Ένα εντυπωσιακό θέαμα αντίκρισαν όσοι κοίταξαν τον ουρανό της Αττικής καθώς μια μεγάλη «τρύπα» φάνηκε να έχει σχηματιστεί ανάμεσα στα σύννεφα.
Η εικόνα μπορεί να μοιάζει ασυνήθιστη, ωστόσο πρόκειται για ένα γνωστό ατμοσφαιρικό φαινόμενο που ονομάζεται Fallstreak Hole και συναντάται επίσης με τις ονομασίες Hole-punch Cloud και Cavum.
Ο μετεωρολόγος Θεόδωρος Κολυδάς εξήγησε τον μηχανισμό δημιουργίας του, ο οποίος συνδέεται με υπέρψυκτα σταγονίδια νερού, τον σχηματισμό παγοκρυστάλλων και, σε ορισμένες περιπτώσεις, τη διέλευση αεροσκαφών.
Τι είναι το Fallstreak Hole που εμφανίστηκε στην Αττική
Το Fallstreak Hole είναι ένα μεγάλο άνοιγμα που δημιουργείται μέσα σε ένα σχετικά ομοιόμορφο στρώμα νεφών. Συνήθως έχει κυκλικό ή ελλειπτικό σχήμα, με αποτέλεσμα να δίνει την εντύπωση ότι ένα τμήμα του σύννεφου έχει κυριολεκτικά εξαφανιστεί.
Στο εσωτερικό ή κάτω από την οπή μπορούν να εμφανιστούν λεπτοί λευκοί σχηματισμοί, οι οποίοι αποτελούνται από παγοκρυστάλλους που πέφτουν προς τα χαμηλότερα στρώματα της ατμόσφαιρας.
Το αποτέλεσμα είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακό και μπορεί να θυμίζει έναν λεπτό «καταρράκτη» που ξεκινά από τα σύννεφα.
Πώς δημιουργείται η «τρύπα» στα σύννεφα
Για να σχηματιστεί ένα Fallstreak Hole πρέπει να επικρατούν συγκεκριμένες συνθήκες μέσα στο νέφος.
Το φαινόμενο εμφανίζεται κυρίως σε νέφη Altocumulus και ορισμένες φορές σε Cirrocumulus. Σε αυτά μπορεί να υπάρχουν πολύ μικρά σταγονίδια νερού που παραμένουν σε υγρή κατάσταση παρότι η θερμοκρασία του περιβάλλοντος βρίσκεται κάτω από τους 0 βαθμούς Κελσίου.
Πρόκειται για το φαινόμενο της υπέρτηξης.
Υπό συγκεκριμένες συνθήκες, το νερό μπορεί να παραμείνει σε αυτή την κατάσταση ακόμη και σε εξαιρετικά χαμηλές θερμοκρασίες, εφόσον δεν υπάρχουν οι κατάλληλοι πυρήνες γύρω από τους οποίους θα ξεκινήσει η δημιουργία πάγου.
Η ισορροπία αλλάζει όταν αρχίσουν να σχηματίζονται παγοκρύσταλλοι.
Τότε οι κρύσταλλοι μεγαλώνουν, ενώ τα υπέρψυχρα σταγονίδια που βρίσκονται γύρω τους αρχίζουν σταδιακά να εξαφανίζονται. Οι παγοκρύσταλλοι πέφτουν από το σύννεφο και στο σημείο όπου προηγουμένως υπήρχαν σταγονίδια δημιουργείται ένα ολοένα μεγαλύτερο κενό.
Έτσι σχηματίζεται η χαρακτηριστική «τρύπα» που είναι ορατή από το έδαφος.
Πώς εμπλέκονται τα αεροπλάνα στο Fallstreak Hole
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι σε αρκετές περιπτώσεις το φαινόμενο μπορεί να πυροδοτηθεί από τη διέλευση ενός αεροσκάφους μέσα από το κατάλληλο στρώμα νεφών.
Καθώς ένα αεροπλάνο περνά μέσα από ένα νέφος με υπέρψυκτα σταγονίδια, η κίνηση του αέρα γύρω από τα φτερά –και τις έλικες όταν πρόκειται για ελικοφόρο αεροσκάφος– μπορεί να προκαλέσει τοπική μεταβολή της πίεσης και της θερμοκρασίας.
