Στον υπερ-αρρενωπό κόσμο των καρτέλ ναρκωτικών στη Λατινική Αμερική, μερικές φορές οι γυναίκες είναι εκείνες που πρέπει να... προσέχει κανείς.
Με αυτόν τον τρόπο ο μεξικανικός στρατός εντόπισε έναν από τους πλέον καταζητούμενους διακινητές στον κόσμο – τον Νεμέσιο «Ελ Μέντσο» Οσεγουέρα Θερβάντες – σε μια τολμηρή επιχείρηση νωρίτερα φέτος, η οποία περιελάμβανε έφοδο ειδικών δυνάμεων στο κρησφύγετό του στην πολιτεία Χαλίσκο.
Ανάμεσα στις εντυπωσιακές λεπτομέρειες αυτής της επιδρομής –η οποία προκάλεσε ένα κύμα αντιποίνων σε όλη τη χώρα, αφήνοντας αρκετούς τουρίστες εγκλωβισμένους– είναι το πώς ο στρατός εντόπισε τελικά έναν άνθρωπο που διέφευγε για χρόνια, καταζητούνταν τόσο από τις μεξικανικές όσο και από τις αμερικανικές αρχές, και είχε επικηρυχθεί για 15 εκατομμύρια δολάρια.
Απλώς παρακολούθησαν μία από τις ερωμένες του, η οποία άθελά της τους οδήγησε σε μια καλύβα στα βουνά της Ταπάλπα στο δυτικό Μεξικό, όπου κρυβόταν ένας από τους πιο διαβόητους εγκληματίες της γενιάς του.
Ενώ οι αρχές έχουν κρατήσει τις λεπτομέρειες γύρω από τη μυστηριώδη γυναίκα σκόπιμα ελάχιστες, η εμπλοκή της σε μια από τις σημαντικότερες επιχειρήσεις κατά των ναρκωτικών στο Μεξικό τα τελευταία χρόνια υπογραμμίζει τον ρόλο των γυναικών στους εσωτερικούς κύκλους των καρτέλ της Λατινικής Αμερικής.
Πρόκειται για έναν υπόκοσμο που, αν και χαρακτηρίζεται από μια έντονη κουλτούρα «μάτσο» (ανδροπρέπειας), έχει γυναίκες που καταλαμβάνουν ρόλους σε όλα τα επίπεδα της ιεραρχίας, από συζύγους-τρόπαια έως στελέχη λαθρεμπορίου και εγκληματικούς εγκεφάλους.
Και ενώ οι εκτελεστές και οι στρατιώτες τείνουν να είναι ακόμη άνδρες, είναι συχνά οι γυναίκες εκείνες που είναι οι πλέον κατάλληλες για την επιμελητειακή (logistics) και οικονομική πλευρά των επιχειρήσεων των καρτέλ, λένε οι ειδικοί – ειδικά αν είναι παντρεμένες με αφεντικά και έχουν θέση στην «πρώτη σειρά» των γεγονότων.
«Αν είσαι σύζυγος ενός υψηλόβαθμου αρχηγού καρτέλ, είναι πιθανό να γνωρίζεις την επιμελητεία τους, τις επιχειρήσεις τους, τις στρατηγικές τους», δήλωσε στο CNN ο Χένρι Ζίμερ, ειδικός στο οργανωμένο έγκλημα στο Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών. «Έτσι, όταν ο σύζυγός σου συλληφθεί ή σκοτωθεί, είναι πιθανό να μπορέσεις να αναλάβεις ένα μεγάλο κομμάτι της επιχείρησης».
Η «βασίλισσα της κοκαΐνης»
Μία από τις πιο διάδημες γυναίκες αρχηγούς του εγκλήματος στη Λατινική Αμερική ήταν η «βασίλισσα της κοκαΐνης» της Κολομβίας, Γκρισέλντα Μπλάνκο, το κεντρικό πρόσωπο της σειράς του Netflix «Griselda», η οποία είχε τουλάχιστον τρεις συζύγους (όλοι συνεργάτες στις εγκληματικές της επιχειρήσεις) κατά τη διάρκεια της ανόδου της στη διαβόητη φήμη κατά τους πολέμους των ναρκωτικών στο Μαϊάμι τις δεκαετίες του ’70 και ’80.
