Στα μέσα του 15ου αιώνα, η Βυζαντινή Αυτοκρατορία είχε πλέον περιοριστεί σε ελάχιστα εδάφη γύρω από την Κωνσταντινούπολη και σε ορισμένες απομονωμένες περιοχές, όπως το Δεσποτάτο... του Μυστρά.
Οι εμφύλιες συγκρούσεις, οι θρησκευτικές αντιπαραθέσεις, οι συνέπειες των Σταυροφοριών και η διαρκής πίεση από εξωτερικούς εχθρούς είχαν αποδυναμώσει δραματικά το άλλοτε ισχυρό κράτος.
Ο διχασμός για τη βοήθεια από τη Δύση
Απέναντι στην αυξανόμενη οθωμανική απειλή, η μοναδική ελπίδα ενίσχυσης φαινόταν να προέρχεται από τη Δυτική Ευρώπη. Ωστόσο, η προοπτική συνεργασίας με τη Ρώμη προκαλούσε βαθύ διχασμό στους κατοίκους της Πόλης.
Ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος ΙΑ’ Παλαιολόγος επιχείρησε να εξασφαλίσει βοήθεια από τον πάπα Νικόλαο Ε’, ο οποίος έθεσε εκ νέου ως προϋπόθεση την Ένωση των Εκκλησιών. Η άφιξη των παπικών απεσταλμένων στην Κωνσταντινούπολη πυροδότησε έντονες αντιδράσεις, με σημαντικό τμήμα του πληθυσμού να απορρίπτει κάθε ενδεχόμενο προσέγγισης με τους Λατίνους.
Η μεγάλη προετοιμασία του Μωάμεθ Β’
Από τις αρχές του 1453, ο Μωάμεθ Β’ προετοιμαζόταν συστηματικά για την τελική αναμέτρηση. Συγκρότησε ισχυρό στρατό και στόλο, ενώ διέθετε σύγχρονο πυροβολικό, ικανό να πλήξει τα θρυλικά τείχη της Κωνσταντινούπολης.
Στις 7 Απριλίου ξεκίνησε επίσημα η πολιορκία της πόλης. Απέναντι στις οθωμανικές δυνάμεις, οι υπερασπιστές της Βασιλεύουσας αριθμούσαν μόλις περίπου 7.000 άνδρες, ανάμεσά τους και Ενετοί και Γενουάτες μισθοφόροι.
Η μάχη για τα τείχη και τον Κεράτιο
Παρά τη σφοδρότητα των επιθέσεων, οι πολιορκημένοι κατάφεραν αρχικά να αντισταθούν. Σημαντική ανάσα αποτέλεσε η άφιξη πλοίων με εφόδια που έσπασαν τον ναυτικό αποκλεισμό στις 20 Απριλίου.
Ωστόσο, ο Μωάμεθ άλλαξε τα δεδομένα όταν μετέφερε περίπου 70 πλοία δια ξηράς από τον Βόσπορο στον Κεράτιο Κόλπο, παρακάμπτοντας την αλυσίδα που προστάτευε το λιμάνι. Η εξέλιξη αυτή επιβάρυνε καθοριστικά τη θέση των αμυνόμενων, οι οποίοι αναγκάστηκαν να διασπάσουν τις ήδη περιορισμένες δυνάμεις τους.
Η Άλωση και το τέλος μιας εποχής
Τα ξημερώματα της 29ης Μαΐου 1453 εκδηλώθηκε η τελική επίθεση των Οθωμανών. Ύστερα από σκληρές συγκρούσεις, οι επιτιθέμενοι κατάφεραν να διασπάσουν την άμυνα και να εισέλθουν στην πόλη.
Ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, έχοντας απορρίψει προτάσεις παράδοσης, πολέμησε μέχρι τέλους και έπεσε μαχόμενος. Μετά την κατάληψη της Κωνσταντινούπολης ακολούθησαν λεηλασίες και αιχμαλωσίες, ενώ το ίδιο βράδυ ο Μωάμεθ εισήλθε στην Αγία Σοφία, σηματοδοτώντας το τέλος της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και την έναρξη μιας νέας ιστορικής εποχής.
