«Θα με κρεμάσουν», φέρεται να είχε εκμυστηρευτεί σε ανθρώπους του στενού του κύκλου σε προηγούμενη φάση του πολέμου, αποτυπώνοντας τον φόβο του για τις συνέπειες που θα είχε μια αποτυχία επίτευξης ακόμη και των ελάχιστων στόχων της Μόσχας. Η φράση αποδίδεται στον Ρώσο πρόεδρο από πρόσωπο που γνωρίζει τις συζητήσεις στο εσωτερικό του Κρεμλίνου. Δεν αποτελεί δημόσια δήλωσή του και δεν έχει επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα.

Γιατί ο Πούτιν δεν μπορεί να εμφανιστεί ηττημένος

Η άρνηση του Ρώσου προέδρου να κάνει πίσω συνδέεται με τον τρόπο λειτουργίας του πολιτικού συστήματος που έχει οικοδομήσει. Η ισχύς του καθεστώτος βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην εικόνα του αλάνθαστου και ισχυρού ηγέτη, ο οποίος δεν υποχωρεί όταν πιέζεται. Σύμφωνα με ανάλυση του βρετανικού περιοδικού The Economist, το ρωσικό σύστημα μπορεί να ανέχεται τη βία, τις οικονομικές απώλειες και την παρατεταμένη πολεμική φθορά, αλλά δυσκολεύεται να συγχωρήσει την εμφανή αποτυχία και την επίδειξη αδυναμίας.

Μια συμφωνία που θα τερμάτιζε τον πόλεμο χωρίς την κατάληψη ολόκληρου του Ντονμπάς θα μπορούσε να παρουσιαστεί στο εσωτερικό της Ρωσίας ως ήττα. Αυτό θα έπληττε το προσωπικό κύρος του Πούτιν και θα ενίσχυε τις αμφιβολίες για την ικανότητά του να διατηρήσει τον έλεγχο. Η βασική επιδίωξή του, επομένως, δεν αφορά μόνο την εδαφική επέκταση της Ρωσίας. Συνδέεται άμεσα με την παραμονή του στην εξουσία και τη διατήρηση του συστήματος που τον περιβάλλει.

Η ανησυχία μεγαλώνει στο εσωτερικό της Ρωσίας

Σχεδόν πέντε χρόνια μετά την έναρξη της ρωσικής εισβολής, η ανοχή της ρωσικής κοινωνίας απέναντι στον πόλεμο εμφανίζει σημάδια υποχώρησης. Η αύξηση των απωλειών, ο φόβος μιας νέας επιστράτευσης και η απουσία ορατής προοπτικής τροφοδοτούν την αβεβαιότητα. Στοιχεία του ανεξάρτητου Κέντρου Levada δείχνουν ότι το 57% των Ρώσων περιγράφει πλέον την κατάσταση στη χώρα ως «τεταμένη». Παράλληλα, η εμπιστοσύνη στην κρατική προπαγάνδα φέρεται να υποχωρεί, ιδιαίτερα μεταξύ των νεότερων πολιτών, οι οποίοι εκφράζουν συχνότερα αντιπολεμικές απόψεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ακόμη πιο βαρύ εμφανίζεται το κλίμα μέσα στη ρωσική πολιτική και επιχειρηματική ελίτ. Πρόσωπα που γνωρίζουν τις εσωτερικές συζητήσεις υποστηρίζουν ότι αυξάνεται η αίσθηση πως ο πόλεμος έχει αποτύχει λόγω του χρόνου και των τεράστιων πόρων που έχουν δαπανηθεί, ανεξάρτητα από την τελική του έκβαση. Το πρόβλημα για το Κρεμλίνο δεν περιορίζεται στις οικονομικές απώλειες ή στη στασιμότητα στο πεδίο των μαχών. Η παράταση του πολέμου χωρίς καθαρή νίκη φθείρει το πολιτικό κεφάλαιο του Πούτιν και ενισχύει την εντύπωση ότι η Μόσχα δεν διαθέτει σαφή έξοδο από τη σύγκρουση.

