Σε τελείως διαφορετικές κατευθύνσεις κινούνται τα πορίσματα της κυβέρνησης και της αντιπολίτευσης για τον ΟΠΕΚΕΠΕ, με την πρώτη να ισχυρίζεται ότι δεν προκύπτει στοιχειοθέτηση αξιόποινων πράξεων για τους πρώην υπουργούς της και με τα κόμματα της δεύτερης να αναφέρουν ότι, αντίθετα, προκύπτουν και πολιτικές και ποινικές ευθύνες.
ΝΔ: Δεν στοιχειοθετούνται ποινικές ευθύνες για Βορίδη και Αυγενάκη
Με σαφή πολιτική γραμμή άμυνας απέναντι στις αιτιάσεις της αντιπολίτευσης, και υπερτονίζοντας τη διαχρονικότητα και διακομματικότητα του σκανδάλου του ΟΠΕΚΕΠΕ η Ν.Δ. κατέθεσε, την Τρίτη (24/2), το πόρισμά της για την Εξεταστική Επιτροπή, απορρίπτοντας κατηγορηματικά το ενδεχόμενο ποινικών ευθυνών για τους δύο πρώην υπουργούς Αγροτικής Ανάπτυξης, Μάκη Βορίδη και Λευτέρη Αυγενάκη.
Στο κείμενο της πλειοψηφίας διατυπώνεται ρητά ότι, από το αποδεικτικό υλικό και τις μαρτυρικές καταθέσεις, δεν προκύπτει στοιχειοθέτηση αξιόποινων πράξεων, ενώ χαρακτηρίζεται θεσμικά ορθή η επιλογή της σύστασης Εξεταστικής – και όχι Προανακριτικής – Επιτροπής.
Μάλιστα, σύμφωνα με την κοινοβουλευτική πλειοψηφία, από τις καταθέσεις κρίσιμων μαρτύρων, μεταξύ των οποίων ο πρώην υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης, Σταύρος Αραχωβίτης, και η υπηρεσιακή παράγοντας, Παναγιώτα Τυχεροπούλου, δεν προέκυψαν στοιχεία που να θεμελιώνουν ποινική ευθύνη των δύο πρώην υπουργών.
Πόρισμα για τον ΟΠΕΚΕΠΕ και το «όχι» σε Προανακριτική
Η Ν.Δ. υποστηρίζει ότι τα προβλήματα που εντοπίστηκαν στον ΟΠΕΚΕΠΕ, δεν είναι συγκυριακά, αλλά διαχρονικά και διακομματικά, κάνοντας ειδική αναφορά στην περίοδο διακυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ και στη διαχείριση της λεγόμενης «τεχνικής λύσης», για την οποία αποδίδει σοβαρές ευθύνες ως προς την ορθή εφαρμογή της.
Παράλληλα, στο πόρισμα γίνεται λόγος για φαινόμενα που παραπέμπουν σε πελατειακές πρακτικές, με αιχμές και προς το ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής, καθώς αναφέρονται πρόσωπα που, όπως σημειώνεται, συνδέονται πολιτικά με τον χώρο αυτόν.
Ως προς τον Μάκη Βορίδη, η Ν.Δ. επισημαίνει ότι δεν προέκυψε οποιαδήποτε παρέμβασή του στη διεξαγωγή ελέγχων ή σε αποδεσμεύσεις συγκεκριμένων ΑΦΜ. Αντιθέτως, η εφαρμογή της «τεχνικής λύσης» παρουσιάζεται ως αναγκαστική επιλογή υπό το πρίσμα της κατάστασης που είχε διαμορφωθεί έως το 2019, καθώς – όπως υποστηρίζεται – δεν είχαν προχωρήσει διαχειριστικά σχέδια βόσκησης και άλλες διοικητικές πράξεις που θα επέτρεπαν διαφορετική προσέγγιση.
Ανάλογη είναι η εκτίμηση και για τον Λευτέρη Αυγενάκη. Κατά την πλειοψηφία, δεν μπορεί να στοιχειοθετηθεί η ειδική υπόσταση του αδικήματος της συνέργειας ή της ηθικής αυτουργίας σε απιστία. Οι σχετικές αναφορές, όπως υποστηρίζεται, εδράζονται αποκλειστικά σε τηλεφωνικές συνομιλίες τρίτων προσώπων και όχι σε δικές του πράξεις ή ενέργειες.
