Για «αδράνεια» κατηγορεί την Ελλάδα η Τουρκία όσον αφορά την πρόσφατη επέμβαση του Ισραήλ στον στολίσκο για τη Γάζα, 80 ναυτικά μίλια δυτικά της Κρήτης και ενώ είχε υπάρξει και τηλεφωνική επικοινωνία των υπουργών Εξωτερικών Ελλάδας και Τουρκίας... Γιώργου Γεραπετρίτη και Χακάν Φιντάν.
Τουρκικά μέσα ενημέρωσης, αναπαράγοντας πηγές του τουρκικού υπουργείου Εθνικής Άμυνας, έκαναν λόγο για «παθητική στάση» της Αθήνας έναντι του Ισραήλ απέναντι στην επέμβαση του ισραηλινού ναυτικού στα σκάφη του Global Sumud Flotilla, που μετέφεραν ανθρωπιστική βοήθεια στη Γάζα. Η τουρκική πλευρά ισχυρίστηκε επίσης ότι «η αποτυχία των ελληνικών αρχών να αντιδράσουν στο περιστατικό, το οποίο περιλάμβανε διακοπή επικοινωνιών, παρενόχληση από μη επανδρωμένα αεροσκάφη και ρεσάλτο σε ορισμένα σκάφη, έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την υποχρέωση της χώρας να προστατεύει τα πολιτικά πλοία και να διασφαλίζει την ελεύθερη ναυσιπλοΐα».
Η ανακοίνωση του ελληνικού ΥΠΕΞ
Υπενθυμίζεται ότι σε ανακοίνωσή του το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών είχε καλέσει σε «αυτοσυγκράτηση και καθολικό σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου, περιλαμβανομένων του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας και του Διεθνούς Ανθρωπιστικού Δικαίου». Συγκεκριμένα, η ανακοίνωση ανέφερε: «Η Ελλάδα ως παράγων σταθερότητας στην περιοχή, με γνώμονα το Διεθνές Δίκαιο και για λόγους ανθρωπιστικούς, ζήτησε από το Ισραήλ να αποσύρει τα σκάφη του από την περιοχή και προσέφερε τις καλές της υπηρεσίες αναλαμβάνοντας να υποδεχθεί στο έδαφός της τους επιβαίνοντες και να μεριμνήσει για την ασφαλή επιστροφή τους στις χώρες τους».
Επίσης, στη συνέχεια τονιζόταν ότι «οι ελληνικές Αρχές βρίσκονται σε συνεννόηση με τις Αρχές του Ισραήλ σχετικά με το ζήτημα της ασφαλούς αποβίβασης στην Ελλάδα. Κλιμάκιο του υπουργείου Εξωτερικών μεταβαίνει στο σημείο άφιξης για τον συντονισμό των ενεργειών όλων των συναρμόδιων ελληνικών αρχών και τη συνεργασία με τις ξένες προξενικές αρχές, οι οποίες ενημερώνονται προσηκόντως για τις δικές τους ενέργειες».
Η Τουρκία τονίζει ότι οι ενέργειες του Ισραήλ παραβίασαν θεμελιώδεις αρχές του διεθνούς δικαίου, συμπεριλαμβανομένης της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, και υποστηρίζει ότι η στάση της Ελλάδας εντείνει τις αμφισβητήσεις γύρω από τη θαλάσσια δικαιοδοσία και τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας. Οι τουρκικές πηγές διατείνονται πως η μη αντίδραση των ελληνικών αρχών στη διαδικασία επαναπροσανατολισμού του πλοίου που μετέφερε το πλήρωμα που κρατήθηκε από τις ισραηλινές δυνάμεις σε ελληνικό λιμάνι, καθώς και η απόφαση να μην εμποδιστεί αυτή η διαδικασία προκαλούν έντονες επικρίσεις από την ελληνική κοινή γνώμη. Η Ελλάδα, σύμφωνα με τους Τούρκους, «φαίνεται να αγνοεί τις διεθνείς της ευθύνες και να επιδεικνύει αδιαφορία για την ευαίσθητη ισορροπία στην περιοχή, κάτι που αποδυναμώνει τη θέση της χώρας σε διεθνές επίπεδο».
