Η Μέριλιν Μονρόε αλλαξε περισσότερες από 50 διευθύνσεις στη διάρκεια της ζωής της, όμως μόνο μία φορά απέκτησε ένα σπίτι που μπορούσε πραγματικά να αποκαλεί δικό της. Ήταν το τελευταίο σπίτι της ζωής της, μια ισπανικού στιλ κατοικία με πισίνα στη γειτονιά Μπρέντγουντ του Λος Άντζελες, την οποία αγόρασε λίγους μήνες πριν από τον... θάνατό της, το 1962.
Σήμερα, περισσότερα από 60 χρόνια αργότερα, το σπίτι βρίσκεται στο επίκεντρο μιας σφοδρής νομικής και πολιτικής διαμάχης, που φέρνει αντιμέτωπους τους σημερινούς ιδιοκτήτες του με τις αρχές του Λος Άντζελες και οργανώσεις προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Η Μονρόε αγόρασε το σπίτι τον Φεβρουάριο του 1962, σε μια περίοδο προσωπικής και επαγγελματικής κρίσης. Ο γάμος της με τον θεατρικό συγγραφέα Άρθουρ Μίλερ είχε καταρρεύσει, ενώ προβλήματα υγείας την είχαν οδηγήσει σε πολύμηνη αποχή από τα κινηματογραφικά γυρίσματα.
Για ιστορικούς και οργανώσεις διατήρησης μνημείων, το σπίτι έχει ιδιαίτερη συμβολική αξία. Εκείνη την εποχή ήταν εξαιρετικά ασυνήθιστο για μια ανύπαντρη γυναίκα να αγοράζει ακίνητο μόνη της, γεγονός που —όπως υποστηρίζουν— αντικατοπτρίζει την προσπάθεια της Μονρόε να αποκτήσει ανεξαρτησία τόσο από το κινηματογραφικό σύστημα του Χόλιγουντ όσο και από τους άνδρες που κυριάρχησαν στη ζωή και την καριέρα της.
Η διάσημη ηθοποιός δεν πρόλαβε να ζήσει για πολύ στο σπίτι ούτε να το διαμορφώσει πλήρως. Πρόσθεσε μόνο ορισμένα διακοσμητικά στοιχεία και αντικείμενα που είχε αγοράσει σε ταξίδια της στο Μεξικό, πριν βρεθεί νεκρή εκεί από υπερβολική δόση φαρμάκων τον Αύγουστο του 1962, σε ηλικία 36 ετών.
Μέριλιν Μονρό: Η μάχη για την κατεδάφιση της ιστορικής κατοικίας της
Για τους υποστηρικτές της διατήρησης του ακινήτου, το γεγονός ότι η Μονρόε έζησε εκεί μόνο λίγους μήνες δεν μειώνει τη σημασία του. Αντιθέτως, θεωρούν ότι το σπίτι αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της δημόσιας εικόνας και της προσωπικής ιστορίας της, αλλά και σημείο αναφοράς για τις αμέτρητες θεωρίες συνωμοσίας που ακολούθησαν τον θάνατό της.
«Μιλούσε για αυτό το σπίτι, φωτογραφήθηκε εκεί και το αντιμετώπιζε ως την αρχή μιας νέας, ανεξάρτητης ζωής», δήλωσε ο Άντριαν Σκοτ Φάιν, επικεφαλής της μη κερδοσκοπικής οργάνωσης LA Conservancy, που δραστηριοποιείται στην προστασία ιστορικών κτιρίων στο Λος Άντζελες.
Οι σημερινοί ιδιοκτήτες του ακινήτου, ωστόσο, βλέπουν την υπόθεση πολύ διαφορετικά.
Η Μπρίνα Μίλσταϊν, κληρονόμος μεγάλης οικογένειας του real estate, και ο σύζυγός της Ρόι Μπανκ, παραγωγός τηλεοπτικών reality, αγόρασαν το σπίτι το 2023 έναντι 8,35 εκατομμυρίων δολαρίων. Στόχος τους ήταν να κατεδαφίσουν την κατοικία και να ενσωματώσουν το οικόπεδο στη γειτονική έπαυλη όπου διαμένουν εδώ και περίπου μία δεκαετία.
