Την ώρα που το Air Force One ζεσταίνει τις μηχανές του για την απογείωση με προορισμό την Άγκυρα, ο Ντόναλντ Τραμπ φέρεται να βρίσκεται ήδη σε έναν κύκλο τελευταίων συνεννοήσεων με στενούς συνεργάτες του γύρω από το τι ακριβώς θα «μπει στη βαλίτσα» για... τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Αν και η αυριανή Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ αρχίζει με βαριά ατζέντα, το ενδιαφέρον στρέφεται και στη συνάντηση Τραμπ – Ερντογάν, με τα τουρκικά ΜΜΕ να έχουν δημιουργήσει τα προηγούμενα 24ωρα κλίμα για… δώρα του Αμερικανού προέδρου στον «σουλτάνο» και μεγάλο παζάρι του Τούρκου προέδρου με στόχο τη γεωπολιτική και εξοπλιστική ενίσχυση της Τουρκίας. Θα πάρει τελικά ο Ερντογάν όσα επιθυμεί από τον φίλο του, Ντόναλντ Τραμπ; Στην πραγματικότητα, το παρασκήνιο που διαμορφώνεται στις διπλωματικές διαδρομές της Ουάσιγκτον δείχνει πιο σύνθετο και πολύ πιο περιοριστικό για τις τουρκικές επιδιώξεις. Οι διεργασίες στο State Department, οι ισορροπίες στο Κογκρέσο, οι σταθερές «κόκκινες γραμμές» της αμερικανικής νομοθεσίας και οι πιέσεις της ελληνικής πλευράς και ομογένειας δεν αφήνουν μεγάλα περιθώρια για θεαματικές ανατροπές. Ο Τραμπ, σύμφωνα με αξιόπιστες εκτιμήσεις, δεν έρχεται με άδεια χέρια, αλλά ούτε και με τη «βαλίτσα γεμάτη» που προέβαλε η τουρκική πλευρά.
Οι αμερικανικοί κινητήρες
Το σημαντικότερο «δώρο» -όπως έγραψε η «Political» από τις προηγούμενες εβδομάδες- αφορά την αποδέσμευση μιας παρτίδας αμερικανικών κινητήρων για τα τουρκικά μαχητικά αεροσκάφη. Μια εξέλιξη που μπορεί να δώσει πολύτιμη ανάσα στην τουρκική αεροπορία και στο πρόγραμμα του εγχώριου μαχητικού ΚΑΑΝ, το οποίο ασφαλώς έχει ακόμα πολύ δρόμο να διανύσει μέχρι να χαρακτηριστεί αξιόπιστο και να βρεθεί απέναντι από τα πανίσχυρα ελληνικά μαχητικά που κυριαρχούν στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες, θεωρείται σχεδόν δεδομένο ότι η Ουάσιγκτον θα επιτρέψει την αποδέσμευση 80 κινητήρων F110-129E της General Electric, οι οποίοι προορίζονται να εξοπλίσουν τα πρώτα 40 τουρκικά αεροσκάφη ΚΑΑΝ της αρχικής παραγωγής.
Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για την τουρκική αμυντική βιομηχανία. Η ανάπτυξη του εγχώριου κινητήρα TF35000 συνεχίζει να παρουσιάζει σημαντικές καθυστερήσεις, με τις πρώτες ολοκληρωμένες δοκιμές να μετατίθενται προς το τέλος της δεκαετίας. Χωρίς τους αμερικανικούς κινητήρες, το πρόγραμμα του ΚΑΑΝ θα αντιμετώπιζε σοβαρό κίνδυνο καθυστέρησης, καθώς τα αεροσκάφη δεν θα μπορούσαν να ολοκληρώσουν τις δοκιμές, την πιστοποίηση και την επιχειρησιακή αξιολόγησή τους.
Παράλληλα, η εξέλιξη προστατεύει και τις εξαγωγικές προοπτικές του τουρκικού μαχητικού, με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα τη συμφωνία της Ινδονησίας για την προμήθεια 48 αεροσκαφών, μια παραγγελία που αποτελεί κρίσιμο πυλώνα για τη βιωσιμότητα του προγράμματος.
Μεταβατική επιλογή
Ωστόσο, οι κινητήρες F110 δεν αποτελούν τη βέλτιστη λύση για ένα μαχητικό πέμπτης γενιάς. Πρόκειται ουσιαστικά για μια μεταβατική επιλογή, καθώς η υψηλή θερμική τους υπογραφή περιορίζει τα χαρακτηριστικά χαμηλής παρατηρησιμότητας του ΚΑΑΝ (σ.σ.: οι Τούρκοι το προορίζουν για stealth, αλλά δεν τους βγαίνει), ιδιαίτερα όταν χρησιμοποιείται μετάκαυση για την ανάπτυξη υπερηχητικών ταχυτήτων.
