Αποκαλυπτικές ήταν οι αφηγήσεις προσώπων όπως οι Νίκος Παππάς, Δημήτρης Τζανακόπουλος, Ευκλείδης Τσακαλώτος, Παναγιώτης Λαφαζάνης και Γιώργος Σταθάκης, αλλά και Γερούν Ντάισελμπλουμ και Τόμας Βίζερ για το παρασκήνιο όσων οδήγησαν την Ελλάδα ένα βήμα από τη χρεοκοπία το 2015...στο ντοκιμαντέρ του ΣΚΑΪ που επιμελήθηκαν οι δημοσιογράφοι Ελένη Βαρβιτσιώτη και Βικτωρία Δενδρινού, αποτυπώνοντας τις δραματικές στιγμές της ελληνικής διαπραγμάτευσης.
«Νομίζω ότι η κρίση έπαιξε πολύ μεγάλο ρόλο στην άνοδο του ΣΥΡΙΖΑ», υπογραμμίζει μεταξύ άλλων ο Ευκλείδης Τσακαλώτος, υπουργός Οικονομικών και Υπεύθυνος για την διαπραγμάτευση με τους θεσμούς από τον Ιούλιο του 2015 μέχρι τον Ιούλιο του 2019.
«Αερολογία το πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης»
Χαρακτηριστικό της περιόδου εκείνης ήταν η θέση του τότε προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ, Αλέξη Τσίπρα, περί κατάργησης των μνημονίων «με ένα νόμο κι ένα άρθρο». Σχολιάζοντας την τοποθέτηση αυτή, σήμερα, ο Παναγιώτης Λαφαζάνης, υπουργός Παραγωγικής Ανασυγκρότησης, Περιβάλλοντος και Ενέργειας της Ελλάδας το 2015, αποκαλύπτει πως ο ίδιος πίστευε, εκφράζοντας και στον ίδιο τον Αλέξη Τσίπρα, αυτή την πεποίθηση, πως το σλόγκαν αυτό είναι δημαγωγικό, λαϊκίστικο, και φτηνό. Μάλιστα, ενθυμούμενος το πρόγραμμα που παρουσίασε, ενδεικτικά, ο μετέπειτα πρωθυπουργός, στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, παραδέχτηκε πως «σκεφτήκαμε ότι αερολογεί αυτή τη στιγμή αλλά… τα αυτιά από κάτω, ήταν πολύ ευχαριστημένα» αφού «το χειροκρότημα σκέπαζε τα πάντα» και «στο χειροκρότημα είμαστε πρώτοι, εδώ στη χώρα».
Από την πλευρά του, ο Δημήτρης Τζανακόπουλος, που διετέλεσε Γενικός Γραμματέας του Πρωθυπουργού την περίοδο 2015- 2016 και υπουργός Επικρατείας και κυβερνητικός εκπρόσωπος από το 2016 έως το 2019, εκτιμά πως το πρόγραμμα που παρουσιάστηκε, τότε στη ΔΕΘ, θα μπορούσε να είναι εφικτό υπό μια άλλη οικονομική στρατηγική που θα έθετε άλλες προτεραιότητες. Για τον Ευκλείδη Τσακαλώτο, αναπληρωτή υπουργό Εξωτερικών και υπουργό Οικονομικών μετά την παραίτηση Βαρουφάκη, η αποτελεσματικότητα των εξαγγελιών εκείνης της ΔΕΘ ήταν σε συνάρτηση αφενός με το πόσο γρήγορα ο ΣΥΡΙΖΑ θα κατέληγε σε συμφωνία με τους δανειστές κι αφετέρου με το πόσο γρήγορα θα υπήρχε συμφωνία ειδικά για τα πλεονάσματα και για το χρέος.
