Ένας κλιμακούμενος πόλεμος μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones) μεταξύ των μαχητών της Χεζμπολάχ, και των ισραηλινών δυνάμεων στο νότιο Λίβανο, απειλεί την κατάπαυση του πυρός που η Τεχεράνη θεωρεί καθοριστική για οποιαδήποτε συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες σχετικά με το εκ νέου άνοιγμα των... Στενών του Ορμούζ.
Ενώ η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη διαπραγματεύονται μια συμφωνία για τον τερματισμό των επιθέσεων στη ναυτιλία που κλονίζουν την παγκόσμια οικονομία, ο ισχυρότερος σύμμαχος του Ιράν, η Χεζμπολάχ, και το Ισραήλ κλιμακώνουν έναν πόλεμο drones στον Λίβανο –καταγεγραμμένο στην κάμερα– περιπλέκοντας τον δρόμο προς την ειρήνη.
Τις τελευταίες εβδομάδες, η Χεζμπολάχ χρησιμοποίησε φθηνά, εύκολα στη συναρμολόγηση drones αυτοκτονίας τύπου FPV, για να μετασχηματίσει τον πόλεμο που διεξάγει από τότε που άρχισε να βάλλει κατά του Ισραήλ στις 2 Μαρτίου, λίγες ημέρες αφότου οι αμερικανο-ισραηλινές δυνάμεις ξεκίνησαν τις επιθέσεις τους κατά του Ιράν.
Ελεγχόμενα μέσω καλωδίων οπτικών ινών, τα drones FPV μπορούν να παρακάμψουν τις τεχνολογίες παρεμβολών (jamming) υψηλής τεχνολογίας του Ισραήλ, στοχεύοντας τα στρατεύματά του που κατέχουν τον νότιο Λίβανο κατά τη διάρκεια μιας εύθραυστης εκεχειρίας που ανακοινώθηκε στις 16 Απριλίου, μια εβδομάδα μετά την έναρξη της ανακωχής στον ευρύτερο πόλεμο με το Ιράν.
Η υποστηριζόμενη από το Ιράν οργάνωση έχει δημοσιεύσει βίντεο από περισσότερες από 45 επιθέσεις FPV, οι 28 εκ των οποίων σημειώθηκαν τις σχεδόν τέσσερις εβδομάδες από την έναρξη της κατάπαυσης του πυρός, η οποία είχε σταματήσει τις ισραηλινές επιθέσεις στην πρωτεύουσα του Λιβάνου, προτού το Ισραήλ δηλώσει ότι στόχευσε έναν διοικητή της Χεζμπολάχ εκεί την Τετάρτη.
Η ανακωχή άφησε επίσης τις ισραηλινές χερσαίες δυνάμεις να κατέχουν μια λεγόμενη «νεκρή ζώνη» σε βάθος έως και 10 χιλιομέτρων από τα σύνορα, σε περιορισμένο έδαφος το οποίο η Χεζμπολάχ γνωρίζει καλά, καθιστώντας τις ευάλωτες σε τέτοιες επιθέσεις.
Όλα τα βίντεο πριν από την ανακοίνωση της εκεχειρίας έδειχναν drones να πετούν εναντίον στατικών θέσεων ή οχημάτων, συμπεριλαμβανομένων τανκς και εκσκαφέων, χωρίς να αναφερθούν θάνατοι από το Ισραήλ. Ωστόσο, μετά την ανακοίνωση της εκεχειρίας, η Χεζμπολάχ άρχισε να στοχεύει ομάδες στρατιωτών, αναφέροντας πέντε επιθέσεις. Το Ισραήλ ανέφερε τον θάνατο τριών Ισραηλινών στρατιωτών και ενός εργολάβου.
