθος των καθιζήσεων είχε γίνει αντιληπτό από την αρχή και ότι αυτός ήταν ο λόγος για τον οποίο σταμάτησε ο μετροπόντικας, ενώ οι έλεγχοι στα κτίρια συνεχίζονται.
Παράλληλα, ο επικεφαλής της παράταξης «Αθήνα Ψηλά», Κώστας Μπακογιάννης, ζήτησε τη σύγκληση έκτακτου Δημοτικού Συμβουλίου με τη συμμετοχή κατοίκων, εκπροσώπων της Ελληνικό Μετρό και του ΤΕΕ.
Η παράταξη ζητά να δοθούν στη δημοσιότητα οι έλεγχοι, να υπάρξουν εγγυήσεις για την ασφάλεια και να καταρτιστεί δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα αποκατάστασης χωρίς οικονομική επιβάρυνση των κατοίκων.
Το ενδεχόμενο νέων δικαστικών κινήσεων αποτελεί ένα ακόμη ανοιχτό ζήτημα. Πηγές της κατασκευαστικής πλευράς δεν αποκλείουν προσφυγές από κατοίκους πολυκατοικιών κάτω από τις οποίες προβλέπεται να περάσει η σήραγγα, με αίτημα την προσωρινή διακοπή των εργασιών μέχρι να υπάρξουν επαρκείς εγγυήσεις για την ασφάλεια των ακινήτων.
Πρόκειται, ωστόσο, για πιθανό σενάριο και όχι για δεδομένη νέα δικαστική εμπλοκή.
Οι επισκευές «πάγωσαν» και περιμένουν το πράσινο φως
Η διαμάχη έχει επηρεάσει και τις εργασίες αποκατάστασης των ζημιών.
Σύμφωνα με πηγές του έργου, μέχρι σήμερα έχουν ολοκληρωθεί επισκευές σε δέκα κατοικίες, όμως η διαδικασία έχει ουσιαστικά παγώσει.
Η κοινοπραξία αναφέρει ότι τα συνεργεία είναι διαθέσιμα και θα μπορούσαν να επιστρέψουν στις εργασίες μετά τη δημοσιοποίηση του πορίσματος του ΤΕΕ, εφόσον υπάρξει η συναίνεση των ιδιοκτητών ή των ενοίκων.
Το κόστος των επισκευών, σύμφωνα με τον Νίκο Ταχιάο, βαρύνει τον ανάδοχο και αναμένεται να καλυφθεί μέσω ασφαλιστικής κάλυψης.
Ο υφυπουργός έχει επίσης αποκλείσει αλλαγή της χάραξης της σήραγγας και έχει δεσμευτεί ότι πριν από την επανεκκίνηση θα παρουσιαστεί η μεθοδολογία με την οποία θα συνεχιστούν οι εργασίες.
Ευαγγελισμός: Νέα περιβαλλοντική μελέτη ζητά το υπουργείο
Η Κυψέλη δεν είναι το μοναδικό σημείο όπου η Γραμμή 4 βρίσκεται αντιμέτωπη με καθυστερήσεις.
Στον Ευαγγελισμό, το πρόβλημα συνδέεται με μια διαφορετική, αλλά επίσης σύνθετη εκκρεμότητα: την περιβαλλοντική αδειοδότηση.
Η υπόθεση ξεκίνησε μετά την προσφυγή του κοινωφελούς Ιδρύματος «Νικόλας Δ. Πατέρας» στο Συμβούλιο της Επικρατείας για το Πάρκο Ριζάρη.
Με την απόφαση 2274/2023, το ΣτΕ επιβεβαίωσε την ισχύ των περιβαλλοντικών όρων και τη χωροθέτηση του σταθμού, ζήτησε όμως να εκπονηθεί νέα Τεχνική Περιβαλλοντική Μελέτη για το εργοτάξιο.
Η Ελληνικό Μετρό υπέβαλε τη νέα μελέτη στο υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας τον Μάιο του 2025.
Η μελέτη περιλαμβάνει τις πρόδρομες και κύριες κατασκευαστικές εργασίες, την τελική διαμόρφωση του σταθμού, την αποκατάσταση και φύτευση του Πάρκου Ριζάρη, αλλά και νέα Μελέτη Κυκλοφοριακών Επιπτώσεων, με διαφορετική έκταση κατάληψης του εργοταξίου.
Η διαδικασία, ωστόσο, δεν έχει ολοκληρωθεί.
Ήδη από τον Νοέμβριο του 2025 η Ελληνικό Μετρό είχε επισημάνει στην αρμόδια υπηρεσία ότι η καθυστέρηση επηρεάζει τη συμβατική ολοκλήρωση του έργου.