Στο απόγειο της δύναμής της, η Μπλάνκο, γνωστή και ως «η νονά», ήταν υπεύθυνη για τη μεταφορά τόνων κοκαΐνης από την Κολομβία στο Μαϊάμι, σύμφωνα με τις αρχές. Συνδεδεμένη με τον αείμνηστο Κολομβιανό βαρόνο των ναρκωτικών Πάμπλο Εσκομπάρ και το καρτέλ του Μεδεγίν, ήταν ο εγκέφαλος δεκάδων δολοφονιών, σύμφωνα με τους ερευνητές του Μαϊάμι-Ντέιντ και φημολογούνταν ότι ήταν εξίσου βίαιη, αν όχι περισσότερο, από τους άνδρες ομολόγους της. Διαβόητη για τη λειτουργία ενός δικτύου ενόπλων γνωστών ως Pistoleros, είχε έφεση στις δολοφονίες από διερχόμενα οχήματα – μία από τις οποίες σκότωσε ένα νήπιο.
«Ακόμη και στο πλαίσιο του πώς εκτελούνταν οι δολοφονίες στα καρτέλ σε όλη την Αμερική τις δεκαετίες του ’70 και του ’80, παραμένει αρκετά αδίστακτη», δήλωσε στο CNN η Κλερ Γουάιτ, διευθύντρια εκπαίδευσης στο The Mob Museum στο Λας Βέγκας.
Αλλά η βία δεν ήταν ο μόνος τρόπος με τον οποίο η Μπλάνκο ασκούσε εξουσία. Όπως και άλλες γυναίκες αρχηγοί του εγκλήματος, η πραγματική της ικανότητα ήταν η οργάνωση των επιμελητειακών και οικονομικών πτυχών της αυτοκρατορίας του καρτέλ της, η οποία φέρεται να άξιζε εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια. Επιδέξια στο ξέπλυμα χρήματος και την επίβλεψη των επιχειρήσεων διανομής, διοικούσε μια αυτοκρατορία ακινήτων και ένα εργοστάσιο που κατασκεύαζε εσώρουχα με κρυφές τσέπες σχεδιασμένες για το λαθρεμπόριο παράνομων εμπορευμάτων.
Ως γυναίκα, της ήταν επίσης ευκολότερο από ό,τι στους άνδρες ομολόγους της να στρατολογεί άλλες γυναίκες, τις οποίες συχνά απασχολούσε ως μεταφορείς (βαποράκια). «Είχε την ικανότητα να αναγνωρίζει δεξιότητες, να βλέπει τις γυναίκες και να τις τοποθετεί σε αυτές τις θέσεις», δήλωσε η Ελέιν Κάρεϊ, ιστορικός και συγγραφέας του βιβλίου «Women Drug Traffickers: Mules, Bosses, and Organized Crime». «Η Γκρισέλντα στρατολογούσε ενεργά γυναίκες για να ενταχθούν στην οργάνωση και να εργαστούν δίπλα της».
Η Μπλάνκο ήταν επίσης ικανή στο να διαφεύγει από τον νόμο. Παρά το γεγονός ότι της ασκήθηκε δίωξη το 1975 με ομοσπονδιακές κατηγορίες για συνωμοσία με σκοπό την παρασκευή, το λαθρεμπόριο και τη διανομή κοκαΐνης στις ΗΠΑ, δεν συνελήφθη παρά μόνο τον Φεβρουάριο του 1985, από τον πράκτορα της αμερικανικής δίωξης ναρκωτικών (DEA), Μπομπ Παλόμπο, στο Ιρβάιν της Καλιφόρνια. Σύμφωνα με τον Παλόμπο, όταν η ομάδα του εισέβαλε στο χώρο, εκείνη βρισκόταν στο κρεβάτι διαβάζοντας μια Βίβλο.
Εκείνο το έτος, η Μπλάνκο καταδικάστηκε σε 15 χρόνια φυλάκιση για ομοσπονδιακές κατηγορίες διακίνησης ναρκωτικών. Εννέα χρόνια μετά την έκτιση της ποινής της, η πολιτεία της Φλόριντα την κατηγόρησε για την εντολή τριών δολοφονιών που χρονολογούνταν από τις αρχές της δεκαετίας του ’80, συμπεριλαμβανομένης αυτής ενός νηπίου. Ομολόγησε την ενοχή της και εξέτισε και τις δύο ποινές ταυτόχρονα. Μετά την αποφυλάκισή της το 2004, απελάθηκε στην Κολομβία, όπου φέρεται να έζησε μια ήσυχη ζωή πριν δολοφονηθεί ενώ έβγαινε από ένα κρεοπωλείο το 2012.
