Η συζήτηση για το αλκοόλ στον δρόμο έχει παραδοσιακά έναν πρωταγωνιστή: τον οδηγό. Εξ ορισμού τα μπλόκα της Τροχαίας, τα αλκοτέστ και οι αυστηρές κυρώσεις αφορούν εκείνον που βρίσκεται πίσω από το τιμόνι.
Όμως, στους δρόμους των μεγάλων πόλεων, ιδιαίτερα τις νυχτερινές ώρες και έξω από περιοχές έντονης διασκέδασης, υπάρχει και ένας άλλος παράγοντας κινδύνου: ο πεζός που έχει καταναλώσει μεγάλη ποσότητα αλκοόλ και που είναι εξαιρετικά απρόβλεπτος ακόμη και αν δεν είναι πιωμένος.
Το ερώτημα, λοιπόν, είναι εάν μπορεί να υπάρξει και για τους πεζούς κάποιος αντίστοιχος έλεγχος και, κυρίως, εάν υπάρχει λόγος να ανοίξει αυτή η συζήτηση.
Θολώνει την κρίση το αλκοόλ
Γενικά, οι πεζοί στην Ελλάδα δεν θα λέγαμε ότι είναι και οι πιο νομοταγείς. Μάλλον η ιστορία μάς έχει αποδείξει ότι οι πεζοί είναι ο Νο1 κίνδυνος για διερχόμενους οδηγούς, ειδικά όταν συντρέχουν και κάποιοι ειδικοί λόγοι και σε αυτό το πλαίσιο η απάντηση δεν μπορεί να είναι ένα απλό «ο πεζός δεν οδηγεί, άρα δεν κινδυνεύει».
Το αλκοόλ επηρεάζει την ισορροπία, την αντίληψη της ταχύτητας και της απόστασης, την κρίση και τον χρόνο αντίδρασης. Ένας μεθυσμένος πεζός μπορεί να επιχειρήσει να περάσει από λάθος σημείο, να κινηθεί απρόβλεπτα στο οδόστρωμα ή να μην αντιληφθεί έγκαιρα ένα όχημα.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας επισημαίνει ειδικά ότι οι πεζοί υπό την επήρεια αλκοόλ αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο κατά τη διάσχιση του δρόμου, καθώς δυσκολεύονται περισσότερο να επιλέξουν ασφαλή διαδρομή και χρονικό κενό ανάμεσα στα οχήματα. Άρα, το αλκοόλ δεν χρειάζεται να βρίσκεται στο αίμα του οδηγού για να αποτελέσει παράγοντα ενός τροχαίου.
Σκοτώθηκαν 82 πεζοί μέσα σε έναν χρόνο στην Ελλάδα
Τα πιο πρόσφατα ελληνικά στοιχεία δείχνουν ότι οι πεζοί κάθε άλλο παρά αμελητέο κομμάτι της οδικής ασφάλειας είναι. Το 2024 καταγράφηκαν στην Ελλάδα 664 νεκροί σε τροχαία, εκ των οποίων 82 ήταν πεζοί, δηλαδή περίπου 12,3% του συνόλου.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει ότι οι περισσότεροι θάνατοι πεζών καταγράφονται μέσα σε κατοικημένες περιοχές, όπου η κυκλοφορία πεζών είναι σαφώς μεγαλύτερη και οι αλληλεπιδράσεις με τα οχήματα συνεχείς. Τα στοιχεία του Εθνικού Παρατηρητηρίου Οδικής Ασφάλειας δείχνουν ότι οι θάνατοι πεζών συγκεντρώνονται κυρίως εντός κατοικημένων περιοχών.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η εικόνα είναι εξίσου σοβαρή: οι πεζοί αντιστοιχούν περίπου στο 21% όλων των θανάτων από τροχαία στην ΕΕ, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Τι ισχύει σήμερα με τον νέο ΚΟΚ
Στην Ελλάδα δεν υπάρχει σήμερα ένα σύστημα τυχαίων, προληπτικών αλκοτέστ στους πεζούς, αντίστοιχο με αυτό των οδηγών. Τα συγκεκριμένα όρια αλκοόλ και οι κυρώσεις του ΚΟΚ συνδέονται με την οδήγηση οχήματος.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ο πεζός «βγαίνει παγανιά» χωρίς κανόνες. Στην Ελλάδα, ο ισχύων Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας (Ν. 5209/2025) ορίζει συγκεκριμένα όρια αλκοολαιμίας για τους οδηγούς (0,5 g/l αίματος για την πλειονότητα και 0,2 g/l για νέους ή επαγγελματίες). Αντίθετα, δεν προβλέπει τυχαία ή προληπτικά αλκοτέστ «μπλόκου» για πεζούς που απλώς περπατούν στο πεζοδρόμιο.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ο πεζός κινείται στο ακαταλόγιστο. Το άρθρο 16 του ΚΟΚ προβλέπει ότι κάθε χρήστης του δρόμου οφείλει να αποφεύγει συμπεριφορές που προκαλούν κίνδυνο ή εμπόδιο στην κυκλοφορία. Παράλληλα, το άρθρο 42 καθορίζει τους κανόνες κυκλοφορίας των πεζών (όπως η υποχρεωτική χρήση διαβάσεων), ενώ η παραβίαση του κόκκινου σηματοδότη πεζών (άρθρο 11) κατατάσσεται στην κατηγορία Ε1-Α και επιφέρει διοικητικό πρόστιμο 30 ευρώ.
Επομένως, το ζητούμενο δεν είναι να τιμωρείται κάποιος επειδή ήπιε ένα ποτό και περπατά προς το σπίτι του. Το ζήτημα αρχίζει όταν η κατανάλωση αλκοόλ μετατρέπει τον πεζό σε απρόβλεπτο χρήστη του οδικού δικτύου.
Σε περίπτωση σοβαρού ή θανατηφόρου τροχαίου άλλωστε, η κατάσταση όλων των εμπλεκομένων μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο διερεύνησης και να εξεταστεί στο πλαίσιο της συνολικής έρευνας.
Η φιλοσοφία της οδικής ασφάλειας αλλάζει. Το «Safe System» αντιμετωπίζει τον δρόμο ως ένα σύστημα στο οποίο ευθύνη έχουν όλοι: οδηγοί, πεζοί, ποδηλάτες, υποδομές και Πολιτεία. Και όσο η Ελλάδα επιχειρεί να περιορίσει τα τροχαία, η συζήτηση δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο σε εκείνον που κρατά το τιμόνι.
Γιατί ένας πεζός που δεν μπορεί να σταθεί όρθιος, να αντιληφθεί ένα αυτοκίνητο ή να υπολογίσει σωστά πότε πρέπει να διασχίσει τον δρόμο, μπορεί να βρίσκεται χωρίς τιμόνι στα χέρια του, αλλά όχι χωρίς κίνδυνο για ένα τροχαίο.
Ακολουθήστε το reportaznet.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις και τα πολιτικά νέα στην Ελλάδα & τον Κόσμο
