Ο Αμερικανός πρόεδρος, που τα προηγούμενα χρόνια είχε αναγάγει την οικονομική αντιπαράθεση με το Πεκίνο σε κεντρικό στοιχείο της πολιτικής του, ετοιμάζεται τώρα να υποδεχθεί στην Ουάσιγκτον τον Σι Τζινπίνγκ με όλες τις τιμές μιας επίσημης κρατικής επίσκεψης.
Ο Κινέζος πρόεδρος φτάνει στις Ηνωμένες Πολιτείες στις 23 Σεπτεμβρίου, ενώ ο Τραμπ αναμένεται να τον υποδεχθεί προσωπικά στη Joint Base Andrews, μια κίνηση που ξεχωρίζει από το συνηθισμένο διπλωματικό πρωτόκολλο. Στη συνέχεια θα ακολουθήσει επίσημη τελετή στον Λευκό Οίκο και συνάντηση των δύο ηγετών, με βασικά θέματα το εμπόριο, τις σπάνιες γαίες και την τεχνητή νοημοσύνη.
Η εικόνα αυτή απέχει αισθητά από εκείνη της πρώτης προεδρικής θητείας του Τραμπ, όταν η Ουάσιγκτον και το Πεκίνο είχαν εμπλακεί σε έναν σκληρό εμπορικό πόλεμο, με διαδοχικούς δασμούς και αντίμετρα.
Από τους δασμούς στη διαχείριση της αντιπαράθεσης
Η σύγκρουση ΗΠΑ-Κίνας δεν έχει εξαφανιστεί. Έχει, όμως, αλλάξει μορφή.
Ο Τραμπ είχε στηρίξει μεγάλο μέρος της οικονομικής του πολιτικής στην επιβολή υψηλών δασμών και στην προσπάθεια περιορισμού της κινεζικής πρόσβασης σε προηγμένες αμερικανικές τεχνολογίες. Το Πεκίνο απάντησε με δικά του μέτρα, μεταξύ άλλων περιορίζοντας τις εξαγωγές κρίσιμων πρώτων υλών.
Ιδιαίτερη σημασία απέκτησαν οι σπάνιες γαίες, καθώς η Κίνα εξακολουθεί να διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην παγκόσμια αλυσίδα εφοδιασμού τους. Οι περιορισμοί στις εξαγωγές τους αποτέλεσαν ένα από τα σημαντικότερα διαπραγματευτικά εργαλεία του Πεκίνου.
Η εξέλιξη αυτή συνέβαλε στην αναζήτηση μιας πιο διαχειρίσιμης σχέσης μεταξύ των δύο πλευρών. Η Ουάσιγκτον και το Πεκίνο διατήρησαν μια εύθραυστη εμπορική εκεχειρία, χωρίς όμως να έχουν λύσει τις βαθύτερες διαφορές τους.
Η συμφωνία του Μαΐου έθεσε, μεταξύ άλλων, τις βάσεις για μια πιο σταθερή οικονομική σχέση και προέβλεψε τη δημιουργία νέων αμερικανοκινεζικών μηχανισμών για το εμπόριο και τις επενδύσεις.
Ο Σι επιστρέφει στην Ουάσιγκτον
Η επίσκεψη του Σι έχει ιδιαίτερο συμβολισμό, καθώς πρόκειται για την πρώτη κρατική επίσκεψη Κινέζου προέδρου στις ΗΠΑ εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία.
Η υποδοχή που έχει προετοιμάσει ο Λευκός Οίκος βρίσκεται σε έντονη αντίθεση με το κλίμα της προηγούμενης περιόδου. Ο Τραμπ όχι μόνο αναμένεται να υποδεχθεί προσωπικά τον Σι στο αεροδρόμιο, αλλά έχει οργανώσει και επίσημη τελετή στον Λευκό Οίκο, ενώ το πρόγραμμα περιλαμβάνει κρατικό δείπνο προς τιμήν του Κινέζου ηγέτη.
Η διπλωματική κινητικότητα είχε ήδη αρχίσει να ενισχύεται από τον Μάιο, όταν ο Τραμπ επισκέφθηκε την Κίνα και οι δύο πρόεδροι συμφώνησαν να εργαστούν για μια πιο σταθερή σχέση και να διατηρήσουν τα κανάλια επικοινωνίας ανοιχτά.
Έτσι, μέσα στην ίδια χρονιά, οι δύο ηγέτες πραγματοποιούν αμοιβαίες επισκέψεις, κάτι που από μόνο του αποτελεί ένδειξη της προσπάθειας να αποφευχθεί μια νέα ανεξέλεγκτη κλιμάκωση.
Οι σπάνιες γαίες παραμένουν στο επίκεντρο
Πίσω από το θερμό διπλωματικό κλίμα, ωστόσο, οι οικονομικές διαφορές παραμένουν σημαντικές.
Οι σπάνιες γαίες εξακολουθούν να αποτελούν ένα από τα πιο ευαίσθητα σημεία της διαπραγμάτευσης. Πρόκειται για υλικά απαραίτητα σε μια σειρά από βιομηχανίες, από τα ηλεκτρονικά και τα ηλεκτρικά οχήματα έως την αμυντική βιομηχανία και τις προηγμένες τεχνολογίες.
