Πλεονεκτήματα, μειονεκτήματα, παγίδες και «ψιλά γράμματα» συνθέτουν το περιβάλλον των αγορών είτε στο φυσικό κατάστημα, είτε στο e-shop. Σήμερα η εφημερίδα «Political» με ρεπορτάζ του Λουκά Αθ. Γεωργιάδη, παρουσιάζει έναν οδηγό… επιβίωσης, με βάση στοιχεία του υπουργείου Ανάπτυξης και των φορέων της αγοράς.
Στην εποχή του υβριδικού εμπορίου, καταγράφεται μια σταθερή αύξηση των αγορών από τα ηλεκτρονικά καταστήματα, ενώ παραμένει και ο… παραδοσιακός τρόπος με βάση την επιλογή από τη βιτρίνα. Τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα των δύο επιλογών συνοψίζονται στα εξής:
- Η μεγαλύτερη θεσμική διαφορά υπέρ των ηλεκτρονικών αγορών είναι το δικαίωμα υπαναχώρησης. Βάσει της ευρωπαϊκής νομοθεσίας, ο καταναλωτής έχει περιθώριο 14 ημερολογιακών ημερών για να επιστρέψει το προϊόν χωρίς καμία αιτιολογία και να λάβει το σύνολο των χρημάτων που κατέβαλε. Ο νόμος αναγνωρίζει ότι επειδή δεν υπήρχε φυσική επαφή με το προϊόν, ο καταναλωτής έχει το δικαίωμα της αλλαγής γνώμης. Αντιθέτως, στο φυσικό κατάστημα δεν υπάρχει το δικαίωμα της επιστροφής χρημάτων ή της αλλαγής προϊόντος, η οποία επαφίεται στην πολιτική του εκάστοτε καταστήματος. Αν το προϊόν δεν είναι ελαττωματικό, το κατάστημα δεν υποχρεούται να το δεχτεί πίσω.
- Στο φυσικό κατάστημα ο καταναλωτής κερδίζει λόγω της άμεσης ικανοποίησης, ενώ η γνώμη του πωλητή, εφόσον είναι εξειδικευμένος, μπορεί να προλάβει μια λανθασμένη αγορά. Από την άλλη πλευρά, το e-shop προσφέρει τη δύναμη της σύγκρισης, καθώς μέσα σε 5 λεπτά ο καταναλωτής μπορεί να ελέγξει τιμές σε 20 διαφορετικά καταστήματα μέσω πλατφορμών όπως το Skroutz ή το BestPrice. Επιπλέον, οι κριτικές άλλων χρηστών αποτελούν τον πιο ειλικρινή σύμβουλο αγοράς.
- Σε σχέση με τα «κρυφά» κόστη και τον χρόνο παράδοσης, το φθηνότερο προϊόν στο e-shop μπορεί τελικά να κοστίσει ακριβότερα λόγω μεταφορικών εξόδων ή αντικαταβολής. Επίσης, το 2026 οι καθυστερήσεις στις παραδόσεις λόγω αυξημένου φόρτου των κούριερ παραμένουν ένας μεγάλος «πονοκέφαλος». Αντιθέτως, στο φυσικό κατάστημα ο καταναλωτής παίρνει το προϊόν στα χέρια του, γλιτώνοντας το άγχος της παράδοσης και το κόστος των μεταφορικών, αλλά σπαταλώντας χρόνο και έξοδα για τη μετακίνησή του.
- Στο θέμα της ασφάλειας, στο e-shop ελλοχεύει πάντα ο κίνδυνος των sites-«μαϊμού» και για τον λόγο αυτόν ο καταναλωτής πριν αγοράσει πρέπει να ελέγχει αν υπάρχει φυσική διεύθυνση, σταθερό τηλέφωνο και αν το site χρησιμοποιεί πρωτόκολλο ασφαλείας (το γνωστό «λουκέτο» στη διεύθυνση).
- Ανερχόμενο μοντέλο αγορών αποτελεί το λεγόμενο «showrooming». Περιλαμβάνει την επίσκεψη στο φυσικό κατάστημα για άμεση αυτοψία στο προϊόν και στη συνέχεια η παραγγελία γίνεται online στην καλύτερη τιμή. Εδώ χρειάζεται προσοχή, καθώς πολλές αλυσίδες προσφέρουν «web-only» τιμές, οι οποίες δεν ισχύουν στο ταμείο του φυσικού καταστήματος, ακόμη και αν είναι η ίδια εταιρεία.
Με βάση τα παραπάνω, ο καταναλωτής πρέπει να αγοράσει από το φυσικό κατάστημα όταν χρειάζεται άμεσα το προϊόν ή όταν απαιτείται η δοκιμή του (π.χ. ρούχο ή παπούτσι) ή όταν πρέπει να διαπιστώσει τη μη ύπαρξη φθορών (π.χ. ηλεκτρικές ή ηλεκτρονικές συσκευές). Από την άλλη πλευρά, οι αγορές από e-shop είναι προτιμότερες όταν κάποιος ψάχνει τη χαμηλότερη τιμή, συγκεκριμένη μάρκα ή θέλει την ασφάλεια του δικαιώματος επιστροφής εντός 14 ημερών.
Από την άλλη πλευρά, όταν οι αγορές γίνονται εξ αποστάσεως και ο καταναλωτής περιμένει να παραλάβει το προϊόν με κούριερ, τότε μπορεί να απαιτήσει αποζημίωση, λόγω καθυστέρησης. Έτσι, αν περάσουν τρεις εργάσιμες ημέρες από την ορισμένη ημερομηνία παράδοσης, τότε δικαιούται αποζημίωση 6 ευρώ από την εταιρεία κούριερ και όχι από το e-shop. Η αποζημίωση δεν καταβάλλεται, εφόσον αναγνωριστεί ότι υπήρχαν λόγοι ανωτέρας βίας (π.χ. ακραία καιρικά φαινόμενα ή γενική απεργία). Σε περίπτωση που δεν λάβει απάντηση, τότε μπορεί να προωθήσει την καταγγελία στην Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων ή στον Συνήγορο του Καταναλωτή.