Το Ισραήλ ανταποδίδει τα πυρά, με τουλάχιστον δύο θανατηφόρες επιθέσεις με drones FPV κατά της Χεζμπολάχ τον Απρίλιο, συνοδευόμενες από δημοσιευμένες εικόνες που υποτίθεται ότι δείχνουν μαχητές της Χεζμπολάχ από κοντινή απόσταση.
Η ευρεία χρήση των drones επίθεσης FPV ξεκίνησε πριν από αρκετά χρόνια και χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, στην Ουκρανία, όπου οι γραμμές του μετώπου είναι καλυμμένες με δίχτυα για άμυνα κατά των ρωσικών drones και όπου ορισμένοι χειριστές παρακολουθούν τη Χεζμπολάχ.
«Είναι ερασιτέχνες, αλλά μαθαίνουν», δήλωσε ο Dmytro Putiata, ειδικός στον πόλεμο drones που υπηρετεί στις Ταξιαρχίες Μη Επανδρωμένων Συστημάτων της Ουκρανίας.
Γιατί έχει σημασία ο πόλεμος των drones στον Λίβανο
Το Ιράν και ο μεσολαβητής Πακιστάν υποστηρίζουν ότι οποιαδήποτε ειρηνευτική συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν πρέπει να περιλαμβάνει παύση των ισραηλινών πληγμάτων στον Λίβανο, ώστε να αποτραπεί μια κλιμάκωση εκεί που θα μπορούσε να επανεκκινήσει τον ευρύτερο πόλεμο με το Ιράν.
Οι απευθείας συνομιλίες μεταξύ της κυβέρνησης του Λιβάνου και του Ισραήλ με τη μεσολάβηση των ΗΠΑ αναμένεται να συνεχιστούν την Πέμπτη και την Παρασκευή, αλλά η πρόοδος είναι αργή. Το Ισραήλ επιμένει στον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ από τον Λίβανο, κάτι που ενέχει τον κίνδυνο αναζωπύρωσης της σύγκρουσης σε μια χώρα που υπέστη έναν εμφύλιο πόλεμο το 1975-1990.
Ο υπεύθυνος επικοινωνίας της Χεζμπολάχ, Youssef el-Zein, δήλωσε ότι η οργάνωση εκτιμά πως οι συνεχείς απώλειες Ισραηλινών στρατιωτών από drones FPV θα μπορούσαν να αναγκάσουν το Ισραήλ σε απόσυρση πιο αποτελεσματικά από ό,τι οι διαπραγματεύσεις, στις οποίες η Χεζμπολάχ αντιτίθεται.
Τα ισραηλινά στρατεύματα που εισέβαλαν στον νότιο Λίβανο στην τρέχουσα σύγκρουση παρουσίασαν «μια ευκαιρία και όχι μια απειλή», καθώς θα μπορούσαν να στοχοποιηθούν πιο εύκολα, ανέφερε ο ίδιος.
«Γνωρίζουμε την υπεροχή του εχθρού, αλλά γνωρίζουμε επίσης τα αδύνατα σημεία του. Εκμεταλλευόμαστε τα αδύνατα σημεία για να δημιουργήσουμε αυτή την ισορροπία», δήλωσε ο Zein στους δημοσιογράφους.
Σύμφωνα με έναν διοικητή της Χεζμπολάχ, μια εξειδικευμένη μονάδα drones συνεργάζεται με την ομάδα προμηθειών της οργάνωσης για την αγορά εξαρτημάτων από διάφορες αγορές.
Αυτά ελέγχονται για σημάδια ισραηλινής παρέμβασης, σύμφωνα με λιβανέζικη στρατιωτική πηγή που έχει ενημερωθεί για τη χρήση drones από τη Χεζμπολάχ. Η οργάνωση βρίσκεται σε κατάσταση υψίστης επιφυλακής από τότε που χιλιάδες συσκευές επικοινωνίας της παγιδεύτηκαν με εκρηκτικά και πυροδοτήθηκαν από το Ισραήλ το 2024.
