Ο Στέφανος Ληναίος έφυγε πλήρης ημερών, σε ηλικία 98 ετών, αφήνοντας ένα μεγάλο κενό στην ιστορία του ελληνικού θέατρου και στις καρδιές των δικών... του ανθρώπων.
Ένας σπουδαίος ηθοποιός που πορεύτηκε στην ζωή του με σεμνότητα και προσήλωση στις αξίες της προσφοράς και της Τέχνης, έγραψε ιστορία στο θεατρικό σανίδι μαζί με τη σύντροφο της ζωής του Έλλη Φωτίου. Μαζί αποτέλεσαν ένα από τα εμβληματικά θεατρικά ζευγάρια που σύστησαν στο ελληνικό κοινό έργα μεγάλων δημιουργών, έργα κοινωνικού προβληματισμού και υψηλών αισθητικών απαιτήσεων.
Στέφανος Ληναίος: Μια ζωή σαν θεατρικό έργο
Η ιστορία του Στέφανου Ληναίου ξεκινάει το 1928 από τη Μεσσήνη. Το πραγματικό όνομά του ήταν Διονύσιος Μητιληναίος, το οποίο αργότερα άλλαξε, όταν στη ζωή του μπήκε ο κινηματογράφος.
Παρά τις δυσκολίες της εποχής, ο ίδιος ενδιαφέρθηκε από νωρίς για το θέατρο ως μέσο αυτοβελτίωσης και κοινωνικής αλλαγής. Έτσι, παρά τα οικονομικά προβλήματα, που αποτελούσαν κοινό τόπο τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια, εκείνος επέλεξε το αβέβαιο επαγγελματικά μέλλον του ηθοποιού. Σπούδασε στη Δραματική Σχολή του Θεάτρου Αθηνών και συνέχισε την εκπαίδευσή του στο Royal Academy of Dramatic Art του Λονδίνου. Εκεί μυήθηκε στο σύγχρονο θέατρο, τα έργα, τους προβληματισμούς και τις τεχνικές που προσπάθησε να μεταλαμπαδεύσει στη συνέχεια στο ελληνικό κοινό.
Η πρώτη επαγγελματική εμφάνισή του στο θεατρικό σανίδι έγινε το 1950 στο θέατρο Μουσούρη. Ήταν η αρχή μια μεγάλης καριέρας που σημαδεύτηκε από μεγάλες επιτυχίες στο θέατρο, τον κινηματογράφο, το ραδιόφωνο και στην τηλεόραση. Από την πρώτη στιγμή ο νέος ηθοποιός ξεχώρισε για την βροντώδη φωνή του και την λεπτότητα της ερμηνείας του, που απόφευγε την παγίδα του στόμφου.
Το 1959 ο Στέφανος Ληναίος έκανε το επόμενο βήμα προς την εκπλήρωση του οράματός του. Ίδρυσε τη Δωδέκατη Αυλαία, ένα θέατρο ρεπερτορίου που απουσίαζε από την αθηναϊκή θεατρική πιάτσα. Τη Δωδέκατη Αυλαία, διαδέχτηκε το Θέατρο Ρεπερτορίου το 1962 και το 1964 το Άρμα Θεάτρου. Κοινή συνισταμένη σε όλες αυτές τις προσπάθειες ήταν η προσήλωση στις αρχές τις καλλιτεχνικής ακεραιότητας και της έρευνας.
Το διάλειμμα της δικτατορίας
Ο Στέφανος Ληναίος ανήκε στην φουρνιά των καλλιτεχνών που πίστευαν ακράδαντα στην δύναμη της Τέχνης ως μοχλού κοινωνικής αλλαγής. Στρατευμένος από τα νεανικά του χρόνια στον χώρο της Αριστεράς, υπήρξε ενεργό μέλος του Σωματείου Ελλήνων Ηθοποιών του οποίου χρημάτισε Γενικός Γραμματέας την περίοδο 1965 -1967.
Σε αυτή τη θέση τον βρήκε η Χούντα. Ακολουθεί μια επταετία θεατρικής παύσης. Αντιμέτωπος με διώξεις, ο ηθοποιός κατέφυγε στο εξωτερικό μαζί με την σύζυγό του Έλλη Φωτίου, όπου ανέπτυξε έντονη αντιδικτατορική δράση. Από το Λονδίνο συντόνισε τις δράσεις των ευρωπαίων ομότεχνών του κατά της Χούντας, διατηρώντας πάντα ζωντανούς τους δεσμούς του με την πατρίδα.
Η επιστροφή στην Αθήνα και το Θέατρο Άλφα
Η επιστροφή στην Ελλάδα σήμανε ένα νέο κεφάλαιο στην ιστορία του ηθοποιού. Μαζί με την σύζυγό του, την ηθοποιό Έλλη Φωτίου ίδρυσαν το Σύγχρονο Ελληνικό Θέατρο που βρήκε φιλόξενη στέγη στο Θέατρο Άλφα απέναντι από το Πολυτεχνείο.
Οι παραστάσεις που ανέβηκαν στο Άλφα έγραψαν ιστορία στην αθηναϊκή θεατρική σκηνή και γέννησαν μια νέα γενιά θεατρόφιλων. Από τις πιο επιτυχημένες παραστάσεις ήταν το «Καληνύχτα, Μαργαρίτα» και «Ο τυχαίος θάνατος ενός αναρχικού», δύο έργα που αντιπροσώπευαν την οπτική του Στέφανου Ληναίου για τον ρόλο του θεάτρου στην σύγχρονη εποχή.
Ο μεγάλος έρωτας με την Έλλη Φωτίου
Η γνωριμία του Στέφανου Ληναίου με την Έλλη Φωτίου, όπως την περιέγραψε ο ίδιος πολλά χρόνια μετά, μοιάζει με σκηνή από ελληνική ταινία. Μια νεαρή κοπέλα τον πλησίασε στην είσοδο του Θεάτρου Μουσούρη και τον ρώτησε που θα μπορούσε να βρει τον Στέφανο Ληναίο. Η χρονιά ήταν το 1957 και η ηλικία εκείνης 17 ετών.
Αυτό δεν τους εμπόδισε να ερωτευτούν κεραυνοβόλα ο ένας τον άλλον και να πορευτούν μαζί για δεκαετίες. Οι δυο τους υπήρξαν ένα από τα πιο εμβληματικά θεατρικά ζευγάρια και ταυτόχρονα οι πιο διακριτικοί εργάτες του ελληνικού θεάτρου που δεν απασχόλησαν ποτές τα φώτα με την προσωπική ζωή τους. Αδιάψευστοι μάρτυρες της στάσης ζωής που επέλεξαν ήταν τα παιδιά τους, η Μαργαρίτα και ο Αλέξης.
Ο πολιτικός και αρθρογράφος Στέφανος Ληναίος
Η σχέση του Στέφανου Ληναίου με την πολιτική σφυριλατήθηκε νωρίς. Μέσα από την συνδικαλιστική και, στη συνέχεια, την αντιδικτατορική δράση, ο ηθοποιός ανέπτυξε τα πολιτικά αντανακλαστικά του, τα οποία τον οδήγησαν στο ΠΑΣΟΚ, το οποίο υπηρέτησε ως δημοτικός σύμβουλος Αθηναίων (1986-1990) και βουλευτής (1989-1990).
Παράλληλα, ο Στέφανος Ληναίος αρθρογραφούσε στην εφημερίδα Έθνος για θέματα Τέχνης και πολιτικής.