Σύμφωνα με τους ίδιους, το σπίτι ήταν εγκαταλελειμμένο και σε κακή κατάσταση. Όπως ανέφεραν αργότερα σε δικαστικά έγγραφα, δεν είχαν λόγο να πιστεύουν ότι θα υπήρχαν εμπόδια στα σχέδιά τους, καθώς δεκάδες προηγούμενες αιτήσεις για παρεμβάσεις στο ακίνητο είχαν εγκριθεί χωρίς αντιδράσεις.
Οι ιδιοκτήτες απέναντι στις αρχές του Λος Άντζελες
Οι ιδιοκτήτες εξασφάλισαν αρχικά άδεια κατεδάφισης, όμως η είδηση προκάλεσε έντονες αντιδράσεις. Μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα ξεκίνησε δημόσια εκστρατεία για να χαρακτηριστεί το σπίτι «ιστορικό και πολιτιστικό μνημείο», κάτι που τελικά εγκρίθηκε το 2024 από τις αρχές της πόλης.
Η απόφαση μπλόκαρε οριστικά την κατεδάφιση και οδήγησε το ζευγάρι σε δικαστική αντιπαράθεση με τον δήμο του Λος Άντζελες, ζητώντας αποζημίωση για αυτό που χαρακτηρίζουν παραβίαση των συνταγματικών δικαιωμάτων ιδιοκτησίας τους και μετατροπή μιας επένδυσης πολλών εκατομμυρίων δολαρίων σε ακίνητο χωρίς πραγματική αξία.
Ο χαρακτηρισμός του σπιτιού ως ιστορικού μνημείου δίνει στις αρχές του Λος Άντζελες τη δυνατότητα να αποτρέψουν την κατεδάφιση ή αλλοιώσεις που θα μπορούσαν να αλλάξουν τον χαρακτήρα του ακινήτου. Παράλληλα, όμως, δεν υποχρεώνει τους ιδιοκτήτες να ανοίξουν το σπίτι στο κοινό ή να το μετατρέψουν σε μουσείο.
Οι δικηγόροι του ζευγαριού υποστηρίζουν ότι, στην πράξη, οι πελάτες τους εξαναγκάζονται να συντηρούν ένα δημόσιο μνημείο με δικά τους έξοδα. «Τους ζητείται ουσιαστικά να διατηρούν ένα αξιοθέατο για την απόλαυση του κοινού πληρώνοντας οι ίδιοι το κόστος», ανέφερε ο βασικός συνήγορος των ιδιοκτητών.
Μέχρι στιγμής, πάντως, τα επιχειρήματα αυτά δεν έχουν πείσει τα δικαστήρια. Ομοσπονδιακός δικαστής απέρριψε αυτή την εβδομάδα τον ισχυρισμό ότι ο δήμος κατέλαβε παράνομα ιδιωτική περιουσία, αν και άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να κατατεθεί νέα, τροποποιημένη προσφυγή με πιο ισχυρή νομική τεκμηρίωση.
Παράλληλα, άλλη προσπάθεια των ιδιοκτητών να ακυρωθεί ο χαρακτηρισμός του ακινήτου ως ιστορικού μνημείου δεν φαίνεται μέχρι στιγμής να έχει προχωρήσει στα πολιτειακά δικαστήρια.
Φόβοι για εγκατάλειψη και φθορά του ακινήτου
Όλες οι πλευρές αναγνωρίζουν πάντως ότι η υπόθεση είναι ασυνήθιστη. Συνήθως, οι αγοραστές γνωρίζουν εκ των προτέρων ότι ένα ακίνητο προστατεύεται ως ιστορικό μνημείο, ενώ οι ιδιοκτήτες που δεν επιθυμούν να συνεργαστούν με τις αρχές για τη διατήρησή του μπορούν απλώς να το πουλήσουν.