Το πρώτο βίντεο FPV της Χεζμπολάχ δείχνει μια επίθεση με ημερομηνία 22 Μαρτίου, τρεις εβδομάδες μετά την έναρξη του πολέμου. Τα πρώτα πλάνα που δείχνουν τα εξαρτήματα των drones της, συμπεριλαμβανομένης της πολεμικής κεφαλής, έχουν ημερομηνία 11 Απριλίου.
«Τα drones που εμφανίζονται στις εικόνες δείχνουν συστήματα συναρμολογημένα από εξαρτήματα που κατασκευάζονται συνήθως από κινεζικές επιχειρήσεις και πωλούνται ελεύθερα σε διαδικτυακές αγορές», δήλωσε ο Konrad Iturbe, ειδικός σε drones με έδρα την Ισπανία.
Πώς λειτουργούν τα drones
Ένα βασικό drone κοστίζει λιγότερο από 400 δολάρια, σύμφωνα με τον διοικητή της Χεζμπολάχ και έναν Ισραηλινό εμπειρογνώμονα. Το Reuters εντόπισε γεωγραφικά τις επιθέσεις σε πόλεις που εκτείνονται σε ολόκληρη τη συνοριακή λωρίδα του Λιβάνου, αποδεικνύοντας το εύρος της ανάπτυξής τους.
Μια ρωσική αντιαρματική πολεμική κεφαλή PG-7L υψηλής εκρηκτικότητας είχε προσαρμοστεί στο drone στα πλάνα της 11ης Απριλίου, σύμφωνα με έναν χειριστή drone στην Ουκρανία και έναν ξένο αξιωματούχο ασφαλείας. Το οπλοστάσιο της Χεζμπολάχ περιελάμβανε ήδη αυτές τις κεφαλές, ανέφερε ο αξιωματούχος, αλλά η προσαρμογή τους σε drone τις μετέτρεψε σε όπλα ακριβείας μεγαλύτερης εμβέλειας.
Ερωτηθείς αν η Χεζμπολάχ βασίζεται στη ρωσική τεχνογνωσία, ο Zein δήλωσε ότι η οργάνωση διαθέτει δικούς της εμπειρογνώμονες.
Ιδρυθείσα το 1982 με τη βοήθεια των Φρουρών της Επανάστασης του Ιράν, η Χεζμπολάχ, η οποία διαθέτει δεκάδες χιλιάδες ρουκέτες και πυραύλους ακριβείας, άρχισε να αναπτύσσει δυνατότητες drones το 2004 και τα χρησιμοποίησε στους πολέμους του 2006 και του 2024.
Ο χειριστής drone στην Ουκρανία δήλωσε ότι οι πιλότοι της Χεζμπολάχ φαίνεται να είχαν εκπαίδευση μερικών εβδομάδων. Ανέφερε ότι το καρούλι στα πλάνα της 11ης Απριλίου αντιστοιχούσε σε ένα δοχείο που χωρούσε περίπου 10 χιλιόμετρα καλωδίου οπτικών ινών για τη σύνδεση drone και πιλότου – μια σύνδεση που ο διοικητής της Χεζμπολάχ χαρακτήρισε καθοριστική.
«Ο στόχος είναι τα ισραηλινά συστήματα ραντάρ να μην μπορούν να τα ανιχνεύσουν, τυφλώνοντας ουσιαστικά τον εχθρό», είπε.
Τι κάνει το Ισραήλ
Ο Ισραηλινός Πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου παραδέχθηκε ότι τα drones αποτελούν πρόβλημα. «Πριν από λίγες εβδομάδες, διέταξα τη δημιουργία ενός ειδικού έργου για την αντιμετώπιση της απειλής των drones… Θα πάρει χρόνο, αλλά το δουλεύουμε», δήλωσε στις 3 Μαΐου.
