Το Ιράν προχώρησε στην ανάπτυξη μικρών υποβρυχίων τύπου Ghadir στα Στενά του Ορμούζ, γεγονός που εγείρει σοβαρές ανησυχίες σχετικά με την ασφάλεια ενός από τα πιο κρίσιμα περάσματα ενέργειας στον κόσμο.
Μίνι υποβρύχια Ghadir: Μια νέα στρατηγική
Σύμφωνα με το Διεθνές Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών, το Ιράν διαθέτει τουλάχιστον 16 υποβρύχια Ghadir, τα οποία είναι σχεδιασμένα για να φέρουν δύο τορπίλες ή κινεζικής κατασκευής αντιπλοϊκούς πυραύλους C-704. Καθένα από αυτά τα υποβρύχια έχει πλήρωμα λιγότερο από 10 άτομα. Ωστόσο, πηγές αναφέρουν ότι αυτά τα σκάφη είναι “θορυβώδη” σε σύγκριση με τα περισσότερα σύγχρονα υποβρύχια και ότι τα πληρώματα τους συχνά αντιμετωπίζουν ζητήματα συντήρησης.
Ο στρατηγικός ρόλος του Ορμούζ και οι εντάσεις με τις ΗΠΑ
Η κίνηση αυτή του Ιράν για την ανάπτυξη των μίνι υποβρυχίων έρχεται σε μια περίοδο που το Ιράν ενισχύει τον έλεγχό του στα Στενά του Ορμούζ, μέσω των οποίων περνά περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και LNG. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι η ανακοίνωση συνέπεσε με δηλώσεις του πρώην προεδρικού υποψηφίου Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος επεσήμανε ότι εξετάζει την επαναφορά σχεδίου για την προστασία εμπορικών πλοίων από τον αμερικανικό στρατό. Οι στρατηγικές του Ιράν βασίζονται κυρίως σε πυραυλικά συστήματα και οικονομικά drones, με τα υποβρύχια να λειτουργούν ως συμπληρωματικός παράγοντας αποτροπής.
Γεωγραφικά περιορισμένο περιβάλλον
Ωστόσο, η γεωγραφία της περιοχής αποτελεί σοβαρό περιοριστικό παράγοντα για τη λειτουργία των υποβρυχίων. Τα Στενά του Ορμούζ έχουν μέγιστο βάθος περίπου 100 μέτρα, που καθιστά δύσκολη την απόκρυψη των υποβρυχίων, καθώς τα σύγχρονα συστήματα σόναρ μπορούν εύκολα να εντοπίσουν ύποπτες κινήσεις. Σύμφωνα με το πρακτορείο Tasnim, που συνδέεται με το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, τα Ghadir έχουν σχεδιαστεί ειδικά για να επιχειρούν σε ρηχά νερά.
Τεχνικές και στρατηγικές δυνατότητες
Τα υποβρύχια Ghadir έχουν εκτόπισμα περίπου 115 τόνων και μήκος 29 μέτρων, γεγονός που τα καθιστά από τα μικρότερα επιχειρησιακά υποβρύχια παγκοσμίως. Για συγκριτικά στοιχεία, τα σοβιετικής σχεδίασης υποβρύχια τύπου Kilo έχουν εκτόπισμα άνω των 2.000 τόνων, ενώ τα αμερικανικά πυρηνοκίνητα υποβρύχια κλάσης Los Angeles ξεπερνούν τους 6.000 τόνους. Ειδικότερα, τα ιρανικά μίνι υποβρύχια έχουν σχεδιαστεί κυρίως για παράκτια άμυνα, αν και η περιορισμένη αυτονομία τους περιορίζει την επιχειρησιακή τους εμβέλεια.
Περιορισμένη πολεμική εμπειρία
Σύμφωνα με διεθνείς αναλυτές, κανένα ιρανικό υποβρύχιο δεν έχει συμμετάσχει σε ενεργές πολεμικές επιχειρήσεις, ενώ το μοναδικό άλλο μεγάλο υποβρύχιο της χώρας, σοβιετικής κατασκευής, φέρεται να έχει αποσυρθεί. Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ έχουν υποστηρίξει ότι το ιρανικό ναυτικό έχει υποστεί σοβαρές ζημιές, αν και το Ιράν διατηρεί ικανότητες ασύμμετρου πολέμου στη θάλασσα. Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) έχει αναφέρει ότι έχει αποκρούσει επανειλημμένες επιθέσεις από ιρανικά μικρά σκάφη στην περιοχή.
Σενάρια αποτροπής και κίνδυνος κλιμάκωσης
Οι αναλυτές εκτιμούν ότι τα μίνι υποβρύχια θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν κυρίως για αποτροπή, ναρκοθέτηση ή επιθέσεις σε συνδυασμό με drones και ταχύπλοα. Όπως σημείωσε η Έμμα Σάλισμπερι του Foreign Policy Research Institute, ο μεγαλύτερος κίνδυνος θα προέρχεται από την τοποθέτηση ναρκών. Σε ένα πιο επιθετικό σενάριο, ανέφερε, “αν ήμουν στο Ιράν και ήθελα να δείξω ισχύ, θα τα χρησιμοποιούσα σε συνδυασμό με ταχύπλοα και drones για μια μαζική επιθετική ενέργεια”.
Το στίγμα των Στενών του Ορμούζ παραμένει καθοριστικής σημασίας στην παγκόσμια γεωπολιτική. Η ανάπτυξη των ιρανικών μίνι υποβρυχίων προσθέτει μια νέα διάσταση στις υπάρχουσες ασύμμετρες απειλές σε μια περιοχή ήδη φορτισμένη από εντάσεις, με την ισορροπία μεταξύ αποτροπής και σύγκρουσης να είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη.