Το Ντονμπάς και οι διαρκείς καθυστερήσεις

Η κατάληψη ολόκληρου του Ντονμπάς παραμένει ένας από τους βασικούς στόχους της Ρωσίας. Ωστόσο, τα χρονικά περιθώρια που θέτει η στρατιωτική ηγεσία μετατίθενται διαρκώς. Ρώσοι διοικητές είχαν εκτιμήσει ότι οι δυνάμεις τους θα μπορούσαν να καταλάβουν την περιοχή έως το φθινόπωρο του 2026. Η προθεσμία φέρεται να μεταφέρθηκε αρχικά στο τέλος του έτους και στη συνέχεια έως τον Μάρτιο του 2027. Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει επανειλημμένα ξεκαθαρίσει ότι η Ουκρανία δεν πρόκειται να παραχωρήσει το Ντονμπάς. Ο Ουκρανός πρόεδρος έχει εκτιμήσει ότι ο ρωσικός στρατός θα χρειαζόταν τουλάχιστον δύο ακόμη χρόνια και θα υφίστατο εκατοντάδες χιλιάδες πρόσθετες απώλειες για να καταλάβει ολόκληρη την περιφέρεια του Ντονέτσκ. Η αποτυχία επίτευξης του στόχου εντείνει την πίεση προς το Κρεμλίνο, καθώς μια μακρόχρονη σύγκρουση χωρίς καθοριστική εδαφική πρόοδο δυσκολεύει τη Μόσχα να παρουσιάσει τον πόλεμο ως επιτυχία.

Το σχέδιο της νέας κλιμάκωσης

Η ακριβής μορφή που θα μπορούσε να λάβει η κλιμάκωση δεν είναι ακόμη σαφής. Οι εκτιμήσεις συγκλίνουν, όμως, στο ενδεχόμενο ενίσχυσης των ρωσικών επιθέσεων στην Ουκρανία και διεύρυνσης του υβριδικού πολέμου εναντίον των ευρωπαϊκών χωρών που στηρίζουν το Κίεβο. Η Μόσχα ενδέχεται να εντείνει τις επιχειρήσεις δολιοφθοράς σε ευρωπαϊκές γραμμές ανεφοδιασμού, υποδομές και εγκαταστάσεις που συνδέονται με την παροχή στρατιωτικής βοήθειας στην Ουκρανία. Δυτικές υπηρεσίες πληροφοριών εξετάζουν ακόμη το ενδεχόμενο ρωσικών ενεργειών εναντίον ευρωπαϊκών εργοστασίων αμυντικού εξοπλισμού. Εκτιμούν, ωστόσο, ότι ο Πούτιν θα επιδιώξει να παραμείνει κάτω από το όριο που θα μπορούσε να προκαλέσει άμεση στρατιωτική σύγκρουση με το ΝΑΤΟ. Η ανησυχία στην Ευρώπη έχει ενισχυθεί από ύποπτα περιστατικά δολιοφθοράς, παραβιάσεις και επιθέσεις εναντίον κρίσιμων υποδομών, ορισμένες από τις οποίες οι αρμόδιες αρχές συνδέουν με τη Μόσχα.

Ακόμη 300.000 έως 400.000 άνδρες στον πόλεμο

Στο πεδίο των μαχών, το Κρεμλίνο φέρεται να εξετάζει την αποστολή επιπλέον 300.000 έως 400.000 ανδρών. Μια νέα γενική επιστράτευση, όμως, θα ήταν εξαιρετικά αντιδημοφιλής και θα μπορούσε να προκαλέσει μεγαλύτερη κοινωνική δυσαρέσκεια. Για τον λόγο αυτό, η Μόσχα αναμένεται να συνεχίσει τις πιέσεις προς τις περιφερειακές διοικήσεις, ώστε να αυξήσουν τις στρατολογήσεις με οικονομικά κίνητρα, συμβόλαια και τοπικές μεθόδους εξαναγκασμού. Παρά την ένταξη περίπου 1.000 νέων στρατιωτών την ημέρα, εκτιμήσεις δυτικών υπηρεσιών αναφέρουν ότι η Ρωσία χάνει περίπου 6.000 περισσότερους άνδρες κάθε μήνα από όσους μπορεί να στρατολογήσει. Η έλλειψη ανθρώπινου δυναμικού και η δυσκολία επίτευξης αποφασιστικής προόδου ενδέχεται να οδηγήσουν τη Μόσχα σε εντονότερες επιθέσεις με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον ενεργειακών και άλλων κρίσιμων υποδομών της Ουκρανίας.