Μάλιστα, το πόρισμα επισημαίνει ότι η παρότρυνση του τότε υπουργού προς τις αρμόδιες υπηρεσίες για ολοκλήρωση των ελέγχων, αποδέσμευση και πληρωμή μόνο των ΑΦΜ που πληρούσαν τις νόμιμες προϋποθέσεις και αποστολή στη Δικαιοσύνη των υπολοίπων δεν συνιστά ποινικά ελέγξιμη πράξη, αλλά άσκηση της διοικητικής του εποπτείας.
Η Ν.Δ. καταλήγει ότι δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις για σύσταση Προανακριτικής Επιτροπής και διαμηνύει, σε πολιτικό επίπεδο, ότι η κυβέρνηση συνεχίζει τις μεταρρυθμίσεις στον πρωτογενή τομέα, με στόχο – όπως αναφέρεται – οι ενισχύσεις να κατευθύνονται αποκλειστικά στους πραγματικούς και έντιμους δικαιούχους, διασφαλίζοντας τόσο το δημόσιο συμφέρον όσο και την αξιοπιστία του συστήματος αγροτικών πληρωμών.
Πόρισμα ΠΑΣΟΚ: Σαφείς πολιτικές ευθύνες Βορίδη και Αυγενάκη – Ζητά Προανακριτική
Σαφείς πολιτικές ευθύνες των πρώην υπουργών Αγροτικής Ανάπτυξης, Μάκη Βορίδη και Λευτέρη Αυγενάκη, διαπιστώνει το ΠΑΣΟΚ στην πορισματική του γνώμη για την Εξεταστική Επιτροπή του ΟΠΕΚΕΠΕ, υποστηρίζοντας ότι τα στοιχεία που τέθηκαν υπόψη της Επιτροπής επαρκούν για τη σύσταση Προανακριτικής.
Στο κείμενο που κατατέθηκε στη Γραμματεία της Εξεταστικής, το ΠΑΣΟΚ κάνει λόγο για συνειδητή πολιτική επιλογή της Νέας Δημοκρατίας να προκρίνει τη σύσταση Εξεταστικής Επιτροπής γενικού χαρακτήρα, αντί της προσήκουσας διαδικασίας προκαταρκτικής εξέτασης με συγκεκριμένο αντικείμενο διερεύνησης ποινικών ευθυνών, όπως αυτές περιγράφονται στη δικογραφία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας.
Κατά το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης, η επιλογή αυτή συνιστά κατάχρηση του άρθρου 86 του Συντάγματος με σκοπό την προστασία πρώην μελών της κυβέρνησης από ενδεχόμενο δικαστικό έλεγχο. «Η κυβερνητική πλειοψηφία χρησιμοποίησε το άρθρο 86 για να προστατεύσει τους κ.κ. Βορίδη και Αυγενάκη από τη διερεύνηση των ενδεχόμενων ποινικών τους ευθυνών», σημειώνεται χαρακτηριστικά, με αναφορά σε «θεσμική εκτροπή» που πλήττει τη διάκριση των εξουσιών και το κράτος δικαίου.
Τα στοιχεία για Βορίδη και Αυγενάκη
Σύμφωνα με τη συνδυαστική αξιολόγηση των αποδεικτικών στοιχείων –τη δικογραφία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας και τις μαρτυρικές καταθέσεις– το ΠΑΣΟΚ εκτιμά ότι προκύπτουν σοβαρές ενδείξεις συνέργειας σε απιστία κατ’ εξακολούθηση σε βάρος των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με ζημία άνω των 120.000 ευρώ.
Ειδικότερα, στο πόρισμα αναφέρεται ότι οι δύο πρώην υπουργοί φέρονται να παρείχαν συνδρομή σε πράξεις απιστίας που αποδίδονται σε διοικήσεις και διαχειριστές του ΟΠΕΚΕΠΕ, στο πλαίσιο της διαχείρισης αγροτικών ενισχύσεων ύψους περίπου 3 δισ. ευρώ ετησίως.
Η συνδρομή αυτή, κατά το ΠΑΣΟΚ, συνίσταται:
- Στην έγκριση ή ανοχή κατανομών βοσκοτόπων με καταχρηστικό χαρακτήρα.
