Η τήρηση βασικών κανόνων προστασίας από τις ηλεκτρονικές απάτες και η άμεση κινητοποίηση με τρία βήματα για την κατοχύρωση αποζημίωσης από την τράπεζα αποτελούν τον οδηγό… επιβίωσης των καταναλωτών, που πέφτουν θύματα των χάκερς.
Με βάση τις οδηγίες από την Τράπεζα Ελλάδος, οι καταναλωτές-συναλλασσόμενοι πρέπει να έχουν υπόψιν τους τα εξής:
- Η πιο διαδεδομένη μέθοδος απάτης είναι το «ηλεκτρονικό ψάρεμα» (Phishing). Οι δράστες στέλνουν μηνύματα SMS ή email που υποτίθεται ότι προέρχονται από την τράπεζα του καταναλωτή, τα ΕΛΤΑ, την Εφορία ή μια εταιρεία Courier. Τα μηνύματα αυτά έχουν πάντα… επείγοντα χαρακτήρα και συνήθως αναγράφουν ότι «Ο λογαριασμός σας έχει μπλοκαριστεί», ή «Εκκρεμεί παράδοση δέματος», ή «Δικαιούστε επιστροφή φόρου».
- Καμία τράπεζα και κανένας δημόσιος φορέας δεν πρόκειται ποτέ να ζητήσει από τον πελάτη να πατήσει έναν σύνδεσμο (link) για να εισάγει τους κωδικούς του (username, password, PIN). Αν λάβει τέτοιο μήνυμα, τότε πρέπει να το διαγράψει αμέσως.
- Δεν πρέπει να κάνετε «κλικ» στους συνδέσμους. Αν γίνει κατά λάθος μια τέτοια κίνηση, τότε ο καταναλωτής πρέπει να κοιτάξει προσεκτικά τη γραμμή διεύθυνσης του προγράμματος περιήγησης. Οι απατεώνες δημιουργούν αντίγραφα των ιστοσελίδων των τραπεζών που είναι ολόιδιες με τις γνήσιες. Ωστόσο, η διεύθυνση (URL) είναι ελαφρώς παραλλαγμένη (π.χ. αντί για nbg.gr μπορεί να γράφει nbg-security-update.com). Αν η διεύθυνση δεν είναι η επίσημη, τότε ο καταναλωτής πρέπει να κλείσει αμέσως την καρτέλα.
- Επιβάλλεται η χρήση «ισχυρών κωδικών» και έλεγχος ταυτότητας. Η χρήση του ίδιου κωδικού σε πολλές ιστοσελίδες (π.χ. στο Facebook και στο e-banking) είναι το μεγαλύτερο σφάλμα ασφαλείας. Αν διαρρεύσει ο κωδικός από ένα e-shop, οι απατεώνες θα δοκιμάσουν να μπουν με αυτόν στις τράπεζες. Για τον λόγο αυτό πρέπει να υπάρχουν διαφορετικοί κωδικοί, με συνδυασμό γραμμάτων, αριθμών και συμβόλων.
- Ο καταναλωτής πρέπει να είναι βέβαιος ότι έχει ενεργοποιήσει την έγκριση συναλλαγών στο κινητό ή μέσω κωδικών SMS (OTP). Αυτό σημαίνει ότι δεν πρέπει να εγκρίνει στα… τυφλά μια συναλλαγή στο κινητό, αν δεν την έχει ξεκινήσει ο ίδιος ακριβώς την ίδια στιγμή.
- Όταν βρίσκεστε έξω, αποφύγετε να συνδέεστε στο e-banking χρησιμοποιώντας δημόσια και ανοιχτά δίκτυα Wi-Fi (π.χ. σε καφετέριες ή πλατείες). Τα δίκτυα αυτά είναι εύκολο να υποκλαπούν από χάκερς. Πάντα πρέπει να προτιμάτε τα δεδομένα του κινητού.
- Για τις διαδικτυακές αγορές πρέπει να χρησιμοποιείτε προπληρωμένες κάρτες (prepaid) ή ψηφιακές κάρτες μίας χρήσης, μεταφέροντας σε αυτές μόνο το ακριβές ποσό της αγοράς που πρόκειται να πραγματοποιήσετε.
Πότε αποζημιώνεστε και υπό ποιες προϋποθέσεις
Το άδειασμα του λογαριασμού από χάκερς πρέπει να σημάνει συναγερμό για τους… παθόντες, οι οποίοι αν κινηθούν μέσα σε ελάχιστη ώρα, μπορούν να αποφύγουν την οριστική απώλεια των χρημάτων τους. Ειδικότερα, πρέπει να πράξουν άμεσα τα εξής:
- Ανάκληση και μπλοκάρισμα. Καλέστε αμέσως την εξυπηρέτηση πελατών της τράπεζάς σας για να μπλοκάρετε τους κωδικούς e-banking και τις κάρτες σας. Ζητήστε την ακύρωση των αμφισβητούμενων συναλλαγών αν αυτές βρίσκονται ακόμη σε στάδιο έγκρισης.
- Καταγγελία στην Αστυνομία: Επισκεφθείτε το πλησιέστερο αστυνομικό τμήμα ή τη Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος και υποβάλετε μήνυση κατά αγνώστων, ζητώντας αντίγραφο του δελτίου αδικήματος.
- Έγγραφη αμφισβήτηση συναλλαγών. Καταθέστε γραπτό αίτημα στην τράπεζά σας, επισυνάπτοντας το έγγραφο της αστυνομίας.
Σύμφωνα με τον νόμο, αν η απάτη έγινε με υποκλοπή στοιχείων, τότε ο πελάτης ευθύνεται μόνο μέχρι το ποσό των 50 ευρώ, ενώ το υπόλοιπο καλύπτεται από την τράπεζα. Ωστόσο, το πιστωτικό ίδρυμα μπορεί να αρνηθεί την αποζημίωση, αν αποδείξει ότι ο καταναλωτής-συναλλασσόμενος επέδειξε «βαριά αμέλεια», δηλαδή αν πληκτρολόγησε ο ίδιος τους κωδικούς του σε ένα ψεύτικο site. Σε αυτήν την περίπτωση, ο παθών πρέπει να προσφύγει στον Συνήγορο του Καταναλωτή ή στα δικαστήρια.