«Λάθος που ρίξαμε την κυβέρνηση Σαμαρά»
Ο Γιώργος Σταθάκης αναγνωρίζει ως λάθος την απόφαση «να μην ψηφίσουμε τον ΠτΔ και να πέσει η κυβέρνηση Σαμαρά- Βενιζέλου», αφού αυτό δεν διευκόλυνε, εκ του αποτελέσματος, την μετέπειτα οικονομική πολιτική. «Ήταν η κεντρική μου ιδέα, να περιμένουμε εμείς ένα χρόνο τέλος του 2015 να έρθουμε στην κυβέρνηση να εφαρμόσουμε το δικό μας πρόγραμμα», όπως είπε, ενώ αυτοκριτικός εκ των υστέρων εμφανίστηκε και ο Ευκλείδης Τσακαλώτος, υποστηρίζοντας ότι “το πιο σημαντικό ήταν η απόφαση να μην ψηφίσουμε τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και να πέσει η κυβέρνηση Σαμαρά – Βενιζέλου, το θεωρώ ακόμη ότι ήταν λάθος και δεν βοήθησε την μετέπειτα οικονομική πολιτική”, δήλωσε.
«Ο Βαρουφάκης δεν ακολούθησε όσα συμφωνήσαμε»
Πρόσωπα όπως ο τότε επικεφαλής του Eurogroup Γερούν Ντάισελμπλουμ και ο αξιωματούχος Τόμας Βίζερ πάντως περιγράφουν το κλίμα επιφυλακτικότητας αλλά και ανησυχίας απέναντι στη νέα ελληνική κυβέρνηση. Κεντρικό ρόλο στις εξελίξεις έχει ο υπουργός Οικονομικών Γιάνης Βαρουφάκης, ο οποίος από την πρώτη στιγμή φέρνει ένταση στις διαπραγματεύσεις. Σύμφωνα με τον Νίκο Παππά, ενδεικτικό είναι το γεγονός πως η κυβέρνηση είχε συζητήσει για μια συγκεκριμένη στρατηγική όσον αφορά τις διαπραγματεύσεις ωστόσο «το συμφωνηθέν» δεν ακολουθήθηκε.
Χαρακτηριστική είναι η περιγραφή του Τόμας Βίζερ, για τον πρώην υπουργό Οικονομικών. Όπως αναφέρει, ο ίδιος δεν είχε ακούσει ποτέ- μέχρι τότε- το όνομα του, καθώς ο Γιάνης Βαρουφάκης ήταν λιγότερο γνωστός στο κόσμο της οικονομετρίας, απ’ όσο μας έκανε να πιστεύουμε.
«Μας έλεγε τρελούς»
O πρόεδρος του Εurogroup από το 2013 μέχρι το 2018, Γερούν Ντάισελμπλουμ, λέει χαρακτηριστικά πως υπήρχε ένα νέος υπουργός Οικονομικών που έλεγε πως «ήμασταν όλοι τρελοί και πως η προσέγγιση, τα τελευταία χρόνια, ήταν λάθος». Μάλιστα με βάση το παραπάνω, κάποιοι από τους Ευρωπαίους εταίρους, θυμάται, τον συμβούλευαν να μην μεταβεί στην Αθήνα.
«Κάποιοι, όπως λόγου χάρη ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, πίστευαν πως θα φαινόταν άσχημο να πηγαίναμε εμείς στην Αθήνα», σχολιάζει και ο Βίζερ.
Το άδειο υπουργείο και η επεισοδιακή συνέντευξη Τύπου
Η πρώτη του επαφή με τους Ευρωπαίους ομολόγους του, καθώς και η χαρακτηριστική κοινή εμφάνιση με τον Ντάισελμπλουμ στην Αθήνα, έχουν μείνει ως από τις πιο χαρακτηριστικές στιγμές εκείνης της ταραχώδους περιόδου. «Νομίζω πως πίστευε πως ήταν ξεκάθαρο ποια πλευρά ήταν εκείνη που ζητούσε κάτι και ποια πλευρά ήταν σε θέση να πει ναι ή όχι. Είχε να κάνει με επίδειξη ισχύος», καταλήγει ο Ντάισελμπλουμ υπογραμμίζοντας πως ο ίδιος δεν συμφωνούσε με αυτό, αντιλαμβανόμενος πως η νέα κυβέρνηση ανήλθε στην εξουσία δημοκρατικά- με την ψήφο των πολιτών- κι έτσι η Ευρώπη όφειλε να συνεργαστεί μαζί της.
Όσον αφορά την συνάντηση στο Υπουργείο Οικονομικών, ο Ντάισελμπλουμ, θυμάται ένα ιδιαιτέρως περίεργο κλίμα, με το κτίριο να είναι σχεδόν άδειο. Μετά τις φιλικές πρώτες συζητήσεις, εντύπωση είχε κάνει στον τότε πρόεδρο του Eurogroup, η πρόθεση του Βαρουφάκη να απολύσει εκατοντάδες υπαλλήλους του υπουργείου, καθώς έκρινε πως δεν μπορούσε να τους εμπιστευτεί.
