Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια επικίνδυνη νέα φάση στην αντιπαράθεσή της με τη Ρωσία.
Δεν πρόκειται αυτή τη φορά για μία ακόμη διαφωνία γύρω από τις κυρώσεις, ούτε για μια νέα σύγκρουση σχετικά με την αποστολή όπλων στην Ουκρανία.
Η Γερμανία κατηγορεί πλέον επισήμως τη Ρωσία ότι βρίσκεται πίσω από απόπειρα επίθεσης με drone φορτωμένο με εκρηκτικά στο αεροδρόμιο Λειψίας/Χάλε, σε μια υπόθεση που το Βερολίνο χαρακτηρίζει μέρος μιας ευρύτερης εκστρατείας «υβριδικού πολέμου» στο ευρωπαϊκό έδαφος.
Η Μόσχα απορρίπτει κατηγορηματικά την κατηγορία και προειδοποιεί ότι θα απαντήσει.
Και η Ευρώπη ετοιμάζεται πλέον να περάσει από τις δηλώσεις αλληλεγγύης στα μέτρα.
Το drone που δεν εξερράγη
Όλα ξεκίνησαν στις 4 Αυγούστου στο αεροδρόμιο Λειψίας/Χάλε.
Ένα drone εντοπίστηκε κοντά σε ουκρανικό μεταγωγικό αεροσκάφος, έχοντας πάνω του εκρηκτικό μηχανισμό.
Ο μηχανισμός δεν εξερράγη και εξουδετερώθηκε χωρίς να υπάρξουν θύματα.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα που επικαλούνται υλικό από κάμερες ασφαλείας, το drone φαίνεται να είχε έρθει ακόμη και σε επαφή με πτέρυγα αεροσκάφους προτού καταλήξει στο έδαφος.
Το σημείο μόνο τυχαίο δεν είναι.
Η Λειψία αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους κόμβους εμπορευματικών αερομεταφορών στην Ευρώπη, χρησιμοποιείται για τη μεταφορά βοήθειας προς την Ουκρανία και φιλοξενεί δραστηριότητες του προγράμματος στρατηγικών αερομεταφορών SALIS του ΝΑΤΟ.
Από εκεί υποστηρίζονται αποστολές προς τη Συμμαχία και μεταφορές υλικού προς τις δυνάμεις της στην ανατολική πτέρυγα, από τη Φινλανδία έως τη Ρουμανία.
Επομένως, εάν η γερμανική απόδοση ευθύνης είναι σωστή, ο στόχος δεν ήταν απλώς ένα γερμανικό πολιτικό αεροδρόμιο.
Ήταν ένας κόμβος με άμεση σημασία για την ευρωπαϊκή και ΝΑΤΟϊκή υποστήριξη προς την Ουκρανία.
Η Γερμανία δείχνει πλέον ευθέως τη Μόσχα
Για εβδομάδες το Βερολίνο απέφευγε να κατονομάσει επισήμως τον υπεύθυνο.
Αυτό άλλαξε την 1η Σεπτεμβρίου.
Ο υπουργός Εσωτερικών Αλεξάντερ Ντόμπριντ ανακοίνωσε ότι τα αποτελέσματα της αστυνομικής έρευνας, το μοτίβο της ενέργειας και οι πληροφορίες των υπηρεσιών ασφαλείας οδηγούν τη γερμανική κυβέρνηση στο συμπέρασμα ότι πίσω από την απόπειρα βρίσκονται πρόσωπα που ενεργούσαν για λογαριασμό ρωσικών κρατικών φορέων.
Οι Γερμανοί επικαλούνται τη διαμόρφωση του drone, τα εξαρτήματά του, τον εκρηκτικό μηχανισμό και την τεχνολογία πυροδότησης, τα οποία -σύμφωνα με το Βερολίνο- παραπέμπουν σε στοιχεία που έχουν εμφανιστεί και σε άλλες επιχειρήσεις που αποδίδονται στη Ρωσία.
Η Μόσχα αρνείται τα πάντα.
Το Κρεμλίνο ζητά αποδείξεις, ενώ η ρωσική πλευρά χαρακτηρίζει την υπόθεση κατασκευασμένη πρόκληση και κατηγορεί τη Γερμανία ότι επιδιώκει νέα κλιμάκωση.
«Δεν είμαστε σε πόλεμο, αλλά είμαστε καθημερινός στόχος»
Η φράση του Ντόμπριντ αποτυπώνει ίσως καλύτερα από οτιδήποτε άλλο το νέο ευρωπαϊκό δίλημμα:
«Δεν είμαστε σε πόλεμο, αλλά είμαστε καθημερινός στόχος υβριδικού πολέμου».
Εκεί ακριβώς βρίσκεται η γκρίζα ζώνη που προκαλεί πλέον πονοκέφαλο στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Μια συμβατική στρατιωτική επίθεση σε κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ δημιουργεί ένα σχετικά σαφές πλαίσιο αντίδρασης.
