Το θαλάσσιο περιβάλλον του Θερμαϊκού Κόλπου παραμένει επιβαρυμένο τις τελευταίες ημέρες, με έντονα φαινόμενα ευτροφισμού να καταγράφονται... στην περιοχή.
Οι συνεχόμενες υψηλές θερμοκρασίες σε συνδυασμό με τους παρατεταμένους νοτιάδες έχουν συμβάλει στη διατήρηση της κατάστασης, καθώς εμποδίζουν την ανανέωση των υδάτων του κόλπου.
Ως αποτέλεσμα, η λεγόμενη «ερυθρά παλίρροια» επιμένει εδώ και περίπου δύο εβδομάδες, με την έντονη ανάπτυξη φυτοπλαγκτού να δημιουργεί εικόνα που χαρακτηρίζεται από έντονη οπτική επιβάρυνση, ενώ ταυτόχρονα συνοδεύεται από δυσοσμία.
Το φαινόμενο έχει σημαντική έκταση, καθώς δεν περιορίζεται μόνο στο ύψος της Παλιάς Παραλίας, αλλά εκτείνεται σε ολόκληρη την ακτογραμμή έως και τα όρια της πόλης.
Σημαντική κινητικότητα καταγράφεται στον Θερμαϊκό Κόλπο, καθώς το φαινόμενο της «ερυθράς παλίρροιας» παραμένει έντονο, κινητοποιώντας επιστήμονες, φορείς και επιχειρησιακά μέσα καθαρισμού της περιοχής.
Φυτοπλαγκτόν στον Θερμαϊκό: Πού οφείλεται
Ο ομότιμος καθηγητής Χημείας Περιβάλλοντος του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ), Κώστας Φυτιάνος, επισημαίνει ότι το φαινόμενο εμφανίζεται τα τελευταία χρόνια δύο φορές ετησίως, συνήθως με την απότομη άνοδο της θερμοκρασίας προς τα τέλη Μαΐου και ξανά τον Σεπτέμβριο.
«Ο Θερμαϊκός είναι αβαθής κόλπος και η ζέστη, σε συνδυασμό με τις υψηλές θρεπτικές συγκεντρώσεις, κυρίως ενώσεις αζώτου και φωσφόρου και την έλλειψη οξυγόνου δημιουργούν αυτό το φαινόμενο της "ερυθράς παλίρροιας". Τα ψάρια δεν κινδυνεύουν, αλλά υπάρχει ένα επίπεδο ανοξίας στα νερά. Το φαινόμενο είναι συχνό αυτές τις δύο περιόδους του χρόνου, δυστυχώς, το μόνο που μπορούμε να περιμένουμε είναι ο άνεμος, να τα παρασύρει στα βαθιά, ώστε τα θαλάσσια ρεύματα, να βοηθήσουν στην απομάκρυνση του φυτοπλαγκτόν για να καθαρίσει ο κόλπος» ανέφερε χαρακτηριστικά.
Στο πεδίο της αντιμετώπισης, το αντιρρυπαντικό σκάφος «Αλκίππη» επιχειρεί πλέον σε καθημερινή βάση στον Θερμαϊκό Κόλπο, συλλέγοντας κυρίως στερεά απορρίμματα που εγκλωβίζονται στο φυτοπλαγκτόν.
Το σκάφος πραγματοποιεί παράλληλα επιφανειακούς καθαρισμούς στο παράκτιο μέτωπο της Θεσσαλονίκης από επιπλέοντα απορρίμματα και εστίες φυτοπλαγκτόν, μέσω διαδικασίας διαχωρισμού νερού και στερεών καταλοίπων.
Η λειτουργία του εντάσσεται σε σύμβαση με τον Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α., ο οποίος είναι ο αρμόδιος κρατικός φορέας για τη διαχείριση προστατευόμενων περιοχών και εποπτεύεται από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Η σύμβαση για το διάστημα Μαρτίου έως τα μέσα Ιουνίου λήγει στις 18 του μηνός, ενώ τη χρηματοδότηση έως και τον Σεπτέμβριο αναλαμβάνει η ΕΥΑΘ Α.Ε., κατόπιν αιτήματος του Υπουργείου Εσωτερικών (Τομέας Μακεδονίας - Θράκης).
Οι εργασίες θα συνεχιστούν καθ’ όλη τη διάρκεια του καλοκαιριού, πέντε ημέρες την εβδομάδα και έξι ώρες ημερησίως, με διαδρομές από το λιμάνι της Θεσσαλονίκης έως το Μέγαρο Μουσικής και αντίστροφα, καθώς και από το λιμάνι έως την Αγία Τριάδα, αλλά και περιμετρικά του Δέλτα Αξιού και του Δέλτα Αλιάκμονα, όπου αυτό κρίνεται απαραίτητο.
Ο διαχειριστής της North Aegean Slops, στην οποία ανήκει το «Αλκίππη», Ηλίας Ορφανίδης, σημειώνει ότι η έκταση του φαινομένου είναι ευρεία και δεν περιορίζεται στην περιοχή της παλιάς παραλίας.