Αυτή η απότομη αλλαγή μπορεί να οδηγήσει μέρος των σταγονιδίων σε πάγωμα.
Από τη στιγμή που θα σχηματιστούν οι πρώτοι παγοκρύσταλλοι, μπορεί να ξεκινήσει μια διαδικασία που επηρεάζει μεγαλύτερο τμήμα του νέφους. Οι κρύσταλλοι αναπτύσσονται και πέφτουν, ενώ τα γειτονικά υπέρψυχρα σταγονίδια μειώνονται, με αποτέλεσμα το αρχικό άνοιγμα να επεκτείνεται.
Ο ρόλος των αεροσκαφών στη δημιουργία τέτοιων σχηματισμών έχει αποτελέσει αντικείμενο επιστημονικής έρευνας, με μελέτες να εξετάζουν τον τρόπο με τον οποίο η διέλευσή τους μπορεί να ενεργοποιήσει τον σχηματισμό παγοκρυστάλλων.
Γιατί άλλοτε είναι κυκλικό και άλλοτε μοιάζει με γραμμή
Το σχήμα που τελικά αποκτά το Fallstreak Hole εξαρτάται και από τον τρόπο με τον οποίο εξελίσσεται η διαδικασία μέσα στο νέφος.
Σε αρκετές περιπτώσεις δημιουργείται μια σχεδόν κυκλική ή οβάλ οπή. Εάν όμως η περιοχή που επηρεάζεται είναι επιμήκης, μπορεί να δημιουργηθεί ένας μακρόστενος διάδρομος μέσα στα σύννεφα.
Αυτός ο σχηματισμός είναι γνωστός ως Canal Cloud και μπορεί επίσης να σχετίζεται με την τροχιά ενός αεροσκάφους μέσα από το νέφος.
Πώς το νερό παραμένει υγρό κάτω από τους 0°C
Το στοιχείο-κλειδί για την κατανόηση του φαινομένου είναι τα υπέρψυχρα σταγονίδια νερού.
Αν και η θερμοκρασία βρίσκεται κάτω από το σημείο πήξης, το νερό δεν μετατρέπεται πάντοτε αυτομάτως σε πάγο. Για να ξεκινήσει ευκολότερα η κρυστάλλωση χρειάζονται κατάλληλοι μικροσκοπικοί πυρήνες πάνω στους οποίους μπορούν να σχηματιστούν οι πρώτοι παγοκρύσταλλοι.
Εφόσον αυτοί απουσιάζουν, μικρά σταγονίδια μπορούν υπό συγκεκριμένες ατμοσφαιρικές συνθήκες να παραμένουν σε υγρή μορφή ακόμη και σε πολύ χαμηλές θερμοκρασίες.
Όταν, όμως, διαταραχθεί αυτή η εύθραυστη ισορροπία και ξεκινήσει η δημιουργία πάγου, μπορεί να ακολουθήσει μια ευρύτερη μεταβολή της δομής του νέφους.
Εντυπωσιακό αλλά εξηγήσιμο ατμοσφαιρικό φαινόμενο
Παρά την ασυνήθιστη εικόνα του, το Fallstreak Hole δεν αποτελεί ανεξήγητο φαινόμενο. Αντίθετα, είναι αποτέλεσμα συγκεκριμένων φυσικών διεργασιών που πραγματοποιούνται στα σύννεφα.
Η εμφάνισή του στον ουρανό της Αττικής έδωσε την ευκαιρία να γίνει ορατή μια διαδικασία που συνήθως εξελίσσεται μακριά από την προσοχή μας: η αλληλεπίδραση μεταξύ υπέρψυχρου νερού, παγοκρυστάλλων, θερμοκρασίας και ατμοσφαιρικών μεταβολών.
Και ακριβώς αυτή η αλληλουχία μπορεί να μετατρέψει μέσα σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα ένα ομοιόμορφο στρώμα νεφών σε μια εντυπωσιακή εικόνα που μοιάζει με τεράστια «τρύπα» στον ουρανό.
Ακολουθήστε το reportaznet.gr στο Google News και μάθετε όλες τις ειδήσεις και τα πολιτικά νέα στην Ελλάδα & τον Κόσμο`