Η Ουάσιγκτον επιδιώκει πιο σταθερή ροή κινεζικών εξαγωγών, ενώ το Πεκίνο έχει διατηρήσει σημαντικά εργαλεία ελέγχου της συγκεκριμένης αγοράς. Οι δύο πλευρές εξετάζουν πλέον τρόπους παράτασης της εμπορικής εκεχειρίας, η οποία αποτελεί έναν από τους βασικούς άξονες της νέας συνάντησης.
Η επόμενη μεγάλη μάχη είναι η τεχνητή νοημοσύνη
Αν υπάρχει ένας τομέας στον οποίο η αντιπαράθεση ΗΠΑ-Κίνας όχι μόνο δεν έχει υποχωρήσει αλλά εντείνεται, αυτός είναι η τεχνολογία.
Η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να αντιμετωπίζει την πρωτοκαθεδρία στην τεχνητή νοημοσύνη και στους προηγμένους ημιαγωγούς ως ζήτημα οικονομικής και γεωπολιτικής ισχύος. Οι περιορισμοί στις εξαγωγές προηγμένων τεχνολογιών προς την Κίνα αποτελούν μέρος αυτής της στρατηγικής.
Το Πεκίνο, από την άλλη, επιταχύνει την προσπάθεια τεχνολογικής αυτάρκειας.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Huawei, η οποία παρουσίασε τον Σεπτέμβριο νέες τεχνολογίες για υποδομές τεχνητής νοημοσύνης και επιταχύνει την ανάπτυξη των δικών της προηγμένων chips, παρά τους αμερικανικούς περιορισμούς. Η εταιρεία ανακοίνωσε μεταξύ άλλων το Atlas 960 SuperPoD, ενισχύοντας τη φιλοδοξία της Κίνας να μειώσει την εξάρτησή της από αμερικανικές τεχνολογίες.
Με άλλα λόγια, το γεγονός ότι Τραμπ και Σι κάθονται πλέον στο ίδιο τραπέζι δεν σημαίνει ότι η τεχνολογική κούρσα έχει σταματήσει.
Η Ταϊβάν και οι δύσκολες ισορροπίες
Στο παρασκήνιο της συνάντησης παραμένουν και ζητήματα ασφάλειας, με την Ταϊβάν να αποτελεί ένα από τα πιο ευαίσθητα σημεία των αμερικανοκινεζικών σχέσεων.
Το Πεκίνο εξακολουθεί να θεωρεί την αμερικανική στρατιωτική υποστήριξη προς την Ταϊβάν βασική πηγή έντασης, ενώ η αμερικανική πολιτική απέναντι στο νησί παραμένει συνδεδεμένη με τη νομοθεσία των ΗΠΑ για την υποστήριξη της αυτοάμυνάς του. Σύμφωνα με το Reuters, ο Σι αναμένεται να θέσει το ζήτημα των αμερικανικών πωλήσεων όπλων στην Ταϊβάν κατά τις συνομιλίες του με τον Τραμπ.
Το θέμα αυτό δείχνει και τα όρια της νέας προσέγγισης: η οικονομική αποκλιμάκωση δεν συνεπάγεται απαραίτητα αντίστοιχη υποχώρηση στον στρατηγικό ανταγωνισμό.
Τι πραγματικά άλλαξε
Η βασική αλλαγή δεν είναι ότι οι ΗΠΑ και η Κίνα έπαψαν να ανταγωνίζονται. Είναι ότι ο ανταγωνισμός περνά πλέον περισσότερο μέσα από τη διαπραγμάτευση και τη διαχείριση των εντάσεων.
Ο Τραμπ εξακολουθεί να επιδιώκει αμερικανικό τεχνολογικό πλεονέκτημα, καλύτερους όρους στο εμπόριο και περιορισμό της κινεζικής επιρροής σε κρίσιμους τομείς. Το Πεκίνο, από την πλευρά του, επιδιώκει να προστατεύσει τις εξαγωγές του, να διατηρήσει τα πλεονεκτήματά του στις κρίσιμες πρώτες ύλες και να επιταχύνει την τεχνολογική του αυτονομία.
Αυτό που έχει αλλάξει είναι ο τρόπος με τον οποίο οι δύο πλευρές επιχειρούν να συνυπάρξουν μέσα σε αυτή την αντιπαλότητα.
Από τον εμπορικό πόλεμο και την πολιτική των διαδοχικών δασμών, οι δύο ηγέτες έχουν περάσει σε μια περίοδο όπου η προσωπική διπλωματία, οι απευθείας συνομιλίες και οι προσωρινές συμφωνίες λειτουργούν ως μηχανισμός ελέγχου της έντασης.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν ΗΠΑ και Κίνα θα συνεχίσουν να ανταγωνίζονται. Αυτό θεωρείται δεδομένο. Το κρίσιμο είναι αν μπορούν να διατηρήσουν τον ανταγωνισμό σε επίπεδα που δεν θα οδηγήσουν ξανά σε μια νέα εμπορική και τεχνολογική κλιμάκωση.
Και η επίσκεψη του Σι στην Ουάσιγκτον αποτελεί το πιο χαρακτηριστικό τεστ αυτής της νέας ισορροπίας.
Ακολουθήστε το reportaznet.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις και τα πολιτικά νέα στην Ελλάδα & τον Κόσμο