Οι υβριδικές επιχειρήσεις είναι διαφορετικές.
Drones.
Εμπρησμοί.
Κυβερνοεπιθέσεις.
Δολιοφθορές σε κρίσιμες υποδομές.
Επιχειρήσεις κατασκοπείας.
Απόπειρες κατά αμυντικών εγκαταστάσεων και επιχειρήσεων που συνδέονται με την Ουκρανία.
Καθεμία από αυτές μπορεί να βρίσκεται κάτω από το κατώφλι μιας συμβατικής πολεμικής επίθεσης. Όταν όμως πολλαπλασιάζονται, δημιουργούν ένα διαφορετικό περιβάλλον ασφάλειας.
Το Associated Press έχει καταγράψει περίπου 200 περιστατικά δολιοφθοράς ή άλλων εχθρικών ενεργειών στην Ευρώπη τα οποία δυτικοί αξιωματούχοι έχουν αποδώσει στη Ρωσία μετά την εισβολή στην Ουκρανία το 2022. Η Μόσχα αρνείται ότι διεξάγει τέτοια εκστρατεία.
Το Βερολίνο περνά ήδη στα αντίποινα
Η γερμανική αντίδραση δεν περιορίστηκε σε καταγγελίες.
Η κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι στις 18 Σεπτεμβρίου θα κλείσει το ρωσικό Γενικό Προξενείο στη Βόννη, ενώ τερματίζει και τη συμφωνία που αφορά τη λειτουργία του «Ρωσικού Οίκου» στο Βερολίνο.
Παράλληλα, η Γερμανία θέλει να μεταφέρει την απάντηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Στο τραπέζι βάζει:
νέες καταχωρίσεις Ρώσων και ρωσικών οντοτήτων στους καταλόγους κυρώσεων,
αυστηρότερους περιορισμούς εισόδου για Ρώσους υπηκόους
και μεγαλύτερη πίεση στον λεγόμενο «σκιώδη στόλο» δεξαμενόπλοιων μέσω του οποίου η Μόσχα εξακολουθεί να εξάγει πετρέλαιο παρακάμπτοντας μέρος των δυτικών περιορισμών.
Το μήνυμα είναι σαφές:
το Βερολίνο δεν θέλει η Λειψία να αντιμετωπιστεί ως διμερής γερμανορωσική υπόθεση.
Θέλει ευρωπαϊκή απάντηση.
Φον ντερ Λάιεν και Ρούτε αναζητούν κοινή γραμμή
Και εδώ η υπόθεση αποκτά πολύ μεγαλύτερη διάσταση.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν συζητά σήμερα, Τετάρτη, το ζήτημα με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε.
Παράλληλα, οι Ευρωπαίοι υπουργοί Εξωτερικών αναμένεται να εξετάσουν τα επόμενα βήματα και τη δυνατότητα συντονισμένης αντίδρασης.
Η Πολωνία, η Ιταλία, η Βρετανία, η Σουηδία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες έχουν ήδη εκφράσει αλληλεγγύη στη Γερμανία.
Ο Ρούτε δήλωσε ότι το ΝΑΤΟ στέκεται πλήρως στο πλευρό του Βερολίνου, ενώ η φον ντερ Λάιεν έχει διαμηνύσει ότι οι υβριδικές επιθέσεις δεν μπορούν να μένουν χωρίς απάντηση.
Στην ίδια γραμμή κινήθηκε και η Αθήνα.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης εξέφρασε την πλήρη αλληλεγγύη της Ελλάδας προς τη Γερμανία, σημειώνοντας ότι οι απόπειρες εκφοβισμού των ευρωπαϊκών δημοκρατιών «δεν θα πετύχουν» και υπογραμμίζοντας την ανάγκη διατήρησης αξιόπιστης αποτρεπτικής δύναμης.
Η Μόσχα απαντά: «Θα υπάρξουν συνέπειες»
Η ρωσική πλευρά, από την άλλη, δεν δείχνει καμία διάθεση αποκλιμάκωσης.
Η εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών Μαρία Ζαχάροβα προειδοποίησε ότι η γερμανική απόφαση θα λάβει «κατάλληλη απάντηση», χαρακτηρίζοντας τις κατηγορίες αβάσιμες.
Ακόμη πιο αιχμηρός εμφανίστηκε ο Βλαντίμιρ Πούτιν.
Ο Ρώσος πρόεδρος απέρριψε τις γερμανικές καταγγελίες και υποστήριξε ότι τα στοιχεία έχουν «φυτευτεί», χωρίς ωστόσο να παρουσιάσει αποδείξεις που να στηρίζουν τον ισχυρισμό του.
Έτσι δημιουργείται ένας επικίνδυνος κύκλος.
Η Γερμανία θεωρεί ότι έχει πλέον αρκετά στοιχεία ώστε να καταλογίσει κρατική ευθύνη στη Ρωσία.
