Ο Νικόλαος Στασινόπουλος, «πατριάρχης» της Βιοχάλκο και μία από τις πιο διακριτικές μορφές της ελληνικής βιομηχανίας, «έφυγε» σήμερα στα... 95 του χρόνια.
Στη σύντομη αναφορά που υπάρχει για εκείνον στην ιστοσελίδα της Βιοχάλκο παρατίθεται μόνο το εξής: «Νικόλαος Στασινόπουλος, Πρόεδρος, μη εκτελεστικό μέλος. Ο κ. Στασινόπουλος διαθέτει μεταπτυχιακό τίτλο από το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Έχει διατελέσει Πρόεδρος και Αντιπρόεδρος της Βιοχάλκο Ελληνική».
Αυτή η λιτή αναφορά αποτυπώνει τη γενικότερη φιλοσοφία και στάση ζωής του μεγαλύτερου Έλληνα βιομήχανου που «έφυγε» σήμερα στα 95 του χρόνια.
Ενός ανθρώπου που ηγήθηκε για δεκαετίες του κολοσσού της Βιοχάλκο, «πυλώνα» της ελληνικής βιομηχανίας και με ισχυρότατη διεθνή παρουσία σε όλο τον πλανήτη.
Παρά τη δύναμη που συγκέντρωνε στα χέρια του, ο Νικόλαος Στασινόπουλος υπήρξε σχεδόν «αθέατος» από τα φώτα της δημοσιότητας, απέχοντας ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια από κοινωνικές εκδηλώσεις και ήταν «αλλεργικός» σε κάθε επίδειξη πλούτου.
Ανήκε, άλλωστε, σε εκείνη τη μεγάλη γενιά των πρωτοπόρων της ελληνικής βιομηχανίας, όπως ο Παναγιώτης Αγγελόπουλος, ο Λεωνίδας Κανελλόπουλος, ο Θεόδωρος Παπαλεξόπουλος και λίγοι ακόμη, που αν και ο καθένας τους θα μπορούσε να…αγοράσει τη μισή Εκάλη ή τη Μύκονο, απέφευγαν συστηματικά να δείξουν την πραγματική τους ισχύ, ζώντας αθόρυβα και σε κάθε περίπτωση χωρίς τις υπερβολές και τις «πασαρέλες» που συνοδεύουν σήμερα ακόμη και κάποιους τηλεοπτικούς αστέρες.
Ο Νικόλαος Στασινόπουλος παρέμεινε μέχρι το τέλος της ζωής του ενεργός όσον αφορά το επιχειρηματικό του «τέκνο» παρακολουθώντας όμως και εδώ από απόσταση πλέον την ανοδική πορεία του καθώς τα ηνία έχουν παραδοθεί καιρό τώρα στην επόμενη γενιά με τους γιους του Γιάννη και Μιχάλη Στασινόπουλο.
Πώς ξεκίνησαν όλα
Η Αρκαδία υπήρξε η γενέθλια κοίτη και η αφετηρία και για αυτή τη μεγάλη οικογένεια. Τα τρία αδέλφια Μιχάλης, Γιάννης και Ηλίας Στασινόπουλος γεννήθηκαν και μεγάλωσαν στο χωριό Στάδιο της Τεγέας. Το 1920 πήραν την απόφαση να έρθουν στην Αθήνα.
Το 1937 μπήκε ο θεμέλιος λίθος του σημερινού βιομηχανικού γίγαντα της Βιοχάλκο, με το πρώτο εργοστάσιο στην οδό Πειραιώς.
Σε αυτή την ιστορική «κοιτίδα» πρόκειται να αναπτυχθεί από τη Noval Property (συμφερόντων της Viohalco) το φιλόδοξο project μεταμόρφωσής των παλαιών βιομηχανικών εγκαταστάσεων, σε έναν σύνθετο τουριστικό, πολιτιστικό, συνεδριακό, εμπορικό και επιχειρηματικό πόλο με βιώσιμο χαρακτήρα.
