Τον δρόμο για τη διεκδίκηση αποζημιώσεων από το Δημόσιο, τις Περιφέρειες και τους Δήμους ανοίγουν δύο αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας, οι οποίες αφορούν ιδιοκτήτες ακινήτων που υπέστησαν ζημιές εξαιτίας παράνομων οικοδομικών αδειών και πολεοδομικών πράξεων σε περιοχές κοντά σε ρέματα.
Με τις αποφάσεις 1177 και 1281/2026, το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο μεταβάλλει την προηγούμενη νομολογία του, αναγνωρίζοντας ότι μπορεί να θεμελιωθεί ευθύνη της διοίκησης όταν χορηγούνται άδειες ή εκδίδονται πολεοδομικές πράξεις χωρίς να έχει προηγηθεί η απαιτούμενη οριστική οριοθέτηση του ρέματος.
Η εξέλιξη αφορά ιδιοκτήτες, συνιδιοκτήτες και εργολάβους, οι οποίοι ενδέχεται να δικαιούνται αποζημίωση για τις ζημιές που υπέστησαν λόγω παράνομων ενεργειών των αρμόδιων υπηρεσιών, εφόσον συντρέχουν οι προβλεπόμενες από τον νόμο προϋποθέσεις.
Πότε οι οικοδομικές άδειες κοντά σε ρέματα θεωρούνται παράνομες
Στο επίκεντρο των αποφάσεων βρίσκεται η υποχρέωση οριστικής οριοθέτησης των ρεμάτων πριν από την έκδοση οικοδομικών αδειών και συγκεκριμένων πολεοδομικών πράξεων σε παραρεμάτιες περιοχές που βρίσκονται εντός ρυμοτομικού σχεδίου.
Το Συμβούλιο της Επικρατείας επαναλαμβάνει ότι η ανέγερση οικοδομών ή η πολεοδομική τακτοποίηση ιδιοκτησιών στις συγκεκριμένες περιοχές προϋποθέτει την προηγούμενη ολοκλήρωση της διαδικασίας οριστικής οριοθέτησης.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η κρίση του Δικαστηρίου για τις λεγόμενες προσωρινές οριοθετήσεις, οι οποίες πραγματοποιούνται βάσει του Κτιριοδομικού Κανονισμού. Σύμφωνα με το σκεπτικό των αποφάσεων, οι συγκεκριμένες διαδικασίες στερούνται της απαραίτητης νομοθετικής εξουσιοδότησης και, επομένως, δεν μπορούν να υποκαταστήσουν τη νόμιμη οριστική οριοθέτηση.
Κατά συνέπεια, οικοδομικές άδειες και πράξεις προσκύρωσης, τακτοποίησης ή αναλογισμού αποζημίωσης που εκδίδονται χωρίς να έχει προηγηθεί η απαιτούμενη διαδικασία κρίνονται παράνομες.
Αποζημιώσεις από Δημόσιο, Περιφέρειες και Δήμους – Ποιοι μπορούν να τις διεκδικήσουν
Η ουσιαστική αλλαγή που επιφέρουν οι δύο αποφάσεις αφορά τη δυνατότητα των πολιτών να στραφούν κατά των αρμόδιων δημόσιων φορέων, όταν έχουν υποστεί οικονομική ζημιά εξαιτίας παράνομων διοικητικών πράξεων.
Σύμφωνα με τη νέα νομολογιακή προσέγγιση, ευθύνη μπορεί να βαρύνει το Ελληνικό Δημόσιο, τις Περιφέρειες και τους Δήμους, ανάλογα με τις αρμοδιότητες και τις πράξεις των εμπλεκόμενων υπηρεσιών.
Στους δυνητικούς δικαιούχους περιλαμβάνονται ιδιοκτήτες και συνιδιοκτήτες ακινήτων, αλλά και εργολάβοι που υπέστησαν ζημιές εξαιτίας παράνομων οικοδομικών αδειών ή άλλων πολεοδομικών πράξεων.