Στις 28 Μαΐου 2026, η Διεύθυνση Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης επέστρεψε τη μελέτη και ζήτησε την εκ νέου σύνταξή της, αφού προηγουμένως διερευνηθούν νέες εναλλακτικές λύσεις.
Η εκκρεμότητα έχει ήδη επηρεάσει και το οικονομικό αντικείμενο της σύμβασης για τις πρόδρομες εργασίες που έχει αναλάβει η ΕΡΕΤΒΟ.
Με τον 3ο Ανακεφαλαιωτικό Πίνακα Εργασιών, η αξία της δεύτερης επιμέρους σύμβασης μειώνεται από 4,8 εκατ. ευρώ σε 4,327 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ, καθώς αφαιρούνται εργασίες που είχαν προβλεφθεί για τον Ευαγγελισμό αλλά δεν πραγματοποιήθηκαν.
Από το ποσό αυτό, περίπου 337.000 ευρώ αφορούν τη μείωση της δαπάνης για τη διαμόρφωση των εργοταξιακών χώρων και τις κυκλοφοριακές ρυθμίσεις, ενώ περίπου 135.000 ευρώ αφορούν τις αρχαιολογικές εργασίες.
Ακόμη και αν ξεπεραστεί το περιβαλλοντικό ζήτημα, θα πρέπει πρώτα να ολοκληρωθούν οι πρόδρομες εργασίες της ΕΡΕΤΒΟ και στη συνέχεια να παραδοθεί ο χώρος στην κοινοπραξία που κατασκευάζει τη Γραμμή 4.
Η Ελληνικό Μετρό αναγνωρίζει, με βάση τα στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί, ότι στην παρούσα φάση είναι δύσκολο ακόμη και να προσδιοριστεί πιθανή ημερομηνία πλήρους ανάπτυξης των εργασιών στον σταθμό.
Στις υπόλοιπες θέσεις του έργου, πάντως, οι εργασίες της ίδιας επιμέρους σύμβασης έχουν ολοκληρωθεί.
Γιατί έχει ζητηθεί παράταση έως το 2034
Το συνολικό χρονοδιάγραμμα της Γραμμής 4 παραμένει έτσι υπό πίεση, χωρίς να μπορεί ακόμη να υπολογιστεί με ακρίβεια η πρόσθετη καθυστέρηση που θα προκαλέσει η διακοπή στην Κυψέλη.
Η κατασκευαστική πλευρά εξακολουθεί να εκτιμά ότι σημαντικό μέρος του χαμένου χρόνου μπορεί να ανακτηθεί μέσω επιτάχυνσης της διάνοιξης.
Στον Ευαγγελισμό και στα Εξάρχεια, όμως, η κατάσταση είναι διαφορετική, καθώς η πρόοδος εξαρτάται από διαδικασίες περιβαλλοντικού, διοικητικού και δικαστικού χαρακτήρα που δεν μπορούν να επιταχυνθούν απλώς με περισσότερα συνεργεία.
Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο οι τέσσερις μήνες ακινητοποίησης στην Κυψέλη δεν μπορούν να μεταφραστούν αυτομάτως σε αντίστοιχη καθυστέρηση ολόκληρου του έργου.
Η τελική επίπτωση θα κριθεί από το εάν η συγκεκριμένη εργασία βρίσκεται στην κρίσιμη διαδρομή του έργου και από το κατά πόσο υπάρχει δυνατότητα να αναπληρωθεί ο χαμένος χρόνος σε επόμενα στάδια.
Προς το παρόν, το 2032 παραμένει ο ορίζοντας αναφοράς για την ολοκλήρωση της Γραμμής 4. Η ανάδοχος κοινοπραξία έχει ζητήσει παράταση έως το 2034, όμως αυτό δεν αποτελεί εγκεκριμένη νέα ημερομηνία παράδοσης.
Το επόμενο ουσιαστικό βήμα είναι διπλό: πρώτα να αποσαφηνιστεί, μέσω του πορίσματος του ΤΕΕ, η κατάσταση των κτιρίων στην Κυψέλη και στη συνέχεια να αξιολογηθεί και να εγκριθεί η νέα τεχνική μελέτη που θα καθορίσει με ποιους όρους μπορεί να ξεκινήσει ξανά η διάνοιξη.
Μόνο όταν ξεκαθαρίσουν αυτά τα δύο σημεία θα υπάρχει ασφαλέστερη εικόνα για το πραγματικό μέγεθος του χρόνου που έχει χαθεί από το έργο.
Ακολουθήστε το reportaznet.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις και τα πολιτικά νέα στην Ελλάδα & τον Κόσμο