«είναι σαν ένα μεγάλο χαλί μέχρι τα ανοιχτά σε όλον τον κόλπο. Εμείς καθαρίζουμε, προσπαθούμε να απομακρύνουμε τα στερεά απορρίμματα, κάνουμε ότι είναι δυνατόν να γίνει. Φυσικά αυτό είναι ένα φαινόμενο, για το οποίο πρέπει να αναζητηθούν λύσεις. Μας είπαν πάντως ότι αναμένουμε από αύριο ενίσχυση των ανέμων, αυτό ίσως βοηθήσει».
Φυτοπλαγκτόν στον Θερμαϊκό: Καθηγητής εξηγεί τι πρέπει να γίνει
Από την επιστημονική κοινότητα, ο καθηγητής Περιβαλλοντικής Τεχνολογίας στο τμήμα Χημείας του ΑΠΘ Γιάννης Κατσογιάννης τονίζει την ανάγκη αξιοποίησης διεθνών πρακτικών και τεχνολογικών λύσεων για την αντιμετώπιση του φαινομένου.
«Ασφαλώς, μια πιο μόνιμη λύση, ή τουλάχιστον μία πρακτική που θα βοηθούσε, θα ήταν η δραστική μείωση της χρήσης λιπασμάτων που ξεπλένονται στον Θερμαϊκό Κόλπο, από τις καλλιέργειες της περιοχής και φέρνουν στα νερά αυτά τα συστατικά που συντελούν στην άνθιση του φυτοπλαγκτόν. Ωστόσο αυτό θα ήταν αρκετά δύσκολο, καθώς η γεωργία είναι βασικός πυλώνας της οικονομίας της περιοχής» ανέφερε ο κ. Κατσογιάννης.
Παράλληλα, παρουσιάζονται τεχνικές λύσεις, όπως η χρήση αργιλικών ορυκτών, με εφαρμογές που έχουν ήδη δοκιμαστεί διεθνώς.
«Μία λύση θα ήταν ο ψεκασμός στην επιφάνεια της ερυθράς παλίρροιας, από κάποιο ειδικά εξοπλισμένο πλοίο, με αργιλικά ορυκτά (όπως ο Καολινίτης) που θα μπορούσαν να διασπάσουν και αδρανοποιήσουν το φυτοπλαγκτόν και να το μεταφέρουν στον πυθμένα. Η μέθοδος αυτή χρησιμοποιείται στη Νότια Κορέα με επιτυχία. Φυσικά, δεν είναι όλες οι θάλασσες οι ίδιες, πρέπει να ληφθούν υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του Θερμαϊκού Κόλπου για να δούμε την απόδοση αυτής της μεθόδου. Αλλά είναι μια μέθοδος γνωστή, εφαρμόζεται και έχει ενδιαφέρον να τη δούμε. Τα αργιλικά ορυκτά είναι φυσικά, δεν είναι κάποια π.χ. πολυμερή, οπότε δεν δημιουργούν κάποιο περιβαλλοντικό πρόβλημα. Μια άλλη λύση θα ήταν η απόκτηση και η χρήση κάποιου ειδικά διαμορφωμένου σκάφους με εξοπλισμό που θα μπορούσε να συλλέγει τις αποθέσεις, να φιλτράρει το νερό και να το επιστρέφει καθαρό στον κόλπο, αλλά αυτό προφανώς είναι μια πολυδάπανη διαδικασία» πρόσθεσε.
Ο ίδιος επιστήμονας επισημαίνει ότι οι «θαλάσσιοι καύσωνες», ένα φαινόμενο που εντείνεται παγκοσμίως, συμβάλλουν στην εμφάνιση και διατήρηση τέτοιων περιστατικών.
«Η αυξημένη θερμοκρασία της θάλασσας διαρκεί μεγαλύτερη περίοδο από ό,τι είχαμε συνηθίσει έως πριν από κάποια χρόνια. Διαρκεί ως και τα τέλη Αυγούστου, σε ένα επίπεδο μεταξύ 22 και 28 βαθμών και δημιουργεί συνθήκες ανοξίας. Οπότε και μακροπρόθεσμα θα αρχίσουμε να έχουμε προβλήματα και σε ό,τι έχει να κάνει με το θαλάσσιο οικοσύστημα. Ήδη έχουμε παρατηρήσει προβλήματα με τον γόνο του μυδιού, που είναι βασική υδατοκαλλιεργεια στον Θερμαϊκό» πρόσθεσε.
Κλείνοντας, σημειώνει ότι η κατάσταση, αν και προς το παρόν διαχειρίσιμη, ενδέχεται να επιδεινωθεί στο μέλλον, με πιθανές επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα και στους θαλάσσιους οργανισμούς, γεγονός που απαιτεί σοβαρή επιστημονική και θεσμική παρακολούθηση.