Η Ευρώπη ετοιμάζει αντίμετρα.
Και η Μόσχα προαναγγέλλει αντίποινα στα αντίμετρα.
Το όριο που κανείς δεν θέλει να δοκιμάσει
Υπάρχει όμως ένα ακόμη μεγαλύτερο ζήτημα πίσω από τη Λειψία:
πότε μια υβριδική επίθεση παύει να είναι απλώς «υβριδική» και μετατρέπεται σε ζήτημα συλλογικής άμυνας του ΝΑΤΟ;
Μέχρι στιγμής το Βερολίνο δεν δείχνει ότι θέλει να φτάσει εκεί.
Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, η γερμανική κυβέρνηση δεν σκοπεύει αυτή τη στιγμή να ζητήσει ενεργοποίηση του Άρθρου 4 της Συνθήκης του ΝΑΤΟ, το οποίο προβλέπει διαβουλεύσεις όταν ένα κράτος-μέλος θεωρεί ότι απειλείται η εδαφική του ακεραιότητα, η πολιτική του ανεξαρτησία ή η ασφάλειά του.
Πολύ περισσότερο δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή συζήτηση περί Άρθρου 5.
Αλλά αυτό ακριβώς δείχνει πόσο δύσκολη είναι η δυτική εξίσωση.
Εάν κάθε υβριδική ενέργεια αντιμετωπίζεται ως μεμονωμένο περιστατικό, υπάρχει ο κίνδυνος να δημιουργηθεί η εντύπωση ότι μπορεί να συνεχίζεται χωρίς σοβαρό κόστος.
Εάν, από την άλλη, κάθε περιστατικό οδηγεί σε απότομη στρατιωτική κλιμάκωση, αυξάνεται ο κίνδυνος μιας σύγκρουσης την οποία κανείς δεν φαίνεται να επιδιώκει.
Η ευρωπαϊκή απάντηση επιχειρεί επομένως να κινηθεί ακριβώς ανάμεσα σε αυτές τις δύο γραμμές:
αποτροπή χωρίς ανεξέλεγκτη κλιμάκωση.
Και οι ΗΠΑ;
Υπάρχει όμως ένας μεγάλος απών.
Μέχρι στιγμής, η αμερικανική κυβέρνηση δεν έχει προχωρήσει στη δημόσια πολιτική τοποθέτηση που έχουν κάνει οι μεγαλύτερες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις για τη γερμανική απόδοση ευθύνης.
Και αυτό παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για έναν επιπλέον λόγο.
Ήδη από τις 10 Αυγούστου είχε δημοσιευτεί ότι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών θεωρούσαν τη Ρωσία υπεύθυνη για την επίθεση στη Λειψία, σε μια χρονική στιγμή κατά την οποία ακόμη και η ίδια η γερμανική κυβέρνηση απέφευγε να κατονομάσει τη Μόσχα.
Άρα η σημερινή αμερικανική επιφυλακτικότητα δεν μπορεί εύκολα να εξηγηθεί μόνο από έλλειψη πληροφόρησης.
Το ερώτημα είναι πολιτικό:
πόσο μακριά θέλει να φτάσει η Ουάσινγκτον στη δημόσια αντιπαράθεση με τη Μόσχα για τις ρωσικές υβριδικές επιχειρήσεις στην Ευρώπη;
Και αυτό είναι ίσως το πιο ενδιαφέρον κομμάτι των επόμενων ωρών.
Μια νέα πραγματικότητα για την Ευρώπη
Η υπόθεση της Λειψίας μπορεί τελικά να αποδειχθεί σημαντικότερη από το ίδιο το drone που δεν εξερράγη.
Γιατί αναγκάζει την Ευρώπη να απαντήσει σε ένα ερώτημα που εδώ και χρόνια αποφεύγει να αντιμετωπίσει μέχρι τέλους:
τι κάνει όταν θεωρεί ότι ένα ξένο κράτος πραγματοποιεί εχθρικές επιχειρήσεις στο έδαφός της, αλλά φροντίζει αυτές να παραμένουν ακριβώς κάτω από το όριο του συμβατικού πολέμου;
Το Βερολίνο έκανε ήδη το πρώτο βήμα.
Κατονόμασε τη Ρωσία.
Έκλεισε ρωσικές δομές.
Ζήτησε νέες κυρώσεις.
ΕΕ και ΝΑΤΟ ετοιμάζουν τώρα το επόμενο.
Η Μόσχα προειδοποιεί ότι θα απαντήσει.
Και η Ουάσινγκτον παρακολουθεί ακόμη χωρίς να έχει ανοίξει τα χαρτιά της.
Το drone της Λειψίας δεν εξερράγη. Η πολιτική βόμβα που άφησε πίσω του, όμως, μόλις τώρα αρχίζει να ενεργοποιείται.
Ακολουθήστε το reportaznet.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις και τα πολιτικά νέα στην Ελλάδα & τον Κόσμο
