Οι λακκούβες, οι έλεγχοι για αλκοόλ και οι κάμερες που καταγράφουν την ταχύτητα μπορεί να αποτελούν πηγή ενόχλησης για αρκετούς οδηγούς, όμως δεν είναι αυτά που προκαλούν τον μεγαλύτερο φόβο στον δρόμο. Η πραγματική πηγή άγχους βρίσκεται πολύ πιο κοντά: στους άλλους ανθρώπους πίσω από...το τιμόνι.
Πρόσφατες μελέτες και διεθνείς εκθέσεις σχετικά με την οδική συμπεριφορά καταγράφουν ένα ιδιαίτερα εντυπωσιακό στοιχείο, καθώς σχεδόν το 90% των οδηγών παραδέχεται ότι αισθάνεται άγχος όταν οδηγεί.
Η βασική αιτία δεν εντοπίζεται ούτε στην κατάσταση του οδικού δικτύου ούτε στις δυσκολίες της κυκλοφορίας. Αυτό που προκαλεί τη μεγαλύτερη ανασφάλεια είναι οι υπόλοιποι οδηγοί και, συγκεκριμένα, η υπερβολική ταχύτητα, η μη τήρηση αποστάσεων ασφαλείας και η επιθετική συμπεριφορά που μπορεί να εκδηλωθεί ακόμη και για μια ασήμαντη αφορμή.
Οι οδηγοί φοβούνται τους άλλους, αλλά γίνονται και οι ίδιοι «ο άλλος»
Το συγκεκριμένο φαινόμενο δεν περιορίζεται μόνο στην Ελλάδα. Σε ολόκληρη την Ευρώπη, το αίσθημα ανασφάλειας στους δρόμους έχει ενισχυθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, με την επιθετική οδήγηση να εμφανίζεται όλο και συχνότερα, ιδιαίτερα μέσα στις πόλεις.
Στην ελληνική πραγματικότητα, ωστόσο, το πρόβλημα αποκτά ξεχωριστή ένταση. Πολλοί οδηγοί παραδέχονται ότι βρίζουν, χρησιμοποιούν την κόρνα χωρίς ουσιαστικό λόγο ή πλησιάζουν επικίνδυνα το προπορευόμενο όχημα όταν θεωρούν ότι έχουν αδικηθεί στον δρόμο.
Ένα μικρό, αλλά ανησυχητικό ποσοστό φτάνει ακόμη και στο σημείο να ακινητοποιήσει το αυτοκίνητο προκειμένου να εμπλακεί σε διαπληκτισμό.
Έτσι δημιουργείται ένας παράδοξος φαύλος κύκλος: οι οδηγοί αισθάνονται φόβο απέναντι στη συμπεριφορά των άλλων, ενώ την ίδια στιγμή μπορεί οι ίδιοι να αποτελούν τον «άλλο οδηγό» που προκαλεί ανασφάλεια σε κάποιον τρίτο.
Το κινητό παραμένει μία από τις μεγαλύτερες παγίδες πίσω από το τιμόνι
Πέρα από την επιθετικότητα, σημαντικός κίνδυνος εξακολουθεί να είναι και η απόσπαση της προσοχής. Σε αυτόν τον τομέα, τα δεδομένα είναι εξίσου ανησυχητικά.
Η χρήση κινητού τηλεφώνου κατά τη διάρκεια της οδήγησης, είτε για τηλεφωνικές κλήσεις είτε για την αποστολή και ανάγνωση μηνυμάτων, εξακολουθεί να συγκαταλέγεται στις πιο διαδεδομένες και παράλληλα πιο επικίνδυνες συνήθειες στον δρόμο.
Το παράδοξο είναι ότι οι περισσότεροι οδηγοί γνωρίζουν πολύ καλά τον κίνδυνο, αλλά συνεχίζουν να χρησιμοποιούν το κινητό τους. Η επίγνωση, επομένως, δεν οδηγεί απαραίτητα και σε αλλαγή της συμπεριφοράς.
Ανάλογη είναι η εικόνα και όσον αφορά την υπερβολική ταχύτητα. Στους ελληνικούς δρόμους, τόσο μέσα στις πόλεις όσο και στο εθνικό οδικό δίκτυο, η συμμόρφωση με τα προβλεπόμενα όρια συχνά αποτελεί περισσότερο εξαίρεση παρά κανόνα.
Όταν στην εξίσωση προστεθούν η κόπωση ή η κατανάλωση αλκοόλ, παράγοντες που διεθνείς εκθέσεις συνδέουν με σοβαρά τροχαία δυστυχήματα, οι συνέπειες μπορούν να γίνουν ακόμη πιο επικίνδυνες.
Η τεχνολογία εξελίσσεται, αλλά ο άνθρωπος παραμένει ο καθοριστικός παράγοντας
Τα σύγχρονα αυτοκίνητα έχουν σημειώσει τεράστια πρόοδο στον τομέα της ενεργητικής ασφάλειας. Τεχνολογίες όπως η ανίχνευση κόπωσης του οδηγού, το αυτόματο φρενάρισμα έκτακτης ανάγκης, η υποβοήθηση διατήρησης λωρίδας και η παρακολούθηση του τυφλού σημείου έχουν μετατρέψει το αυτοκίνητο σε έναν διαρκώς ενεργό «συνοδηγό».
Ωστόσο, όσο προηγμένα και αν γίνονται τα συστήματα ασφαλείας, δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συμπεριφορά και τη στάση του ανθρώπου απέναντι στην οδήγηση.
Ο ανθρώπινος παράγοντας εξακολουθεί να αποτελεί τον πιο αδύναμο κρίκο, αλλά ταυτόχρονα και τον σημαντικότερο για την ασφάλεια στον δρόμο.
Η οδική ασφάλεια είναι πάνω απ’ όλα θέμα κουλτούρας
Το βασικό συμπέρασμα που προκύπτει από τα δεδομένα είναι ότι η ασφάλεια στους δρόμους δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τις υποδομές, τη νομοθεσία ή την τεχνολογική εξέλιξη. Σε μεγάλο βαθμό αποτελεί ζήτημα οδηγικής κουλτούρας.
Και η αλλαγή κουλτούρας απαιτεί περισσότερο χρόνο από την εφαρμογή ενός νέου νόμου ή την εγκατάσταση ενός σύγχρονου συστήματος ασφαλείας. Χρειάζεται εκπαίδευση, επανεκπαίδευση και, πάνω απ’ όλα, αυτοκριτική από κάθε άνθρωπο που βρίσκεται πίσω από το τιμόνι.
Γιατί τελικά, ο πιο επικίνδυνος οδηγός μπορεί να είναι εκείνος που θεωρεί ότι ο κίνδυνος στον δρόμο προέρχεται πάντοτε από κάποιον άλλο.
