Η προοπτική μιας ιστορικής συμφωνίας ΗΠΑ–Ιράν φαίνεται να διαμορφώνεται, ωστόσο η κατάσταση στο πεδίο εξακολουθεί να δείχνει εύθραυστη.
Λίγες ώρες μετά τις ενδείξεις αποκλιμάκωσης από Ουάσινγκτον και Τεχεράνη, οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν ότι κατέρριψαν ιρανικά drones στα Στενά του Ορμούζ.
Η CENTCOM ανέφερε ότι τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη κατευθύνονταν προς εμπορικά πλοία που διέσχιζαν το κρίσιμο θαλάσσιο πέρασμα, με τις αμερικανικές δυνάμεις να τα αναχαιτίζουν πριν συνιστήσουν απειλή, όπως υποστηρίζεται, για τη ναυσιπλοΐα.
Το περιστατικό έρχεται σε αντίθεση με το κλίμα αισιοδοξίας που είχε προηγηθεί, όταν ΗΠΑ, Ιράν και Πακιστάν — με ρόλο μεσολαβητή — έκαναν λόγο για πιθανό πλαίσιο συμφωνίας που θα μπορούσε να οδηγήσει στον τερματισμό της πολύμηνης σύγκρουσης στην περιοχή.
Ανώτερος αξιωματούχος της κυβέρνησης Τραμπ εκτιμά ότι οι πιθανότητες επίτευξης συμφωνίας με το Ιράν φτάνουν πλέον το 80%–85%, σημειώνοντας ωστόσο πως παραμένουν ακόμη κρίσιμες εκκρεμότητες που δεν έχουν διευθετηθεί.
Το περιεχόμενο της προτεινόμενης συμφωνίας
Η υπό διαμόρφωση συμφωνία προβλέπει την αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, τον τερματισμό των περιορισμών και αποκλεισμών σε εμπορικά πλοία, καθώς και τη δέσμευση του Ιράν να μην προχωρήσει στην ανάπτυξη ή απόκτηση πυρηνικών όπλων.
Σε αντάλλαγμα, οι ΗΠΑ εμφανίζονται διατεθειμένες να προχωρήσουν σταδιακά σε άρση κυρώσεων και σε επανένταξη της ιρανικής οικονομίας στο διεθνές σύστημα, υπό την προϋπόθεση πλήρους συμμόρφωσης της Τεχεράνης.
Το μνημόνιο κατανόησης που εξετάζεται θα λειτουργήσει ως ενδιάμεσο στάδιο πριν από μια οριστική συμφωνία. Μετά την υπογραφή του, θα ακολουθήσει περίοδος 60 ημερών τεχνικών διαπραγματεύσεων, όπου θα καθοριστούν λεπτομέρειες εφαρμογής και θα επιλυθούν εκκρεμότητες, κυρίως γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα της Ισλαμικής Δημοκρατίας
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί υποστήριξε ότι η συμφωνία βρίσκεται στην τελική ευθεία και μπορεί να υπογραφεί μέσα στις επόμενες ημέρες. Όπως ανέφερε, το πλαίσιο περιλαμβάνει νέα διαχείριση των Στενών του Ορμούζ, άρση ναυτικών περιορισμών και ευρύτερη οικονομική επανεκκίνηση.
Επίσης, ιρανικά μέσα ενημέρωσης κάνουν λόγο για πιθανή αποδέσμευση παγωμένων κεφαλαίων στο εξωτερικό και χαλάρωση των πετρελαϊκών κυρώσεων, με στόχο την οικονομική σταθεροποίηση της χώρας.
Ωστόσο, Αμερικανοί αξιωματούχοι διαψεύδουν κατηγορηματικά τέτοιες εκδοχές. Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς ξεκαθάρισε ότι δεν προβλέπεται άμεση μεταφορά χρημάτων ή αποδέσμευση κεφαλαίων με την υπογραφή της συμφωνίας, τονίζοντας ότι οποιοδήποτε οικονομικό όφελος θα συνδέεται με την εφαρμογή των δεσμεύσεων.
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Ντόναλντ Τραμπ κατηγόρησε ιρανικά μέσα για παραπληροφόρηση, υπογραμμίζοντας ότι οι όροι της διαπραγμάτευσης παρουσιάζονται με διαφορετικό τρόπο για εσωτερική κατανάλωση.