«Η λογική της νομοθεσίας είναι ότι όλοι συμμετέχουν οικειοθελώς στη διαδικασία προστασίας», δήλωσε ο Πιτ Μπράουν, εκπρόσωπος δημοτικού συμβουλίου που πρωτοστάτησε στην καμπάνια για τη διάσωση του σπιτιού της Μονρόε. «Σε αυτή την περίπτωση όμως, αυτό δεν συμβαίνει», πρόσθεσε.
Την ίδια στιγμή, ο δήμος βρίσκεται αντιμέτωπος με ένα ακόμη πρόβλημα: το σπίτι παραμένει ουσιαστικά ασυντήρητο από το 2019 και δεν είναι σαφές με ποιον τρόπο μπορεί να υποχρεωθούν οι ιδιοκτήτες να επενδύσουν χρήματα για την αποκατάσταση ενός κτιρίου που εξαρχής δεν ήθελαν να διατηρήσουν.
Ορισμένοι ειδικοί στην προστασία ιστορικών κτιρίων εκφράζουν φόβους ότι το σπίτι οδηγείται σταδιακά σε «κατεδάφιση μέσω εγκατάλειψης», δηλαδή μια αργή φθορά που μπορεί τελικά να εξαφανίσει κάθε στοιχείο που το συνδέει με τη Μέριλιν Μονρόε, παρά τον επίσημο χαρακτηρισμό του ως μνημείου.
Το ακίνητο έχει ανακαινιστεί πολλές φορές μετά τον θάνατο της ηθοποιού το 1962, ενώ οι σημερινοί ιδιοκτήτες υποστηρίζουν ότι τα προσωπικά στοιχεία της Μονρόε, όπως τα μεξικανικά πλακάκια και άλλες διακοσμητικές παρεμβάσεις, έχουν πλέον χαθεί εδώ και δεκαετίες.
Υπάλληλοι της υπηρεσίας ιστορικής κληρονομιάς του Λος Άντζελες δεν έχουν πραγματοποιήσει αυτοψία στο σπίτι από το 2023. Ωστόσο, φωτογραφίες και δικαστικά έγγραφα δείχνουν ότι μεγάλο μέρος της στέγης παραμένει εκτεθειμένο στις καιρικές συνθήκες, ενώ υπάρχουν προβλήματα στις υδραυλικές και θερμαντικές εγκαταστάσεις, διαρροές και πιθανές εστίες μούχλας.
Πριν από τρία χρόνια, οι δημοτικές υπηρεσίες είχαν διαπιστώσει ότι «σημαντικά χαρακτηριστικά ιστορικής αξίας» διατηρούνταν ακόμη στο κτίριο. Σήμερα όμως οι αρχές δηλώνουν ότι δεν είναι βέβαιο πως αυτό εξακολουθεί να ισχύει.
Από την πλευρά τους, οι ιδιοκτήτες υποστηρίζουν στη μήνυσή τους ότι «πολλά στοιχεία του σπιτιού βρίσκονται σε κατάσταση αποσύνθεσης ή δεν λειτουργούν πλέον».
Παράλληλα, τίθενται ερωτήματα για το κατά πόσο ο χαρακτηρισμός του σπιτιού ως ιστορικού μνημείου εξυπηρετεί ουσιαστικά το δημόσιο συμφέρον, καθώς το ακίνητο δεν είναι ορατό από τον δρόμο και δεν υπάρχει δυνατότητα πρόσβασης για το κοινό.
Κάτοικοι της περιοχής έχουν διαμαρτυρηθεί για τουριστικά λεωφορεία και επισκέπτες που κατακλύζουν τη γειτονιά αναζητώντας το σπίτι της Μονρόε, παρότι το μόνο που μπορεί να δει κανείς είναι ένας μικρός αδιέξοδος δρόμος, πίσω από ψηλούς φράχτες και πυκνή βλάστηση.