«Αύξηση εντάσεων»
Οι Τούρκοι δεν διστάζουν μάλιστα να επικρίνουν την ελληνική πολιτική ηγεσία -και δη τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη και τον υπουργό Εθνικής Άμυνας Νίκο Δένδια- υποστηρίζοντας ευθαρσώς ότι οι πολιτικές τους δημιουργούν διαμάχες σχετικά με τη θαλάσσια δικαιοδοσία και τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας. Η τουρκική πλευρά υποστηρίζει επίσης ότι η παρέμβαση του Ισραήλ κατά του στολίσκου και οι αντίστοιχες στρατιωτικές δραστηριότητες του Ισραήλ στη Γάζα αυξάνουν τις εντάσεις και αμφισβητούν ολοένα και περισσότερο τους κανόνες του διεθνούς δικαίου. Όπως σημειώνουν, αυτές οι εξελίξεις θέτουν σε κίνδυνο όχι μόνο τη σταθερότητα και την ασφάλεια στην περιοχή αλλά και τη βιωσιμότητα του κράτους δικαίου σε παγκόσμιο επίπεδο.
Κλιμακώνει τις προκλήσεις και στην Κύπρο
Η τουρκική προκλητικότητα στην Κύπρο και στην Ανατολική Μεσόγειο δεν αποτελεί συγκυριακό φαινόμενο αλλά μέρος ενός ευρύτερου και συστηματικού σχεδιασμού. Από την ενέργεια μέχρι την άμυνα και από τη διπλωματία μέχρι τις κινήσεις επί του εδάφους, η Άγκυρα επιχειρεί να επιβάλει νέα δεδομένα, αμφισβητώντας ευθέως κυριαρχικά δικαιώματα και διεθνείς ισορροπίες.
Στον πυρήνα αυτής της στρατηγικής βρίσκεται, όπως σημειώνει ρεπορτάζ του Χρήστου Μυτιλινιού στην εφημερίδα «Political», η προσπάθεια εδραίωσης της λογικής των «δύο κρατών» στην Κύπρο μέσα από διαρκείς ενέργειες που δημιουργούν τετελεσμένα και μεταβάλλουν σταδιακά το status quo.
Ο αγωγός φυσικού αερίου και οι έρευνες στην Ανατολική Μεσόγειο
Σε ενεργειακό επίπεδο η Άγκυρα ανεβάζει τους τόνους, με τον υπουργό Ενέργειας Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ να επιβεβαιώνει ότι βρίσκονται σε εξέλιξη μελέτες για την κατασκευή αγωγού φυσικού αερίου προς το ψευδοκράτος. Πρόκειται για μια κίνηση με σαφή πολιτική και γεωστρατηγική διάσταση, καθώς επιχειρεί να δημιουργήσει ενεργειακή διασύνδεση που θα εδραιώνει περαιτέρω την τουρκική επιρροή στα Κατεχόμενα. Την ίδια στιγμή, η Άγκυρα επιμένει στις έρευνες στην Ανατολική Μεσόγειο, παρά το γεγονός ότι μέχρι στιγμής δεν έχουν αποδώσει τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Η στρατηγική αυτή δεν αφορά μόνο την αναζήτηση κοιτασμάτων αλλά κυρίως τη διατήρηση παρουσίας και τη διεκδίκηση ρόλου στην εκμετάλλευση των ενεργειακών πόρων της περιοχής.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η αντίδραση της τουρκικής πλευράς στη συμφωνία Κύπρου – Αιγύπτου για την αξιοποίηση υδρογονανθράκων. Μέσω επιστολής στα Ηνωμένα Έθνη το ψευδοκράτος -με την πλήρη στήριξη της Άγκυρας- αμφισβητεί ευθέως τη νομιμότητα της συμφωνίας, προβάλλοντας τον ισχυρισμό περί «ίσων δικαιωμάτων» των Τουρκοκυπρίων στους φυσικούς πόρους του νησιού. Η ρητορική αυτή επιχειρεί να ακυρώσει στην πράξη την κυριαρχία της Κυπριακής Δημοκρατίας, παρουσιάζοντας κάθε ενεργειακή πρωτοβουλία ως «μονομερή ενέργεια».