Μιλώντας για την υπόθεσή της την εποχή που κατηγορήθηκε για τους θανάτους, ο Αλ Σίγκλετον, αρχιφύλακας της Αστυνομίας του Μαϊάμι-Ντέιντ, δήλωσε ότι οι αρχές πίστευαν ότι η Μπλάνκο ήταν υπεύθυνη για δεκάδες δολοφονίες στην περιοχή του Μαϊάμι.
«Αν δεν ήταν μία από τις πιο παραγωγικές διακινήτριες στην περιοχή του Μαϊάμι, ήταν σαφώς μία από τις πιο βίαιες. Την έχουμε, συντηρητικά, να εκτιμάται ότι εμπλέκεται σε τουλάχιστον 40 ανθρωποκτονίες μεταξύ Μαϊάμι, Κουίνς και κομητείας Μπρόουαρντ», είπε. Ο μικρότερος γιος της, Μάικλ Κορλεόνε Μπλάνκο –ο οποίος πήρε το όνομά του από τον χαρακτήρα του «Νονού»– δήλωσε στο The Mob Museum το 2025 ότι η μητέρα του δεν ήταν ποτέ ο τύπος που θα έμενε στο παρασκήνιο.
Θυμήθηκε να παρακολουθεί ως παιδί όταν ένοπλοι σκότωσαν τον πατέρα του –τον τρίτο σύζυγο της Μπλάνκο, τον ληστή τραπεζών και δολοφόνο Ντάριο Σεπούλβεδα– μετά από μια διαμάχη για την επιμέλεια μεταξύ των γονιών του αφού χώρισαν.
Η μητέρα του πάντα αρνιόταν τους ευρείς ισχυρισμούς ότι βρισκόταν πίσω από τη δολοφονία, είπε ο Μάικλ. Ωστόσο, σημείωσε: «Αν και ο πατέρας μου ήταν ένας άνδρας ανάμεσα σε άνδρες… εκείνη [η Μπλάνκο] ήταν το αφεντικό… και ούρλιαζε, και του έλεγε τι να κάνει».
Κατά πατέρα, κατά κόρη
Αν και τεχνικά δεν ήταν σύζυγος καρτέλ όπως η Μπλάνκο, η Αντονέλα Μαρτσάντ, η οποία διοικούσε τη φοβερή συμμορία Λος Μαρτσάντ της Χιλής μαζί με τον πατέρα της, ειδικευόταν επίσης στα οικονομικά και την επιμελητεία, σύμφωνα με τις αρχές της Χιλής. Το καρτέλ της ήταν γνωστό για την εισαγωγή μεγάλων ποσοτήτων κοκαΐνης από τη Βολιβία και τη διανομή της στο νότιο τμήμα της πρωτεύουσας της Χιλής, Σαντιάγο, δήλωσε στο CNN ο Χιλιανός εισαγγελέας Γιανς Εσκομπάρ.
Μια τέτοια επιχείρηση τον Δεκέμβριο του 2021 αφορούσε περισσότερα από 300 κιλά ναρκωτικών, σύμφωνα με το δικαστικό σώμα της Χιλής, το οποίο το 2023 καταδίκασε την Αντονέλα και τον πατέρα της, Φρανσίσκο Αντόνιο Μαρτσάντ Ινγκλέσιας, σε 15 χρόνια φυλάκιση τον καθένα, και τον μεγαλύτερο αδελφό της, Ρικάρντο, σε 12 χρόνια. Ενώ και οι τρεις τους παραδέχθηκαν τη διακίνηση ναρκωτικών, ο Φρανσίσκο επέμενε ότι εκείνος ήταν το επίκεντρο της επιχείρησης και ότι δεν ήθελε να εμπλακεί η οικογένειά του.
Το δικαστικό σώμα, ωστόσο, δεν πίστεψε την εκδοχή του. Περιγράφοντας τον ρόλο της Αντονέλα ως την παρακολούθηση των αποστολών ναρκωτικών και την είσπραξη πληρωμών, και του πατέρα της ως τον συντονισμό της σχέσης τους με τους προμηθευτές, ανέφερε: «ήταν σαφές ότι η ηγεσία της συμμορίας ανήκε κυρίως σε εκείνη».
Η περίπτωσή της καταρρίπτει την ιδέα ότι είναι πάντα ο γιος που αναλαμβάνει την οικογενειακή επιχείρηση. «Η πραγματικότητα είναι ότι το οργανωμένο έγκλημα γίνεται πιο ισορροπημένο όσον αφορά το φύλο», δήλωσε η Γουάιτ του The Mob Museum.
