Ως ιστορικός τόπος χαρακτηρίζεται, με απόφαση του Υπουργείου Πολιτισμού και έπειτα από ομόφωνη γνωμοδότηση του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων, το Πάρκο Εθνικής Αντίστασης στις Συκιές Θεσσαλονίκης.
Ο χαρακτηρισμός έρχεται μετά την αποκάλυψη, κατά τη διάρκεια εργασιών ανάπλασης, ομαδικών τάφων και ανθρώπινων σκελετών, τα οποία έφεραν στο προσκήνιο μια ιδιαίτερα σημαντική πτυχή της νεότερης ιστορίας της πόλης.
Η συγκεκριμένη τοποθεσία, στην ευρύτερη περιοχή του Επταπυργίου, συνδέεται πλέον και επίσημα με τη μνήμη των εκτελέσεων που πραγματοποιήθηκαν κατά τις πιο ταραγμένες περιόδους της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας.
Η αποκάλυψη των 46 σκελετών
Οι τάφοι εντοπίστηκαν τον Νοέμβριο του 2024, όταν βρίσκονταν σε εξέλιξη εργασίες ανάπλασης στην περιοχή. Ακολούθησε ανασκαφική έρευνα υπό την εποπτεία της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης, η οποία ολοκληρώθηκε τον Ιούνιο του 2025.
Συνολικά βρέθηκαν 46 ανθρώπινοι σκελετοί. Από αυτούς, οι 44 εντοπίστηκαν σε πέντε ομαδικούς τάφους, ενώ δύο ακόμη βρέθηκαν σε διαταραγμένη κατάσταση.
Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, οι ταφές τοποθετούνται χρονικά στην περίοδο του Εμφυλίου Πολέμου, από το 1946 έως το 1949, και συνδέονται με εκτελέσεις κρατουμένων των φυλακών του Επταπυργίου – Γεντί Κουλέ. Μεταξύ των εκτελεσμένων περιλαμβάνονταν, σύμφωνα με την ιστορική τεκμηρίωση, πολιτικοί κρατούμενοι και αγωνιστές που είχαν καταδικαστεί από τα έκτακτα στρατοδικεία της εποχής.
Η περιοχή έξω από τα τείχη, κοντά στις φυλακές του Επταπυργίου, είχε χρησιμοποιηθεί ως τόπος εκτελέσεων ήδη από την περίοδο της Γερμανικής Κατοχής και συνέχισε να συνδέεται με εκτελέσεις και κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου.
Στην ευρύτερη περιοχή είχαν εκτελεστεί εκατοντάδες πολιτικοί κρατούμενοι, γεγονός που είχε προσδώσει στον χώρο ιδιαίτερο ιστορικό και συμβολικό βάρος. Η ανακάλυψη των ομαδικών τάφων ήρθε να προσθέσει ένα απτό και ιδιαίτερα σημαντικό τεκμήριο σε αυτή την ιστορική μνήμη.
Η ιστορική σύνδεση με το Επταπύργιο
Η σημασία του Πάρκου Εθνικής Αντίστασης ενισχύεται από τη γειτνίασή του με το Επταπύργιο και τα τείχη της Θεσσαλονίκης, έναν χώρο με ιδιαίτερη ιστορική φόρτιση.
Στην ευρύτερη περιοχή συνυπάρχουν ίχνη διαφορετικών περιόδων της ιστορίας της πόλης, από την αρχαιότητα και τη βυζαντινή εποχή έως τη νεότερη και σύγχρονη ιστορία.
Το οικόπεδο όπου βρίσκεται σήμερα το πάρκο πέρασε στην κυριότητα του τότε Δήμου Συκεών το 1966 και παρέμεινε για χρόνια αδόμητο. Το 1983 αποφασίστηκε η διαμόρφωσή του σε «Πάρκο Εθνικής Αντίστασης», ενώ το 1997 τοποθετήθηκε μνημειακή στήλη αφιερωμένη στους εκτελεσμένους αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης και του Εμφυλίου Πολέμου της περιόδου 1941-1949.
Η ανακάλυψη των ομαδικών τάφων προσέδωσε πλέον νέα διάσταση στον χαρακτήρα του χώρου, μετατρέποντάς τον σε ένα σημαντικό τεκμήριο της συλλογικής μνήμης.
Προστασία και ανάδειξη του χώρου
Με την υπουργική απόφαση, το Πάρκο Εθνικής Αντίστασης προστατεύεται σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 4858/2021 για την προστασία των αρχαιοτήτων και εν γένει της πολιτιστικής κληρονομιάς, καθώς θεωρείται τόπος που συνδέεται με ιστορικά γεγονότα εξαιρετικής σημασίας για τη νεότερη ιστορία της Θεσσαλονίκης και της χώρας.
Το πάρκο βρίσκεται στο ανατολικό τμήμα της Δημοτικής Ενότητας Συκεών, ανήκει στον Δήμο Νεάπολης–Συκεών και καταλαμβάνει έκταση περίπου 1.916 τετραγωνικών μέτρων.
Η διαδικασία τεκμηρίωσης της ιστορικής αξίας του χώρου ξεκίνησε το 2025, με τη συνεργασία των αρμόδιων υπηρεσιών του Υπουργείου Πολιτισμού, του Δήμου Νεάπολης–Συκεών και της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας.
Ο επίσημος χαρακτηρισμός έρχεται να διασφαλίσει ότι η ιστορία που αποκαλύφθηκε κάτω από το σημερινό πάρκο θα παραμείνει ζωντανή, ενώ παράλληλα ανοίγει τον δρόμο για την περαιτέρω έρευνα και, όπου αυτό καταστεί δυνατό, την ταυτοποίηση των ανθρώπινων λειψάνων και την απόδοσή τους στις οικογένειές τους.
Ακολουθήστε το reportaznet.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις και τα πολιτικά νέα στην Ελλάδα & τον Κόσμο
