Κρυμμένο το 15% των συνολικών καταθέσεων
Όπως προκύπτει από την επεξεργασία των στοιχείων της Τράπεζας της Ελλάδος, ο λεγόμενος «κρυμμένος πλούτος του σεντουκιού» εκτιμάται στο 15% των συνολικών καταθέσεων που υπάρχουν στο τραπεζικό σύστημα (τον περασμένο Μάρτιο διαμορφώθηκαν στα 219 δισ. ευρώ). Παρά την αύξηση των ηλεκτρονικών συναλλαγών, ένα σημαντικό μέρος των νοικοκυριών διατηρεί μεγάλα ποσά σε ρευστό για ασφάλεια, κάτι που αποτελεί χαρακτηριστικό κυρίως ατόμων προχωρημένης ηλικίας. Αυτός είναι άλλωστε και ο βασικός λόγος για τον οποίο βρίσκονται σε έξαρση οι τηλεφωνικές απάτες από διάφορους επιτήδειους, οι οποίοι με διάφορους τρόπους αποσπούν χρήματα, λίρες, ράβδους χρυσού και τιμαλφή από ανυποψίαστους ανθρώπους, συνήθως μεγάλης ηλικίας. Παρά τη σταθεροποίηση του τραπεζικού συστήματος τα τελευταία χρόνια, ο φόβος και η ανασφάλεια σχετικά με την επανάληψη εφιαλτικών καταστάσεων, όπως το 2015, διατηρούν… κρυμμένο μεγάλο μέρος του ρευστού. Αυτό το «νεκρό» κεφάλαιο στερεί από την αγορά τη δυνατότητα μόχλευσης, καθώς οι τράπεζες δεν μπορούν να το χρησιμοποιήσουν για την παροχή νέων δανείων και τη χρηματοδότηση επενδύσεων.
Στα 6 δισ. η αξία του χρυσού που κατέχουν οι Έλληνες ιδιώτες
Από την άλλη πλευρά, η αξία του χρυσού που κατέχουν οι Έλληνες ιδιώτες (νοικοκυριά και επιχειρήσεις) εκτιμάται πλέον στα 5-6 δισ. ευρώ, αν και δεν υπάρχει ακριβής καταγραφή του πλήθους των τεμαχίων, καθώς πολλές λίρες κληρονομούνται σε βάθος πολλών δεκαετιών. Σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, ο αριθμός των χρυσών λιρών που… κυκλοφορούν ή είναι ξεχασμένες ξεπερνά τα 5 εκατ. τεμάχια. Με την τιμή πώλησης της χρυσής λίρας στα 900 ευρώ, εκτιμάται ότι σχεδόν 5 δισ. ευρώ είναι η σημερινή αξία μόνο των χρυσών λιρών, ενώ πριν από δύο μήνες είχε φτάσει ακόμη και στα 1.060 ευρώ το τεμάχιο. Όπως προκύπτει από στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, τα αποθέματα χρυσού που κατέχει ανέρχονται σε 152,4 τόνους. Σημειώνεται ότι η συνολική αξία του ιδιωτικού χρυσού αυξήθηκε κατά περίπου 70% σε έναν χρόνο, όχι λόγω αγοράς νέων λιρών, αλλά εξαιτίας της εκτόξευσης της διεθνούς τιμής του μετάλλου.
Το χρήμα στο στρώμα και ο χρυσός στα σεντούκια δεν είναι απλώς μια παλιά συνήθεια, αλλά ένας ψυχολογικός δείκτης εμπιστοσύνης. Παρά το γεγονός ότι η εμπιστοσύνη στην οικονομία έχει απογειωθεί τα τελευταία επτά χρόνια, εντούτοις, το «κρυμμένο» ή μαύρο χρήμα που κυκλοφορεί παραμένει σε υψηλά επίπεδα. Για την καταπολέμηση του μαύρου χρήματος και τον περιορισμό της φοροδιαφυγής, η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων έχει θέσει σε εφαρμογή μια σειρά από αυστηρά μέτρα, τα οποία στοχεύουν στην πλήρη ιχνηλασιμότητα των συναλλαγών. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται ο περιορισμός της χρήσης μετρητών για συναλλαγές άνω των 500 ευρώ, καθώς σε διαφορετική περίπτωση πρόκειται για παράνομη πράξη. Για τους παραβάτες προβλέπονται πλέον πρόστιμα ίσα με το διπλάσιο της αξίας της συναλλαγής.
Αγοραπωλησίες ακινήτων μέσω τραπέζης
Εξάλλου, σχετικά με τις αγοραπωλησίες ακινήτων μέσω τραπέζης, κάθε πράξη που περιλαμβάνει έστω και ένα ευρώ σε μετρητά θεωρείται άκυρη. Το τίμημα πρέπει να καταβάλλεται αποκλειστικά μέσω τραπεζικών μέσων, διαφορετικά το συμβόλαιο δεν μεταγράφεται και επιβάλλονται πρόστιμα έως 500.000 ευρώ. Στο οπλοστάσιο της ΑΑΔΕ για τον περιορισμό ή τον εντοπισμό του μαύρου χρήματος περιλαμβάνονται η υποχρεωτική διασύνδεση των ταμειακών μηχανών με τα POS, η διαβίβαση στοιχείων στην πλατφόρμα myDATA σε πραγματικό χρόνο και η επέκταση του συστήματος άμεσων πληρωμών IRIS σε όλους τους ελεύθερους επαγγελματίες και επιτηδευματίες.