Το αφεντικό (La Jefa)
Η σύζυγος του «Ελ Μάντσο» είναι μια άλλη χαρακτηριστική περίπτωση. Η Ροζαλίντα Γκονζάλες Βαλένσια γνωστή ως La Jefa ή «Το Αφεντικό», είναι κάποια που η Κάρεϊ αποκαλεί «γαλαζοαίματη της διακίνησης ναρκωτικών».
Στον αδελφό της Αμπιγκέιλ και στο οικογενειακό καρτέλ Λος Κουίνις του οποίου ηγούνταν επιβλήθηκαν κυρώσεις από τις ΗΠΑ και προστέθηκαν στη λίστα της Διεύθυνσης Ελέγχου Ξένων Περιουσιακών Στοιχείων του Υπουργείου Οικονομικών το 2015. Ένας άλλος αδελφός, ο Χοσέ Γκονσάλες Βαλένσια, ήταν ηγετικό στέλεχος και συνιδρυτής των Λος Κουίνις, ο οποίος καταδικάστηκε σε 30 χρόνια το 2025 για διακίνηση ναρκωτικών – αλλά προσπαθούσε να εισάγει κοκαΐνη στις ΗΠΑ τουλάχιστον από το 2006, σύμφωνα με το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ.
Οι Λος Κουίνις είναι στενά ευθυγραμμισμένοι με το Καρτέλ Νέα Γενιά του Χαλίσκο (CJNG) – ένας δεσμός που το Υπουργείο Δικαιοσύνης λέει ότι «ενισχύθηκε από οικογενειακούς δεσμούς». Σύμφωνα με την DEA, οι Λος Κουίνις λειτουργούσαν ως ο οικονομικός και επιμελητειακός βραχίονας του καρτέλ του Χαλίσκο και επέβλεπαν το «ποικιλόμορφο δίκτυο επιχειρήσεων ξεπλύματος χρήματος».
Πράγματι, ο Ελ Μέντσο οφείλει τη δική του άνοδο στο καρτέλ του Χαλίσκο στη Ροζαλίντα– και όχι το αντίστροφο. «Στην πραγματικότητα, ο Ελ Μέντσο έφτασε στην ηγεσία του καρτέλ (του Χαλίσκο) μέσω μιας διπλωματικής στρατηγικής μέσω γάμου», δήλωσε ο Μεξικανός εμπειρογνώμονας δημόσιας ασφάλειας Νταβίντ Σαουσέδο.
Οι μεξικανικές αρχές υποπτεύονταν εδώ και καιρό τη Ροζαλίντα ως έναν από τους οικονομικούς εγκεφάλους της ομάδας και την κατηγόρησαν για ξέπλυμα χρήματος το 2018, για να την αφήσουν ελεύθερη μήνες αργότερα λόγω ανεπαρκών στοιχείων.
Στη συνέχεια, το 2021 συνελήφθη και κατηγορήθηκε ότι λειτουργούσε ως οικονομικός διαχειριστής για μια εγκληματική ομάδα. Οι μεξικανικές αρχές περιέγραψαν την κράτηση ως «σημαντικό πλήγμα στην οικονομική δομή του οργανωμένου εγκλήματος στην πολιτεία Χαλίσκο».
Το 2023 καταδικάστηκε σε πέντε χρόνια φυλάκιση για «λειτουργία με πόρους παράνομης προέλευσης», αλλά αφέθηκε ελεύθερη το 2025 για «καλή διαγωγή», σύμφωνα με τη Γενική Εισαγγελία του Μεξικού.