Η δυνατότητα αποζημίωσης δεν είναι αυτόματη για κάθε ακίνητο που βρίσκεται κοντά σε ρέμα. Προϋποθέτει να αποδειχθούν η παράνομη πράξη της διοίκησης, η ζημιά που προκλήθηκε και η αιτιώδης σύνδεση μεταξύ τους.
Τι αλλάζει για τους ιδιοκτήτες που έχουν εγκλωβιστεί πολεοδομικά
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει το σκεπτικό του ΣτΕ σύμφωνα με το οποίο οι διατάξεις για την οριστική οριοθέτηση των ρεμάτων δεν εξυπηρετούν αποκλειστικά το δημόσιο συμφέρον, αλλά προστατεύουν παράλληλα τα ατομικά δικαιώματα και τα οικονομικά συμφέροντα των ιδιωτών.
Αυτό σημαίνει ότι οι πολίτες που βασίστηκαν σε παράνομες διοικητικές πράξεις και στη συνέχεια βρέθηκαν αντιμέτωποι με αδυναμία αξιοποίησης της περιουσίας τους μπορούν, υπό τις νόμιμες προϋποθέσεις, να διεκδικήσουν αποζημίωση.
Η νέα προσέγγιση αποκτά ιδιαίτερη σημασία για περιπτώσεις στις οποίες έχουν εκδοθεί οικοδομικές άδειες ή πράξεις πολεοδομικής τακτοποίησης, οι οποίες στη συνέχεια δημιουργούν προβλήματα στους ιδιοκτήτες λόγω της έλλειψης οριστικής οριοθέτησης του γειτονικού ρέματος.
Στο μικροσκόπιο και οι καθυστερήσεις της διοίκησης στην οριοθέτηση των ρεμάτων
Οι αποφάσεις δεν περιορίζονται στην εξέταση της νομιμότητας των οικοδομικών αδειών και των πολεοδομικών πράξεων.
Το Συμβούλιο της Επικρατείας εξετάζει επίσης την παράλειψη των αρμόδιων υπηρεσιών να προχωρήσουν στην οριστική οριοθέτηση ρεμάτων, ακόμη και σε περιπτώσεις στις οποίες έχουν προηγηθεί σχετικές ακυρωτικές αποφάσεις του ίδιου του Δικαστηρίου.
Το ζήτημα αυτό συνδέεται άμεσα με τις συνέπειες που μπορεί να έχει για τους ιδιοκτήτες η παρατεταμένη εκκρεμότητα των διοικητικών διαδικασιών, ιδίως όταν εμποδίζεται η αξιοποίηση των ακινήτων τους.
Ακυρώθηκαν δύο αποφάσεις του Διοικητικού Εφετείου Πειραιά
Με τις αποφάσεις 1177 και 1281/2026, οι σύμβουλοι Επικρατείας έκριναν εσφαλμένες τις κρίσεις των κατώτερων δικαστηρίων και έκαναν δεκτές τις αιτήσεις αναίρεσης που είχαν υποβληθεί.
Ως αποτέλεσμα, ακυρώθηκαν δύο αποφάσεις του Διοικητικού Εφετείου Πειραιά και οι αντίστοιχες υποθέσεις παραπέμφθηκαν εκ νέου στο ίδιο δικαστήριο για νέα κρίση, σύμφωνα με όσα αποφάσισε το ΣτΕ.
Οι δύο αποφάσεις διαμορφώνουν νέα νομολογιακά δεδομένα για τη διεκδίκηση αποζημιώσεων από πολίτες που έχουν υποστεί ζημιές εξαιτίας παράνομων πολεοδομικών πράξεων σε παραρεμάτιες περιοχές, καθιστώντας παράλληλα σαφέστερες τις ευθύνες των αρμόδιων δημόσιων φορέων.
Ακολουθήστε το reportaznet.gr στο Google News και μάθετε όλες τις ειδήσεις και τα πολιτικά νέα στην Ελλάδα & τον Κόσμο`