- Στη δημιουργία περιβάλλοντος περιορισμένων ελέγχων.
- Στην απομάκρυνση προέδρων του ΟΠΕΚΕΠΕ, όπως οι Γρηγόριος Βάρρας και Ευάγγελος Σημανδράκος.
- Σε ενέργειες ή παραλείψεις που αφορούν τη στοχοποίηση υπηρεσιακών παραγόντων.
Για τον Λευτέρη Αυγενάκη, το ΠΑΣΟΚ αναφέρει επιπλέον ενδείξεις ηθικής αυτουργίας σε απιστία, ιδίως σε σχέση με καταγγελλόμενες πιέσεις για αποδεσμεύσεις ύποπτων ΑΦΜ και καταβολή ενισχύσεων σε πρόσωπα που δεν πληρούσαν τις νόμιμες προϋποθέσεις.
Το κόμμα υπογραμμίζει ότι η στάση συγκεκριμένων πολιτικών προσώπων που ενίσχυσαν τους ελέγχους αποδεικνύει ότι η «αδράνεια» δεν ήταν αναγκαστική, αλλά πολιτική επιλογή.
Με βάση τα παραπάνω, το ΠΑΣΟΚ κρίνει επιβεβλημένη τη διενέργεια ποινικής προκαταρκτικής εξέτασης κατά το άρθρο 86 του Συντάγματος, με δυνατότητα επέκτασης σε τυχόν νέα στοιχεία.
Κοινό πόρισμα ΣΥΡΙΖΑ – Νέας Αριστεράς με ποινικές ευθύνες για Βορίδη και Αυγενάκη
Κοινό πόρισμα για το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ κατέθεσαν ο ΣΥΡΙΖΑ – ΠΣ και η Νέα Αριστερά, με το οποίο διαπιστώνουν ενδείξεις ποινικών ευθυνών για τους δύο πρώην υπουργούς Αγροτικής Ανάπτυξης, Μάκη Βορίδη και Λευτέρη Αυγενάκη, και προτείνουν τη σύσταση Προανακριτικής Επιτροπής.
Στο κείμενο του πορίσματός τους, τα δύο κόμματα απορρίπτουν τον χαρακτηρισμό της υπόθεσης ως «διοικητικής αστοχίας» και περιγράφουν το ζήτημα ως βαθιά πολιτική υπόθεση, με «σαφές αποτύπωμα εξουσίας», που –όπως υποστηρίζουν– διατρέχει το σύνολο της κυβερνητικής περιόδου της Νέας Δημοκρατίας. Κάνουν λόγο για σύστημα τεχνητής δημιουργίας επιλεξιμότητας, παράκαμψη ελέγχων και διανομή κοινοτικών ενισχύσεων σε εικονικούς ή μη δικαιούχους, με πιθανή ζημία εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ εις βάρος των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των πραγματικών αγροτών.
Όπως σημειώνουν, οι μαρτυρίες, οι νόμιμες συνακροάσεις και το διαβιβαστικό της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας δεν περιγράφουν μεμονωμένες αποκλίσεις, αλλά μια συστηματική πρακτική με διοικητική συνέχεια και πολιτική ανοχή. Στο κοινό πόρισμα γίνεται αναφορά σε αξιοποίηση δημόσιας γης ως μηχανισμό κατανομής ενισχύσεων, σε αποδυνάμωση ελεγκτικών μηχανισμών και σε προειδοποιήσεις που –κατά την αντιπολίτευση– δεν οδήγησαν σε ουσιαστική θεσμική θωράκιση.
Για τον Μάκη Βορίδη αναφέρεται ότι κατά τη θητεία του δεν διασφαλίστηκε αποτελεσματική εποπτεία και δεν ανακόπηκε το σύστημα δημιουργίας τεχνητών προϋποθέσεων λήψης ενισχύσεων. Για τον Λευτέρη Αυγενάκη γίνεται λόγος για διατήρηση διοικητικής αστάθειας και για πιέσεις σχετικά με αποδεσμεύσεις μπλοκαρισμένων ΑΦΜ και πληρωμές, ενώ εκκρεμούσαν έλεγχοι.
