Τα ακίνητα σε όλη τη χώρα μπαίνουν πλέον σε ένα νέο καθεστώς συνεχούς ψηφιακού ελέγχου, με στόχο τον άμεσο εντοπισμό αυθαίρετων κατασκευών και παράνομων καταλήψεων σε αιγιαλούς...και παραλίες. Το Δημόσιο αξιοποιεί δορυφορικά δεδομένα, drones, τεχνητή νοημοσύνη και σύγχρονες ψηφιακές εφαρμογές, δημιουργώντας ένα μόνιμο σύστημα επιτήρησης που λειτουργεί σχεδόν σε πραγματικό χρόνο.
Σε αντίθεση με το παρελθόν, όπου οι έλεγχοι βασίζονταν κυρίως σε επιτόπιες και συχνά τυχαίες αυτοψίες, πλέον κάθε μεταβολή στο έδαφος μπορεί να εντοπίζεται και να καταγράφεται ψηφιακά, με άμεση διασταύρωση των στοιχείων.
Το νέο αυτό πλαίσιο αλλάζει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιούνται οι έλεγχοι και ενισχύει σημαντικά τους μηχανισμούς εποπτείας του κράτους.
Η διαδικασία ψηφιακού ελέγχου χωρίζεται σε δύο βασικά μέτωπα: το Κτηματολόγιο και τη ζώνη του αιγιαλού. Ειδικότερα:
- Η «ακτινογραφία» των αυθαιρέτων μέσω Κτηματολογίου γίνεται πλέον με την «επιστράτευση» εξελιγμένων συστημάτων τηλεπισκόπησης από το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και το Κτηματολόγιο.
- Γίνεται χρήση δορυφορικών λήψεων, ενώ με αεροφωτογραφίες υψηλής ευκρίνειας γίνονται συγκρίσεις με το ιστορικό αρχείο προηγούμενων ετών.
- Ένα «έξυπνο» λογισμικό της τεχνητής νοημοσύνης «διαβάζει» τις αλλαγές στο έδαφος και εντοπίζει νέους όγκους, επεκτάσεις κτιρίων, πισίνες ή περιφράξεις που δεν υπήρχαν στο παρελθόν, κατευθύνοντας αναλόγως τη διαδικασία των ελέγχων.
- Μόλις το σύστημα εντοπίσει μια μεταβολή, «χτυπάει» συναγερμός. Το ακίνητο διασταυρώνεται αμέσως με τη βάση δεδομένων των οικοδομικών αδειών, δηλαδή με το σύστημα e-Άδειες και τις δηλώσεις τακτοποίησης αυθαιρέτων.
- Όταν δεν υπάρχει νόμιμο έγγραφο, ξεκινά αυτόματα η διαδικασία επιβολής κυρώσεων.
- Η ανέγερση κάθε αυθαιρέτου οδηγεί σε άμεση κατεδάφιση και μπλοκάρισμα κάθε μεταβίβασης (πώληση, γονική παροχή, δωρεά κ.λπ.).
- Για τα αυθαίρετα κτίσματα οι πολίτες μπορούν να χρησιμοποιούν την ψηφιακή πλατφόρμα καταγγελιών της βεβαίωσης αυθαιρέτων μέσω του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος, όπου αναφέρουν πολεοδομικές παραβάσεις, οι οποίες στη συνέχεια ιεραρχούνται βάσει επικινδυνότητας για άμεση αυτοψία (πχ σε προστατευόμενες περιοχές).
Η «κόκκινη» γραμμή για τη νομιμοποίηση αυθαιρέτων παραμένει η 28η Ιουλίου 2011. Για τα κτίσματα της κατηγορίας 1 (προ του 1975) γίνεται τακτοποίηση με την πληρωμή ενός παράβολου 250 ευρώ, χωρίς την υποχρέωση καταβολής επιπλέον προστίμου. Για τα αυθαίρετα της Κατηγορίας 2 (1975 έως 1982) γίνεται τακτοποίηση με την καταβολή παράβολου και μειωμένου ειδικού προστίμου, για τα αυθαίρετα της Κατηγορίας 3 (μικρές πολεοδομικές παραβάσεις σε αποθήκες, πέργκολες κ.λπ.) καταβάλλεται παράβολο 250 ευρώ, για τα αυθαίρετα της Κατηγορίας 4 (παραβίαση έως 40% στη δόμηση και 20% καθ’ ύψος) γίνεται οριστική τακτοποίηση για 30 έτη, εφόσον ο ιδιοκτήτης υποβάλει την Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου. Για την Κατηγορία 5 που περιλαμβάνει αυθαίρετα χωρίς οικοδομική άδεια δεν μπορεί να γίνει τακτοποίηση, παρά μόνο σε περιπτώσεις ακινήτων που έχουν μισθωθεί μέσω leasing ή αποτελούν κληρονομιά.
Πάμε… παραλία
Για την προστασία των ακτών, το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και η Κτηματική Υπηρεσία εφαρμόζουν ένα πλήρως ψηφιοποιημένο σύστημα ελέγχου. Ειδικότερα:
- Μη επανδρωμένα αεροσκάφη υπερίπτανται πάνω από τουριστικές περιοχές και καταγράφουν την ακριβή τοποθέτηση ομπρελών, ξαπλωστρών και κατασκευών.
- Ενεργοποιείται το ψηφιακό «μαύρο κουτί», όπου μέσω φωτογραφιών και drones αντιπαραβάλλονται αυτόματα όλα τα γεωχωρικά δεδομένα των παραχωρήσεων (επιβεβαίωση συντεταγμένων).
- Αν μια επιχείρηση έχει αναπτύξει ομπρέλες πέρα από τα τετραγωνικά που μίσθωσε, το σύστημα το καταγράφει σε δευτερόλεπτα.
- Για παράνομη κατάληψη παραλίας επιβάλλεται πρόστιμο, ποσό ίσο με το τετραπλάσιο του ανταλλάγματος της παραχώρησης για την έκταση που καταλήφθηκε παράνομα.
- Η παράνομη κατάληψη αιγιαλού και παραλίας οδηγεί σε σφράγιση και λουκέτο, που συνοδεύεται από την άμεση απομάκρυνση των ομπρελοκαθισμάτων με δαπάνες του παραβάτη.
- Οι παραβάτες χάνουν το δικαίωμα συμμετοχής σε μελλοντικές δημοπρασίες για την ενοικίαση παραλιών.
- Οι πολίτες γίνονται… ελεγκτές, καθώς μπορούν να προβαίνουν σε καταγγελίες μέσω της εφαρμογής MyCoast. Ο πολίτης κατεβάζει την εφαρμογή στο κινητό του και όταν βρίσκεται σε μια παραλία, ενεργοποιεί το GPS. Η εφαρμογή εμφανίζει στην οθόνη του το ακριβές διάγραμμα της παραλίας και τα όρια της νόμιμης παραχώρησης. Αν ο πολίτης διαπιστώσει ότι οι ξαπλώστρες κλείνουν την πρόσβαση στη θάλασσα ή εκτείνονται εκτός ορίων, μπορεί να υποβάλει επώνυμη ή ανώνυμη καταγγελία απευθείας μέσω της εφαρμογής,