Η Ντέμπορα Μπονέλο, συγγραφέας του βιβλίου «Narcas: The Secret Rise of Women in Latin America’s Cartels», προειδοποιεί να μην βλέπουμε την επιρροή της Ροζαλίντα μόνο μέσα από το πρίσμα του γάμου της. «Ο ρόλος της Rosalinda στο καρτέλ είναι αρκετά θεμελιώδης, με την έννοια ότι ήταν πάντα αναμεμειγμένη στην πλευρά του χρήματος», είπε. «(Εξάλλου), όταν οι άνθρωποι σε αυτόν τον κόσμο είναι παντρεμένοι, δεν ζουν αυτό που εσείς κι εγώ θα θεωρούσαμε έναν συμβατικό γάμο. Ποιος ξέρει αν εξακολουθούσαν να έχουν ερωτική σχέση;»
Buchonas, αυξητικές στήθους και αλεξίσφαιρα γιλέκα
Ωστόσο, δεν βουτούν όλες οι σύζυγοι των ναρκοβαρόνων με το κεφάλι στις επιχειρήσεις των καρτέλ. Μια από τις πιο στερεοτυπικές αντιλήψεις για τη σύζυγο ενός ναρκοβαρόνου είναι αυτή της buchona, ένας όρος της αργκό από τη Σιναλόα στο βορειοδυτικό Μεξικό που αναφέρεται στις ερωτικές συντρόφους των αφεντικών των καρτέλ και φέρνει στο μυαλό εικόνες «πλαστικών χειρουργικών επεμβάσεων, νυχιών με διαμάντια και Instagram», σύμφωνα με τον δημοσιογράφο και συγγραφέα Ιόαν Γκρίλο, ο οποίος αναφέρει θέματα εγκλήματος και ναρκωτικών στη Λατινική Αμερική.
Μια από τις πιο διάσημες buchonas ίσως είναι η γεννημένη στην Καλιφόρνια πρώην βασίλισσα της ομορφιάς Έμα Κορονέλ Αϊσπούρο, σύζυγος του διαβόητου Μεξικανού βαρόνου των ναρκωτικών Γιοακίν Ελ Τσάπο Γκουζμάν. Από το 2019, εκείνος εκτίει ποινή ισόβιας κάθειρξης σε φυλακή υψίστης ασφαλείας στο Κολοράντο.
Η Κορονέλ, η οποία γνώρισε τον σύζυγό της σε ένα πάρτι το 2006 όταν ήταν 17 ετών –32 χρόνια μικρότερή του– και τον παντρεύτηκε έναν χρόνο αργότερα, είναι πλέον γνωστή κυρίως για την καριέρα της στο μόντελινγκ. Έχει περπατήσει στην πασαρέλα στην Εβδομάδα Μόδας του Μιλάνου, έχει εμφανιστεί σε μουσικό βίντεο και έχει ποζάρει για διάφορες μάρκες. Έχει επίσης γίνει κάποιου είδους influencer, με πάνω από 500.000 ακόλουθους στο Instagram, και έχει ξεκινήσει μια επιχείρηση fitness, πουλώντας έναν οδηγό που περιγράφει λεπτομερώς πλάνα γευμάτων και προγράμματα γυμναστικής για γυναίκες.
Η ίδια έχει υποβαθμίσει οποιαδήποτε εμπλοκή της στη δουλειά του συζύγου της. Τον Νοέμβριο, δήλωσε σε ντοκιμαντέρ του Oxygen True Crime ότι δεν τον ρωτούσε για την ιλιγγιώδη περιουσία του (που εκτιμήθηκε από το Forbes το 2009 σε 1 δισεκατομμύριο δολάρια) «λόγω της έλλειψης εμπειρίας μου ή ίσως από ευκολία».
Ωστόσο, το 2021, η Κορονέλ συνελήφθη στη Βιρτζίνια και καταδικάστηκε σε τρία χρόνια φυλάκιση και τέσσερα χρόνια υπό επιτήρηση, αφού ομολόγησε την ενοχή της για ξέπλυμα χρήματος και ομοσπονδιακές κατηγορίες διακίνησης ναρκωτικών που σχετίζονταν με την αυτοκρατορία ναρκωτικών του συζύγου της.
Παρόλα αυτά, η Μπονέλο λέει ότι η σχετικά χαμηλού επιπέδου εμπλοκή της Κορονέλ στο καρτέλ έρχεται σε αντίθεση με τους κεντρικούς ρόλους που παίζουν άλλες γυναίκες. Συχνά, εκείνες κινούνται και λειτουργούν σαν επιχειρηματίες, σε μεγάλο βαθμό αντίθετα από τους άνδρες ομολόγους τους, και είναι περήφανες που το κάνουν.
«Οι γυναίκες που είναι ηγέτες των οργανώσεων θα πουν: Είμαι αφεντικό, δεν είμαι μια buchona», σημειώνει η Κάρεϊ. Λέει ότι μια narca από τη Σιναλόα της έχει πει: «Δεν πρόκειται να κάνω αυξητική στήθους, επειδή το να φτιάξεις ένα αλεξίσφαιρο γιλέκο στα μέτρα σου είναι πάρα πολύ ακριβό».