Το μεγάλο «όχι» στα F-35
Εκεί όπου η Άγκυρα ήλπιζε σε μια θεαματική ανατροπή, όλα δείχνουν ότι θα εισπράξει ακόμη μία αρνητική απάντηση. Παρά το ιδιαίτερα καλό προσωπικό επίπεδο σχέσεων μεταξύ Τραμπ και Ερντογάν, η επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 παραμένει ουσιαστικά εκτός συζήτησης. Το βασικό εμπόδιο εξακολουθεί να είναι η αγορά και η διατήρηση σε υπηρεσία των ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων S-400. Η ταυτόχρονη λειτουργία των S-400 με τα αμερικανικά F-35 θεωρείται από την Ουάσιγκτον απαράδεκτη, καθώς δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους διαρροής κρίσιμων τεχνολογικών δεδομένων του μαχητικού προς τη Ρωσία.
Παράλληλα, οι κυρώσεις του νόμου CAATSA εξακολουθούν να δεσμεύουν την αμερικανική κυβέρνηση, ενώ ισχυρές αντιδράσεις εξακολουθούν να καταγράφονται στο Κογκρέσο, τόσο από Ρεπουμπλικάνους όσο και από Δημοκρατικούς βουλευτές. Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζουν επίσης οι πιέσεις που ασκούν το ελληνικό και το ισραηλινό λόμπι, τα οποία θεωρούν ότι η επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 θα μεταβάλει τις ισορροπίες ασφαλείας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ανάσα, όχι ανατροπή
Η αποδέσμευση των κινητήρων προσφέρει αναμφίβολα κρίσιμη ανάσα στην τουρκική αεροπορία, η οποία αντιμετωπίζει ήδη σοβαρά προβλήματα διαθεσιμότητας του στόλου της. Ταυτόχρονα, το πρόγραμμα εκσυγχρονισμού των τουρκικών F-16 (Özgür) δεν απέδωσε τα αναμενόμενα αποτελέσματα, ενώ η Άγκυρα δεν έχει ακόμη αξιοποιήσει το αμερικανικό πακέτο του 2024 για την αγορά νέων F-16 και τον εκσυγχρονισμό του υφιστάμενου στόλου.
Αποτέλεσμα, η Ελλάδα συνεχίζει να αποτελεί απόλυτη κυρίαρχο στον ουρανό του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου, διαθέτοντας τα καλύτερα μαχητικά της Δύσης. Με 24 γαλλικά Rafale 4,5 γενιάς, πλήρως επιχειρησιακά και «φορτωμένα» με στρατηγικά όπλα, με 120 F-16 που σταδιακά εξελίσσονται στην κατηγορία Viper, επίσης 4,5 γενιάς και τουλάχιστον 20 «αόρατα» F-35, η Ελλάδα διαμορφώνει μια πολυεπίπεδη αεροπορική ισχύ που συνδυάζει επιχειρησιακή ωριμότητα, τεχνολογική υπεροχή και πλήρη διαλειτουργικότητα με τα πιο προηγμένα συστήματα του ΝΑΤΟ, αποκτώντας σαφές ποιοτικό προβάδισμα σε αποστολές εναέριας κυριαρχίας, κρούσης ακριβείας και δικτυοκεντρικού πολέμου.
Παρά την επικοινωνιακή προσπάθεια της τουρκικής πλευράς να παρουσιάσει τη συνάντηση Τραμπ – Ερντογάν ως σημείο καμπής στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις, τα δεδομένα παραμένουν αμετάβλητα. Ο Τραμπ φαίνεται διατεθειμένος να στηρίξει επιλεκτικά την τουρκική αμυντική βιομηχανία, χωρίς όμως να συγκρουστεί με το Κογκρέσο και χωρίς να ανατρέψει το πλαίσιο κυρώσεων που ισχύει μετά την υπόθεση των S-400.
Έτσι, οι βαλίτσες του Αμερικανού προέδρου μπορεί να περιλαμβάνουν ένα χρήσιμο δώρο για την Άγκυρα, δεν περιέχουν όμως το μεγάλο στρατηγικό έπαθλο που επιδιώκει εδώ και χρόνια ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Και αυτό σημαίνει ότι, τουλάχιστον προς το παρόν, οι ισορροπίες ισχύος στην Ανατολική Μεσόγειο δεν αλλάζουν.
