Σε μια νέα και ακόμη πιο σύνθετη φάση περνά η υπόθεση των μη κρατικών πανεπιστημίων στην Ελλάδα, λίγες ημέρες μετά τις αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας που ακύρωσαν άδειες λειτουργίας τριών από τα πρώτα παραρτήματα ξένων πανεπιστημίων, καθώς και πιστοποιήσεις προγραμμάτων σπουδών τους.
Το δικαστικό μέτωπο, όμως, δεν περιορίζεται πλέον σε αυτά τα τρία ιδρύματα. Ο καθηγητής Διοικητικού Δικαίου του ΕΚΠΑ Πάνος Λαζαράτος κατέθεσε αιτήσεις ακύρωσης στο ΣτΕ κατά των αδειών των επτά νέων μη κρατικών πανεπιστημίων που έχουν αδειοδοτηθεί για το ακαδημαϊκό έτος 2026-27.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι επτά άδειες έχουν ακυρωθεί. Σημαίνει ότι ανοίγει ένας νέος κύκλος δικαστικού ελέγχου και η νομιμότητά τους θα κριθεί από το Συμβούλιο της Επικρατείας.
Την ίδια στιγμή, η ΕΘΑΑΕ έχει αρχίσει τη διαδικασία συμμόρφωσης με τις δικαστικές αποφάσεις και προχωρά στην περαιτέρω εξειδίκευση των κριτηρίων πιστοποίησης. Το υπουργείο Παιδείας, από την πλευρά του, επιμένει ότι το θεσμικό πλαίσιο παραμένει σε ισχύ και διαβεβαιώνει ότι «το ακαδημαϊκό έτος δεν θα χαθεί για κανέναν φοιτητή».
Τι ακριβώς ακύρωσε το ΣτΕ
Η ουσία των αποφάσεων του ΣτΕ χρειάζεται προσοχή, καθώς δεν υπάρχει μία ενιαία αιτία ακύρωσης. Οι αποφάσεις 1167 και 1169/2026 αφορούν άδειες εγκατάστασης και λειτουργίας παραρτημάτων ΝΠΠΕ και συνδέονται με ζητήματα στις κτιριακές υποδομές.
Ο ΕΟΠΠΕΠ είχε πραγματοποιήσει επιτόπιους ελέγχους και είχε ζητήσει προσαρμογές και συγκεκριμένα στοιχεία. Σύμφωνα με το ΣτΕ, δεν είχε διαπιστωθεί εγκαίρως –και πάντως έως τη συζήτηση των υποθέσεων– ότι τα συγκεκριμένα παραρτήματα είχαν συμμορφωθεί με αυτές τις παρατηρήσεις.
Υπήρξε, όμως, και δεύτερο ζήτημα.
Με τις αποφάσεις 1168, 1170 και 1172/2026 ακυρώθηκαν αποφάσεις πιστοποίησης προγραμμάτων σπουδών. Το δικαστήριο έκρινε, μεταξύ άλλων, ότι τα στοιχεία που είχαν προβλεφθεί από την ΕΘΑΑΕ δεν αποτελούσαν τα συγκεκριμένα ποσοτικά και ποιοτικά κριτήρια που απαιτούσε ο νόμος.
Με απλά λόγια, το μήνυμα του δικαστηρίου αφορά τρεις βασικούς άξονες: τεκμηριωμένες κτιριακές προϋποθέσεις, σαφή κριτήρια πιστοποίησης και εγγυήσεις αμεροληψίας κατά την αξιολόγηση.
Το ΣτΕ δεν έβαλε «λουκέτο» στα μη κρατικά πανεπιστήμια
Εδώ βρίσκεται ίσως η σημαντικότερη διευκρίνιση. Οι αποφάσεις δεν σημαίνουν ότι το ΣτΕ έκρινε συνολικά παράνομη τη λειτουργία μη κρατικών πανεπιστημίων στην Ελλάδα.
Το δικαστήριο έχει επαναλάβει ότι το Σύνταγμα δεν απαγορεύει την ίδρυση και λειτουργία παραρτημάτων πανεπιστημίων της αλλοδαπής από την ΕΕ ή χώρα συμβεβλημένη στη GATS, εφόσον υπάρχει ειδικό νομοθετικό πλαίσιο που εγγυάται υψηλό επίπεδο σπουδών και ακαδημαϊκή ελευθερία.
Επομένως, αυτό που βρίσκεται στο μικροσκόπιο δεν είναι η ύπαρξη του θεσμού καθαυτή, αλλά ο τρόπος με τον οποίο εφαρμόστηκαν συγκεκριμένες διαδικασίες αδειοδότησης και πιστοποίησης.
Ποια τρία πανεπιστήμια αφορά η απόφαση
Το πρώτο κύμα αδειοδοτήσεων είχε οδηγήσει το 2025 σε τέσσερα παραρτήματα. Οι πρόσφατες αποφάσεις του ΣτΕ αφορούν τα παραρτήματα του University of Keele στην Αθήνα, του University of York μέσω του CITY College στη Θεσσαλονίκη και του The Open University μέσω του Anatolia College/Anatolia American University στη Θεσσαλονίκη.