Το πυρηνικό πρόγραμμα
Σύμφωνα με τις ΗΠΑ, η συμφωνία θα επιτρέπει μόνο ειρηνική χρήση πυρηνικής ενέργειας, αποκλείοντας πλήρως την ανάπτυξη όπλων. Παράλληλα, προβλέπεται η απομάκρυνση ή καταστροφή αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου που θα μπορούσαν να έχουν στρατιωτική χρήση. Ωστόσο, η διαδικασία ελέγχων και διεθνών επιθεωρήσεων δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί, αποτελώντας βασικό σημείο διαφωνίας.
Ο Ιρανός ΥΠΕΞ, από την πλευρά του, ανέφερε ότι οι λεπτομέρειες για το πυρηνικό πρόγραμμα θα συζητηθούν στη δεύτερη φάση των συνομιλιών, μετά την υπογραφή του μνημονίου.
Τα Στενά του Ορμούζ
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει το ζήτημα των Στενών του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και LNG. Η πρόσφατη σύγκρουση προκάλεσε σοβαρούς περιορισμούς στη ναυσιπλοΐα και έντονες αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Η Ουάσινγκτον ζητά πλήρη αποκατάσταση της ελεύθερης διέλευσης, ενώ η Τεχεράνη αφήνει να εννοηθεί ότι θα διατηρήσει αυξημένο ρόλο στη διαχείριση της περιοχής.
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών υπογράμμισε ότι η κατάσταση δεν θα επιστρέψει στο προηγούμενο καθεστώς, επιμένοντας πως η κυριαρχία στα Στενά ανήκει στο Ιράν και το Ομάν, γεγονός που δημιουργεί νέα ερωτήματα για τη βιωσιμότητα της συμφωνίας.
Παρά τη δυναμική των διαπραγματεύσεων, αντιδράσεις καταγράφονται και στις δύο πλευρές. Στην Τεχεράνη, σκληροπυρηνικοί κύκλοι εμφανίζονται αντίθετοι σε οποιαδήποτε προσέγγιση με τις ΗΠΑ. Στην Ουάσινγκτον, αντίστοιχα, πολιτικοί και υποστηρικτές του Τραμπ εκφράζουν επιφυλάξεις για πιθανές παραχωρήσεις προς το Ιράν.
Καθοριστικός θεωρείται και ο ρόλος του Ισραήλ, το οποίο δεν συμμετέχει στις συνομιλίες αλλά παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις. Η κυβέρνηση Νετανιάχου επιμένει ότι βασική προϋπόθεση για οποιαδήποτε συμφωνία είναι η πλήρης απομάκρυνση του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου από το ιρανικό έδαφος.
Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, κατηγορεί το Ισραήλ ότι επιχειρεί να υπονομεύσει τη διαδικασία. Παρά τις αντιφάσεις και τις εκκρεμότητες, για πρώτη φορά μετά από μήνες έντασης οι εμπλεκόμενες πλευρές αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο άμεσης συμφωνίας.
Η υπογραφή του μνημονίου κατανόησης, εφόσον επιτευχθεί, θα αποτελέσει το πρώτο βήμα για μια νέα φάση διαπραγματεύσεων που ενδέχεται να καθορίσει τις ισορροπίες ασφάλειας και ενέργειας στη Μέση Ανατολή.
Οι αμερικανικές δυνάμεις ανακοινώνουν ότι κατέρριψαν ιρανικά drones
Οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν ότι κατέρριψαν σήμερα αρκετά ιρανικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) που είχαν στόχο εμπορικά πλοία στο Στενό του Ορμούζ, παρά την αισιοδοξία που εκφράστηκε λίγες ώρες νωρίτερα από τις δύο πλευρές σε ό,τι αφορά μια ειρηνευτική συμφωνία.
«Το Ιράν εξαπέλυσε αρκετά επιθετικά drones με στόχο να πλήξουν εμπορικά πλοία που διέρχονταν από το Στενό του Ορμούζ», έγραψε στο Χ το μεικτό διοικητήριο των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων που είναι αρμόδιο για τη Μέση Ανατολή (Centcom). «Οι αμερικανικές δυνάμεις τα κατέρριψαν όλα τις τελευταίες ώρες» και η διέλευση των πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ «συνεχίζεται απρόσκοπτα», πρόσθεσε.
