Η 10η Σεπτεμβρίου έχει καθιερωθεί ως Παγκόσμια Ημέρα Πρόληψης της Αυτοκτονίας, με στόχο την ενημέρωση, την καταπολέμηση του στίγματος και την ενίσχυση της πρόσβασης σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας.
Το φετινό μήνυμα της Διεθνούς Ένωσης για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας είναι «Αλλάζοντας το αφήγημα για την αυτοκτονία». Καλεί πολίτες, οργανισμούς και κυβερνήσεις να εγκαταλείψουν τη σιωπή και τις προκαταλήψεις και να δημιουργήσουν ένα περιβάλλον στο οποίο όποιος υποφέρει θα μπορεί να μιλήσει χωρίς να φοβάται ότι θα κριθεί ή θα απομονωθεί.
Περισσότεροι από 720.000 θάνατοι κάθε χρόνο
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, περισσότεροι από 720.000 άνθρωποι πεθαίνουν κάθε χρόνο από αυτοκτονία σε ολόκληρο τον κόσμο. Πρόκειται για την τρίτη συχνότερη αιτία θανάτου στις ηλικίες 15 έως 29 ετών, ενώ κάθε απώλεια επηρεάζει βαθιά οικογένειες, φίλους και ολόκληρες κοινότητες.
Πίσω από τους αριθμούς, ωστόσο, βρίσκονται ανθρώπινες ιστορίες, περίοδοι έντονης ψυχικής οδύνης και, πολλές φορές, μια ανάγκη για βοήθεια που δεν εκφράστηκε ή δεν ακούστηκε εγκαίρως.
Οι αιτίες δεν είναι ποτέ απλές ούτε ίδιες για όλους. Ψυχικές διαταραχές, οικονομικά προβλήματα, απώλειες, χρόνιος πόνος, συγκρούσεις, κακοποίηση, κοινωνική απομόνωση και διακρίσεις μπορεί να επιβαρύνουν σημαντικά έναν άνθρωπο. Αυτό δεν σημαίνει ότι οδηγούν αναπόφευκτα σε αυτοκτονική συμπεριφορά. Σημαίνει, όμως, ότι η έγκαιρη υποστήριξη έχει καθοριστική σημασία.
Η σιωπή δεν προστατεύει
Ένας από τους μεγαλύτερους φραγμούς στην πρόληψη είναι το στίγμα που εξακολουθεί να συνοδεύει την ψυχική υγεία. Πολλοί άνθρωποι διστάζουν να μιλήσουν επειδή φοβούνται ότι θα χαρακτηριστούν αδύναμοι, υπερβολικοί ή «προβληματικοί».
Η αντίληψη αυτή μπορεί να τους απομακρύνει από την αναζήτηση βοήθειας. Η ψυχική οδύνη, όμως, δεν αποτελεί προσωπική αποτυχία και δεν αντιμετωπίζεται με φράσεις όπως «σκέψου θετικά», «όλοι έχουμε προβλήματα» ή «πρέπει να φανείς δυνατός».
Αυτό που συχνά χρειάζεται είναι κάποιος να ακούσει με ηρεμία, σοβαρότητα και χωρίς κριτική. Μια απλή ερώτηση –«Θέλεις να μου πεις τι περνάς;»– μπορεί να ανοίξει έναν δρόμο επικοινωνίας που μέχρι εκείνη τη στιγμή έμοιαζε κλειστός.
Οι ενδείξεις που δεν πρέπει να αγνοούνται
Δεν υπάρχει ένας συγκεκριμένος τρόπος με τον οποίο εκδηλώνεται η αυτοκτονική κρίση. Ορισμένες αλλαγές, ωστόσο, χρειάζονται προσοχή, ιδιαίτερα όταν εμφανίζονται ξαφνικά ή συνδυάζονται μεταξύ τους.
Τέτοιες ενδείξεις μπορεί να είναι η έντονη απόσυρση από φίλους και συγγενείς, η έκφραση απελπισίας ή αίσθησης αδιεξόδου, οι απότομες αλλαγές στη διάθεση και η παραμέληση της καθημερινότητας. Κάθε αναφορά σε αυτοκτονία ή αυτοτραυματισμό πρέπει να αντιμετωπίζεται με σοβαρότητα.
Δεν χρειάζεται κάποιος να είναι ειδικός για να προσφέρει την πρώτη ανθρώπινη στήριξη. Χρειάζεται να ακούσει, να μη μειώσει τον πόνο του άλλου, να ενθαρρύνει την επικοινωνία με επαγγελματία ψυχικής υγείας και, όταν υπάρχει άμεσος κίνδυνος, να μην αφήσει το πρόσωπο μόνο του μέχρι να εξασφαλιστεί βοήθεια.
Η πρόληψη είναι συλλογική ευθύνη
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας επισημαίνει ότι οι αυτοκτονίες μπορούν να προληφθούν με έγκαιρες και επιστημονικά τεκμηριωμένες παρεμβάσεις. Σε αυτές περιλαμβάνονται η υπεύθυνη ενημέρωση από τα Μέσα Ενημέρωσης, η ανάπτυξη κοινωνικών και συναισθηματικών δεξιοτήτων στους νέους και η έγκαιρη αναγνώριση, αξιολόγηση και παρακολούθηση των ανθρώπων που βρίσκονται σε κίνδυνο.
Η πρόληψη δεν είναι αποκλειστικά υπόθεση των υπηρεσιών υγείας. Αφορά την οικογένεια, το σχολείο, τον χώρο εργασίας, την Πολιτεία και τα Μέσα Ενημέρωσης. Αφορά, τελικά, τον τρόπο με τον οποίο επιλέγουμε να ακούμε και να στεκόμαστε δίπλα στους ανθρώπους μας.
Η Παγκόσμια Ημέρα Πρόληψης της Αυτοκτονίας δεν είναι απλώς μια ημερομηνία ευαισθητοποίησης. Είναι υπενθύμιση ότι η συζήτηση για την ψυχική υγεία πρέπει να συνεχίζεται κάθε ημέρα του χρόνου.
Γιατί το να ζητά κανείς βοήθεια δεν αποτελεί αδυναμία. Και το να προσφέρουμε χώρο, χρόνο και στήριξη μπορεί να αποδειχθεί πολύ πιο σημαντικό απ’ όσο φανταζόμαστε.
Πού μπορείτε να απευθυνθείτε
Αν εσείς ή κάποιος που γνωρίζετε βιώνει έντονη ψυχική πίεση ή σκέψεις αυτοκτονίας, επικοινωνήστε με τη Γραμμή Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης 10306. Λειτουργεί δωρεάν και ανώνυμα, όλο το 24ωρο, για πολίτες κάθε ηλικίας και για οποιοδήποτε ζήτημα ψυχικής υγείας.
Σε περίπτωση άμεσου κινδύνου, καλέστε το 112 ή απευθυνθείτε στο πλησιέστερο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών.
Ακολουθήστε το reportaznet.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις και τα πολιτικά νέα στην Ελλάδα & τον Κόσμο