Τα δύο κόμματα επεκτείνουν την πολιτική κριτική και στο μοντέλο του «επιτελικού κράτους», επισημαίνοντας ότι η συγκέντρωση αρμοδιοτήτων και ο κεντρικός συντονισμός από το πρωθυπουργικό γραφείο συνεπάγονται και συγκεντρωμένη πολιτική ευθύνη. Θέτουν, μάλιστα, το δίλημμα αν ο πρωθυπουργός γνώριζε και δεν παρενέβη ή αν δεν γνώριζε, οπότε –όπως υποστηρίζουν– καταρρέει το αφήγημα της αποτελεσματικής κεντρικής εποπτείας.
Στο πλαίσιο αυτό, ΣΥΡΙΖΑ και Νέα Αριστερά ζητούν τη σύσταση Ειδικής Κοινοβουλευτικής Επιτροπής (Προανακριτικής), σύμφωνα με το άρθρο 86 του Συντάγματος και τον νόμο περί ευθύνης υπουργών, προκειμένου να διερευνηθούν ενδεχόμενα αδικήματα συνέργειας ή ηθικής αυτουργίας σε κακουργηματική απιστία κατά των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με ζημία άνω των 120.000 ευρώ, καθώς και οποιοδήποτε άλλο αδίκημα προκύψει από την προκαταρκτική εξέταση.
Στο κοινό τους κείμενο τονίζουν ότι ανέδειξαν τα στοιχεία της δικογραφίας καθ’ όλη τη διάρκεια της Εξεταστικής Επιτροπής και υποστηρίζουν ότι το θέμα δεν συνιστά «τεχνική δυσλειτουργία», αλλά ζήτημα με θεσμικό και πολιτικό βάρος. Διαμηνύουν, τέλος, ότι θα συνεχίσουν να αναδεικνύουν την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ σε πολιτικό, θεσμικό και –εφόσον προκύψει– ποινικό επίπεδο, θέτοντας στο επίκεντρο τη διαφάνεια, τη λογοδοσία και την προστασία των ευρωπαϊκών πόρων.
ΚΚΕ: Θα επιμείνει για τη συνέχιση της Εξεταστικής και μετά το πόρισμα
Σε δήλωσή τους ο Νίκος Καραθανασόπουλος και η Διαμάντω Μανωλάκου, βουλευτές του ΚΚΕ και μέλη της Εξεταστικής Επιτροπής, σημειώνουν τα εξής:
«Η εξέλιξη των εργασιών της Εξεταστικής Επιτροπής για το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ επιβεβαίωσε αυτό που από την πρώτη στιγμή ήταν προφανές, ότι δηλαδή η πρόταση εκ μέρους της ΝΔ για συγκρότηση Εξεταστικής Επιτροπής εξυπηρετούσε αποκλειστικά και μόνο τη συνειδητή πολιτική απόφασή της να αποφύγει πάση θυσία τη διερεύνηση των ποινικών ευθυνών των υπουργών της για το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, αλλά και να συγκαλυφθεί ότι το συγκεκριμένο σκάνδαλο αναπτύχθηκε πάνω στο έδαφος της ΚΑΠ της ΕΕ που υποστηρίζουν και τα άλλα κόμματα.
Το ΚΚΕ αντιτάχθηκε στο “κλείσιμο” των εργασιών της Εξεταστικής Επιτροπής, με ευθύνη της πλειοψηφίας της ΝΔ, χωρίς να έχουν κληθεί κρίσιμοι μάρτυρες, χωρίς να έχει προηγηθεί κατ’ αντιπαράσταση εξέταση ορισμένων εξ αυτών με δεδομένο ότι υπήρξαν αντιφατικές καταθέσεις, αλλά και χωρίς να έχουν εξεταστεί άλλα κρίσιμα στοιχεία που ζητήθηκαν από το ΚΚΕ.
Για όλους τους παραπάνω λόγους το ΚΚΕ, μη τρέφοντας φυσικά αυταπάτες για τα περιθώρια αυτών των κοινοβουλευτικών διαδικασιών, δεδομένων και των πολιτικών συσχετισμών, θα επιμείνει μέχρι την ύστατη στιγμή για τη συνέχιση των εργασιών της Εξεταστικής Επιτροπής. Αν δεν γίνει κάτι τέτοιο θα καταθέσει το δικό του Πόρισμα».