Το University of Nicosia – UNIC Athens δεν περιλαμβάνεται στις συγκεκριμένες ακυρώσεις.
Η ΕΘΑΑΕ αλλάζει τα κριτήρια
Μετά τις αποφάσεις, μεγάλο μέρος του βάρους πέφτει πλέον στην Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης. Η ΕΘΑΑΕ καλείται όχι απλώς να επαναλάβει τις διαδικασίες, αλλά να εξειδικεύσει τα κριτήρια πιστοποίησης έτσι ώστε να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις του νόμου, όπως αυτές ερμηνεύθηκαν από το ΣτΕ.
Η Αρχή υποστηρίζει ότι η μεθοδολογία της βασίζεται στα ευρωπαϊκά πρότυπα ESG για τη διασφάλιση ποιότητας στην ανώτατη εκπαίδευση. Το κρίσιμο ζήτημα πλέον είναι η προσαρμογή και εξειδίκευση των κριτηρίων ώστε να καλύπτονται πλήρως και οι απαιτήσεις της ελληνικής νομοθεσίας.
Η μεγάλη αγωνία: Τι θα γίνει με τους φοιτητές
Πέρα από τη νομική μάχη, υπάρχει και ένα πολύ πιο άμεσο πρόβλημα: τι θα συμβεί με τους φοιτητές που έχουν ήδη ξεκινήσει τις σπουδές τους στα τρία ιδρύματα. Η κυβέρνηση διαβεβαιώνει ότι το ακαδημαϊκό έτος δεν θα χαθεί και ότι θα ληφθούν τα απαραίτητα μέτρα για να προστατευθούν τα δικαιώματα των φοιτητών και να συνεχιστούν απρόσκοπτα οι σπουδές τους.
Ωστόσο, η πολιτική διαβεβαίωση πρέπει τώρα να μετατραπεί σε συγκεκριμένη νομική και διοικητική λύση.
Μεταξύ των ερωτημάτων που παραμένουν ανοιχτά είναι τι θα συμβεί με τις εξετάσεις και τις πιστωτικές μονάδες, ποιο καθεστώς θα διέπει προσωρινά τη λειτουργία των ιδρυμάτων, τι θα ισχύσει για τους τίτλους σπουδών και πώς θα προστατευθούν οι οικονομικές υποχρεώσεις που έχουν ήδη αναλάβει οι φοιτητές.
Σύμφωνα με το κείμενο, στο υπουργείο Παιδείας πραγματοποιούνται ήδη συσκέψεις με τη νομική υπηρεσία και υπηρεσιακούς παράγοντες για την εξεύρεση λύσης.
Στο ΣτΕ και οι άδειες επτά νέων πανεπιστημίων
Και ενώ ακόμη αναζητείται λύση για τα τρία πρώτα ιδρύματα, ανοίγει ένα δεύτερο μέτωπο. Για το ακαδημαϊκό έτος 2026-27 έχουν αδειοδοτηθεί επτά νέα παραρτήματα:
Georgetown University, Iowa State University of Science and Technology, Roger Williams University, European University Cyprus, Université Sorbonne Paris Nord, University of Essex και University of Derby.
Οι άδειές τους βρίσκονται πλέον αντιμέτωπες με αιτήσεις ακύρωσης στο ΣτΕ.
Και εδώ χρειάζεται η ίδια κρίσιμη διευκρίνιση: δεν έχουν ακυρωθεί. Υπάρχει δικαστική εκκρεμότητα και η έκβαση δεν μπορεί να προεξοφληθεί.
Πέντε ανοιχτά μέτωπα για τα μη κρατικά ΑΕΙ
Το τοπίο που διαμορφώνεται είναι πλέον αρκετά διαφορετικό από εκείνο της πρώτης εφαρμογής του νόμου. Οι αποφάσεις του ΣτΕ δεν καταργούν το μοντέλο των παραρτημάτων ξένων πανεπιστημίων, αλλά ανεβάζουν σημαντικά τον πήχη για τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να ελέγχονται και να τεκμηριώνονται οι προϋποθέσεις λειτουργίας τους.
Πλέον υπάρχουν πέντε ανοιχτά μέτωπα: η εφαρμογή των αποφάσεων για τα τρία πρώτα ΝΠΠΕ, τα νέα κριτήρια πιστοποίησης της ΕΘΑΑΕ, η λύση για τους ήδη εγγεγραμμένους φοιτητές, η δικαστική τύχη των επτά νέων αδειών και, σε βάθος χρόνου, η σταθεροποίηση ολόκληρου του νέου συστήματος.
Το επόμενο διάστημα, επομένως, θα είναι καθοριστικό. Όχι μόνο για τα πανεπιστήμια που βρίσκονται ήδη στο επίκεντρο της δικαστικής διαμάχης, αλλά και για το πώς θα λειτουργήσει συνολικά το νέο μοντέλο της μη κρατικής ανώτατης εκπαίδευσης στην Ελλάδα.
Ακολουθήστε το reportaznet.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις και τα πολιτικά νέα στην Ελλάδα & τον Κόσμο