Η πρώτη βιομηχανική δραστηριότητα της οικογενείας αφορούσε την παραγωγή σωλήνων, οικιακών σκευών και υδραυλικών ειδών. Σύντομα όμως ήρθε ο πόλεμος και με τις αναγκαίες μετατροπές σε ορισμένα μηχανήματα, το εργοστάσιο παρήγαγε πολεμικό υλικό, όπως φυσίγγια κ.α.
Κατά τη διάρκεια της Κατοχής, αλλά και για δύο ακόμη χρόνια μετά την Απελευθέρωση το εργοστάσιο παρέμεινε κλειστό. Επαναλειτούργησε το 1946 με μηχανήματα κατεργασίας αλουμινίου και έναν χρόνο μετά έγινε η εισαγωγή της εταιρείας στο Χρηματιστήριο Αθηνών.
Το 1949, η οικογένεια εκμεταλλεύτηκε τα κονδύλια του Σχεδίου Μάρσαλ, λαμβάνοντας δάνειο ύψους 600.000 δολαρίων. Έτσι αποκτήθηκαν νέα μηχανήματα και έγινε επέκταση των βιομηχανικών εγκαταστάσεων.
Τα αμέσως επόμενα χρόνια όμως αποδείχθηκαν «πέτρινα» καθώς το 1953 ο τότε υπουργός Συντονισμού Σπύρος Μαρκεζίνης προχώρησε στην υποτίμηση της δραχμής, με συνέπεια η εταιρεία να καταστεί ζημιογόνα και η οικογένεια Στασινοπούλου να μην μπορεί να αποπληρώσει τα δάνειο των 600.000 δολαρίων.
Σε αυτήν τη δυσμενή συγκυρία ο ένας εκ των τριών αδελφών, ο Μιχάλης Στασινόπουλος, εξαγόρασε από τους αδελφούς του τις μετοχές τους και μετονόμασε την Ελληνική Βιομηχανία Χαλκού σε Ελληνική Βιομηχανία Χαλκού και Αλουμινίου Α.Ε. (Βιοχάλκο Α.Ε.), κατευθύνοντας τον παραγωγικό προσανατολισμό της επιχείρησης στην πρωτογενή επεξεργασία χαλκού. Την ίδια χρονιά, το 1953, άρχισε να αναλαμβάνει ευθύνες στην εταιρεία ο γιος του Νικόλαος Στασινόπουλος.
Ήταν μια κρίσιμη για τη συνέχεια περίοδος, όπου ανάμεσα στη στασιμότητα και την εξέλιξη, επιλέχθηκε η δεύτερη. Έτσι το 1955 έγιναν νέες επενδύσεις σε μηχανήματα και το 1958 τοποθετήθηκε ένα προηγμένο έλαστρο για την παραγωγή προϊόντων αλουμινίου. Ανοίγοντας το δρόμο για την ίδρυση μιας νέας και μετέπειτα ηγετικής βιομηχανίας στην παραγωγή προϊόντων έλασης αλουμινίου, της ΕΛΒΑΛ.
Η σταδιακή γιγάντωση
Στη διάρκεια της δεκαετίας του 1960, υπό την καθοδήγηση του Ν. Στασινόπουλου, έγινε σημαντική επέκταση με την έναρξη λειτουργίας των κλάδων χάλυβα, καλωδίων, ειδών υγιεινής και πλακιδίων. Παράλληλα, όμως, άλλαξε και η δομή της εταιρείας με την μετατροπή σε Holding ώστε να εξασφαλισθεί η αυτονομία και ευελιξία των θυγατρικών εταιρικών βραχιόνων. Μια κίνηση πολύ μπροστά από την εποχή της που δικαιώθηκε πολλαπλώς τα επόμενα χρόνια.