Επαναφέρει το αφήγημα της «εγγυήτριας δύναμης»
Παράλληλα, η τουρκική πλευρά επιχειρεί να αποτρέψει την ενίσχυση της αποτρεπτικής ισχύος της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η επικείμενη συμφωνία Λευκωσίας – Παρισιού για στρατιωτική συνεργασία έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στο ψευδοκράτος, το οποίο κάνει λόγο για «απειλή» και «αλλοίωση της ισορροπίας δυνάμεων». Η αντίδραση αυτή δεν είναι τυχαία. Η Άγκυρα αντιλαμβάνεται ότι η ενίσχυση των αμυντικών σχέσεων της Κύπρου με μια ισχυρή ευρωπαϊκή δύναμη περιορίζει τα περιθώρια κινήσεών της. Για τον λόγο αυτόν επαναφέρει με ένταση το αφήγημα της «εγγυήτριας δύναμης», επιχειρώντας να δικαιολογήσει τη διαρκή στρατιωτική της παρουσία στο νησί. Ταυτόχρονα, προαναγγέλλεται περαιτέρω εμβάθυνση της στρατιωτικής συνεργασίας μεταξύ Τουρκίας και ψευδοκράτους, γεγονός που ενισχύει το κλίμα έντασης και δυσχεραίνει κάθε προοπτική ουσιαστικού διαλόγου.
Μεθοδευμένες κινήσεις για σταδιακή επέκταση
Το πιο ανησυχητικό ωστόσο στοιχείο της τουρκικής στρατηγικής καταγράφεται επί του εδάφους. Οι κινήσεις στη νεκρή ζώνη δεν είναι αποσπασματικές, αλλά εντάσσονται σε ένα οργανωμένο σχέδιο σταδιακής επέκτασης του ελέγχου των Κατεχομένων. Η περίπτωση της Πύλας αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα, με τον κατοχικό στρατό να επιχειρεί να δημιουργήσει νέα δεδομένα, αμφισβητώντας στην πράξη το καθεστώς της περιοχής. Παράλληλα, προβάλλεται ο ισχυρισμός ότι τμήματα της νεκρής ζώνης αποτελούν δήθεν «έδαφος» του ψευδοκράτους, μια θέση που στερείται κάθε νομικής βάσης αλλά επαναλαμβάνεται συστηματικά για να εμπεδωθεί. Ακόμη πιο προκλητικές είναι οι ενέργειες σε αγροτικές περιοχές, όπου -με την κάλυψη του κατοχικού στρατού- Τουρκοκύπριοι και έποικοι καλλιεργούν γη που ανήκει σε Ελληνοκύπριους, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις οι νόμιμοι ιδιοκτήτες απομακρύνονται. Η παρουσία ενόπλων στη νεκρή ζώνη και οι συλλήψεις πολιτών ενισχύουν το μήνυμα επιβολής ελέγχου, δημιουργώντας ένα περιβάλλον συνεχούς πίεσης.
Στόχος η νομιμοποίηση του ψευδοκράτους
Όλες αυτές οι κινήσεις συνδέονται με έναν κοινό παρονομαστή: την επιβολή τετελεσμένων που θα καταστήσουν τη διχοτόμηση μη αναστρέψιμη. Η τουρκική πλευρά δεν περιορίζεται πλέον σε ρητορικές αμφισβητήσεις, αλλά προχωρά σε πρακτικές ενέργειες που αλλάζουν την πραγματικότητα στο έδαφος. Η πίεση προς τα Ηνωμένα Έθνη για έμμεση αναγνώριση του ψευδοκράτους μέσω επιχειρησιακών διευθετήσεων εντάσσεται στην ίδια στρατηγική. Στόχος είναι η σταδιακή νομιμοποίηση ενός καθεστώτος που παραμένει διεθνώς απομονωμένο. Σε αυτό το πλαίσιο, η αντίδραση της Κυπριακής Δημοκρατίας και της διεθνούς κοινότητας αποκτά κρίσιμη σημασία. Διπλωματικές κινήσεις, αποτρεπτικά μέτρα και διεθνείς παρεμβάσεις αποτελούν τα βασικά εργαλεία απέναντι σε μια πολιτική που επιδιώκει να δημιουργήσει νέα δεδομένα μεθοδικά και επίμονα. Η τουρκική προκλητικότητα δεν είναι στιγμιαία αλλά στρατηγική. Και όσο δεν αντιμετωπίζεται συνολικά, θα συνεχίσει να παράγει ένταση, αβεβαιότητα και κινδύνους για τη σταθερότητα στην περιοχή.