Ο ισραηλινός στρατός αναφέρει σχεδόν καθημερινά εκτοξεύσεις drones αυτοκτονίας εναντίον των δυνάμεών του στον νότιο Λίβανο. Το Ραδιόφωνο του Στρατού του Ισραήλ αναφέρει ότι έχουν τραυματιστεί έως και 40 στρατιώτες.
Ένας Ισραηλινός αξιωματούχος άμυνας δήλωσε ότι τα drones είναι δυσκολότερο να εντοπιστούν και να εξουδετερωθούν επειδή είναι μικρά και πετούν «χαμηλά και αργά» από πληρώματα της Χεζμπολάχ που γνωρίζουν καλά την τοπογραφία.
Το ALMA, ένα ισραηλινό think tank ανέφερε ότι οι επιθέσεις της Χεζμπολάχ κατά τη διάρκεια της εκεχειρίας χρησιμοποίησαν κυρίως drones και η διάδοση των πλάνων δημιούργησε «σημαντικό ψυχολογικό αντίκτυπο».
Ισραηλινοί επικριτές υποστηρίζουν ότι θα έπρεπε να έχουν βρεθεί ήδη λύσεις. Ο αξιωματούχος άμυνας δήλωσε ότι δεν υπάρχει γρήγορη λύση, προσθέτοντας ότι το αμυντικό κατεστημένο του Ισραήλ παρακολουθεί την Ουκρανία και μελετά την απειλή εδώ και πάνω από έναν χρόνο. Νέα αμυντικά μέτρα θα μπορούσαν να αναπτυχθούν μέσα σε εβδομάδες ή μήνες.
Ενώ αναπτύσσονται λύσεις υψηλής τεχνολογίας, θα χρησιμοποιηθούν και λύσεις χαμηλής τεχνολογίας, όπως δίχτυα, ενώ αναμένονται βελτιώσεις στα τουφέκια των στρατιωτών για την κατάρριψη των drones.
Ο ισραηλινός στρατός χρησιμοποιεί επίσης το σύστημα αναχαίτισης πυραύλων Iron Dome και έχει ενισχύσει την ανίχνευση μέσω ραντάρ. Ένα νέο σύστημα αναχαίτισης drones δοκιμάστηκε από την Αεροπορία τον Απρίλιο, αλλά απέτυχε.
Αμφότεροι οι αξιωματούχοι δήλωσαν ότι η καλύτερη άμυνα είναι το πλήγμα κατά των πληρωμάτων της Χεζμπολάχ που χειρίζονται τα drones. Το Ισραήλ δημοσίευσε βίντεο στις 13 Απριλίου που δείχνει έναν στόχο να καλύπτει το πρόσωπό του καθώς ένα drone πλησιάζει, και ένα άλλο στις 29 Απριλίου που στοχεύει έναν μαχητή σε μοτοσικλέτα. Το Ισραήλ δεν έχει δημοσιεύσει εικόνες από τα δικά του drones.
Ο Iturbe δήλωσε ότι ορισμένοι πιλότοι της Χεζμπολάχ φαίνεται να έχουν περάσει από την ευκολότερη αλλά λιγότερο αποτελεσματική πτήση σταθερής γωνίας σε πτήσεις με κλίση προς τα κάτω, αυξάνοντας ταχύτητα και χτυπώντας οχήματα από πάνω.
«Το μάθημα εδώ προφανώς έγινε κατανοητό», είπε.
Ωστόσο, τα βίντεο της Χεζμπολάχ δείχνουν τα drones να στοχεύουν κυρίως θωρακισμένα οχήματα και όχι στρατιώτες, με λίγες διαδοχικές επιθέσεις σε έναν στόχο ή βολές από δεύτερο drone ή θέση επιτήρησης.
«Μεμονωμένα κλιπ οχημάτων που πλήττονται είναι εξαιρετικά για πολιτικά βίντεο, αλλά δεν μεταφράζονται απαραίτητα σε στρατιωτικό αποτέλεσμα», δήλωσε ο αναλυτής William Goodhind.