Σύμφωνα με τους ιδιοκτήτες, ορισμένοι επισκέπτες έχουν καταγραφεί από κάμερες ασφαλείας να προσπαθούν να σκαρφαλώσουν τον τοίχο της κατοικίας, προκαλώντας ανησυχίες για ζητήματα ασφαλείας και παραβίασης ιδιωτικού χώρου.
Ένα ιστορικό σπίτι χωρίς ξεκάθαρο μέλλον
Η πολεοδομική υπηρεσία του Λος Άντζελες αναφέρει ότι διαθέτει τη δυνατότητα να παρέμβει εάν διαπιστωθεί πως ένα ιστορικό ακίνητο έχει καταστεί επικίνδυνο ή βρίσκεται σε κατάσταση σοβαρής εγκατάλειψης. Σε μια τέτοια περίπτωση, ο δήμος μπορεί να προχωρήσει σε εργασίες προστασίας ή επισκευής του κτιρίου και να μετακυλήσει μεγάλο μέρος του κόστους στους ιδιοκτήτες.
Ο Ντέιβιντ Μπρίμερ, επικεφαλής δικηγόρος του ζευγαριού, δήλωσε ότι οι πελάτες του δεν ανησυχούν για το ενδεχόμενο τέτοιων μέτρων και εκτίμησε ότι οποιεσδήποτε απαιτήσεις του δήμου θα μπορούσαν να ενταχθούν σε μια συνολική εξωδικαστική συμφωνία.
Ο ίδιος απέφυγε να δώσει λεπτομέρειες για το τι θα μπορούσε να περιλαμβάνει ένας τέτοιος συμβιβασμός, σημειώνοντας μόνο ότι οι ιδιοκτήτες ζητούν «δίκαιη αποζημίωση για την απώλεια της αξίας της περιουσίας τους».
Σύμφωνα με τον δικηγόρο, η πώληση του ακινήτου δεν αποτελεί ρεαλιστική επιλογή, ενώ οι πελάτες του δεν επιθυμούν να το νοικιάσουν.
«Ποιος θα ήθελε να μείνει σε ένα σπίτι όπου επισκέπτες προσπαθούν να πηδήξουν τον τοίχο για να μπουν μέσα;» ανέφερε χαρακτηριστικά.
Την ίδια στιγμή, δεν έχει εμφανιστεί μέχρι σήμερα κάποιο ίδρυμα ή οργανισμός πρόθυμος να αναλάβει το υψηλό κόστος αγοράς και αποκατάστασης του σπιτιού, το οποίο εκτιμάται ότι θα απαιτούσε επένδυση πολλών εκατομμυρίων δολαρίων.
Ο δήμος του Λος Άντζελες ξεκαθαρίζει επίσης ότι δεν εξετάζει το ενδεχόμενο αγοράς της κατοικίας. Όπως ανέφερε εκπρόσωπος της πολεοδομικής υπηρεσίας, η πόλη δεν διαθέτει ειδικό κονδύλι για την απόκτηση ή συντήρηση περισσότερων από 1.300 ιστορικών ακινήτων που έχουν χαρακτηριστεί πολιτιστικά μνημεία.
Η δημοτική σύμβουλος Τρέισι Παρκ, που εκπροσωπεί την περιοχή όπου βρίσκεται το σπίτι και είχε πρωτοστατήσει στην εκστρατεία διάσωσής του, έχει χαρακτηρίσει τη Μέριλιν Μονρόε και το σπίτι της στο Μπρέντγουντ ως ένα από τα πιο εμβληματικά σύμβολα του Λος Άντζελες.
Ωστόσο, ακόμη και οι υποστηρικτές της διατήρησης του ακινήτου παραδέχονται ότι η υπόθεση έχει οδηγηθεί σε αδιέξοδο, χωρίς σαφή λύση για το μέλλον του σπιτιού. «Είναι ένα πραγματικό δίλημμα», παραδέχθηκε εκπρόσωπος του δημοτικού συμβουλίου.