Τόσο ο Βίζερ, όσο και ο Ντάισελμπλουμ θυμούνται από την πρώτη τους επίσκεψη στο Υπουργείο Οικονομικών το 2015 ότι καθυστερούσε η μετάφραση των λεγομένων του Γιάνη Βαρουφάκη. “Για κάποιον λόγο κανένας δε μου έδινε ακουστικά για να ακούω την μετάφραση” υποστήριξε ο Βίζερ, λέγοντας για τον Έλληνα ΥΠΟΙΚ πως “κατέφυγε στη ριζοσπαστική ρητορική του” και ότι “η κατάσταση έγινε πολύ άβολη”. «Άκουγα τον τόνο, αλλά η διερμηνεία καθυστερούσε παρά πολύ “δεν ήμουν σίγουρος για το τι έλεγε” θυμάται και ο Πρόεδρος του Eurogroup που απογοητευμένος αποχωρώντας είπε στον Γιάνη Βαρουφάκη ότι “πιστεύω ότι σκότωσες την τρόικα”. Όπως εξηγεί, ο Έλληνας ΥΠΟΙΚ μετά συνειδητοποίησε πως η κίνησή του δεν ήταν ευφυής και έσπευσε να ανασκευάσει στο διάδρομο, με τις συνθήκες να φαντάζουν χαοτικές.
Για τον Γιώργο Σταθάκη πάντως, το κλίμα, όπως το ανακαλεί στη μνήμη του, ήταν πολύ καλό αφού ειπώθηκαν και από τις δύο πλευρές κάποιες πολύ εισαγωγικές πρώτες σκέψεις χωρίς ωστόσο να μην υπάρχουν και έμμεσες απειλές περί «δραματικής κατάστασης» και φόβου για να «μην συμβεί κάτι το δραματικό».
Το άγνωστο μέχρι σήμερα τηλεφώνημα
Ο Γιάννης Στουρνάρας αποκάλυψε ότι μετά το επεισόδιο του Γιάνη Βαρουφάκη με τον Γερούν Ντάισελμπλουμ μπροστά στις κάμερες, όταν και ο τότε υπουργός Οικονομικών αποκάλεσε την Τρόικα, σαθρά δομημένη επιτροπή με την οποία η κυβέρνηση δεν είχε πρόθεση να συνεργαστεί, επικοινώνησε με τον τότε πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα, ο οποίος αναρωτήθηκε: «Είπε τέτοιο πράγμα. Τι μπορούμε να κάνουμε τώρα;». Τότε, όπως αποκάλυψε ο Γιάννης Στουρνάρας, του έδωσε το τηλέφωνο του Μάριο Ντράγκι, με τον οποίο επικοινώνησε ο τότε πρωθυπουργός, διαβεβαιώνοντας ότι αυτά που δήλωσε ο τότε υπουργός Οικονομικών, ότι δεν έχουν σκοπό να συνεργαστούν με την τρόικα, δεν ισχύουν.
Η μυστική συνάντηση και η διαβεβαίωση
Διαύλους επικοινωνίας είχε μυστικά οικοδομήσει ο ΣΥΡΙΖΑ με την Καγκελαρία, καθώς ο τότε Πρέσβης της Γερμανίας στην Ελλάδα αποκάλυψε πως συνάντησε μυστικά και κατά μόνας τον Αλέξη Τσίπρα στην Κουμουνδούρου, κάνοντας τον αγγελιοφόρο. Το μήνυμα, μάλιστα, που προόριζε ο μετέπειτα Πρωθυπουργός μέσω του Γερμανού διπλωμάτη προς τη Γερμανίδα Καγκελάριο ήταν σαφές: “Ήθελε να πω στο Βερολίνο πως δεν υπήρχε κανένας λόγος ανησυχίας και ότι η πιθανή κυβέρνησή του θα συνεργάζονταν”, όπως εξήγησε ο Πίτερ Σόοφ, κάνοντας λόγο για έναν Αλέξη Τσίπρα λιγότερο συγκρουσιακό στην μεταξύ τους συνάντηση.