Η συγκεκριμένη δεκαετία υπήρξε καθοριστική καθώς τότε εισήλθε ως μέτοχος με 33% η βελγική κοινοπραξία χάλυβα Socobelge, ενώ δημιουργήθηκαν το δεύτερο εργοστάσιο (της ΕΛΒΑΛ) στον Κηφισό, και το 1965 με τη συμμετοχή του αμερικανικού κολοσσού Phelps Dodge, ιδρύθηκε η Βιοχάλκο – Καλώδια, η οποία μετονομάστηκε αργότερα σε Ελληνικά Καλώδια. Την ίδια χρονιά και ενώ κατασκευαζόταν το εργοστάσιο της Θεσσαλονίκης, έφυγε από τη ζωή ο Μιχάλης Στασινόπουλος, με τον Νικόλαο Στασινόπουλο να αναλαμβάνει πλέον πλήρως τα ηνία. Επίσης, το 1966 δημιουργήθηκε στα Οινόφυτα το πρώτο εργοστάσιο της Βιοχάλκο – Καλώδια.
Από τη δεκαετία του ’70 ξεκίνησε η ίδρυση μιας σειράς νέων εταιρειών, όπως της Ετέμ Α.Ε. (κατασκευή προφίλ αλουμινίου) και ακολούθησαν αργότερα πολλές αποσχίσεις και αναδιαρθρώσεις, η εισαγωγή στο Χρηματιστήριο Αθηνών των κύριων θυγατρικών, καθώς και μεγάλη αύξηση κεφαλαίου προκειμένου να χρηματοδοτηθεί η γρήγορη επέκταση και συγχώνευση τους στην Ελλάδα και το εξωτερικό.
Το 2002, ήδη το χαρτοφυλάκιο των εταιρειών της Βιοχάλκο περιλαμβάνει μια σειρά από πολλά υποσχόμενες μεγάλες επενδύσεις όπως η Bridgnorth Aluminium Ltd στο Ηνωμένο Βασίλειο, η Stomana Industry S.A. και η Sofia Med S.A. στη Βουλγαρία, η Icme Ecab S.A. στη Ρουμανία και φυσικά η Σωληνουργεία Κορίνθου στην Ελλάδα.
Η δημόσια εμφάνιση και η «εκτόξευση»
Εκείνη τη χρονιά έγινε και η μοναδική ίσως δημόσια εμφάνιση και τοποθέτηση του Νικόλαου Στασινόπουλου στο πλαίσιο της δραστηριότητας του ομίλου. Ήταν στις 26 Ιανουαρίου 2002 κατά τα εγκαίνια της μονάδας της ΣΟΒΕΛ στο Βόλο, παρουσία του τότε πρωθυπουργού Κ. Σημίτη. Στο σύντομο χαιρετισμό του είχε αναφέρει μεταξύ άλλων:
«Δημιουργήσαμε και δημιουργούμε εδώ στον Αλμυρό μια επιχείρηση υπόδειγμα για τον κλάδο της μεταλλουργίας. Άμεσα ξεκινούμε μία νέα δεύτερη σειρά επενδύσεων, οι οποίες για την επόμενη τετραετία θα απαιτήσουν κεφάλαιο άνω των 100 εκατ. ευρώ (ή 35 δισ. δρχ.) με στόχο την αύξηση της παραγωγικής δυναμικότητας, την αύξηση της απασχόλησης και την προστασία του περιβάλλοντος. Η νέα μας δυναμικότητα μετά τις νέες επενδύσεις θα πλησιάσει το 1 εκατ. τόνους από 600.000 τόνους ετησίως που είναι σήμερα. Θα επιτύχουμε αύξηση της ποικιλίας των προϊόντων που θα παράγουμε, ενώ θα βελτιώσουμε τις υπάρχουσες υποδομές και θα καταστούμε πλήρως καθετοποιημένη μονάδα. Κυρίως όμως οι νέες επενδύσεις θα συμβάλλουν στην αύξηση της εξαγωγικής μας δραστηριότητας, αφού η πρόσθετη παραγωγή θα κατευθύνεται στις εκτός Ελλάδος αγορές».
Ακολούθησαν πολυεπίπεδες, αλλά και σύνθετες κινήσεις που οδήγησαν στην ισχυροποίηση και «εκτόξευση» του ομίλου.
Το 2011 η Ελληνικά Καλώδια Α.Ε. εξαγοράζει τη Fulgor Α.Ε., αυξάνοντας σημαντικά την παραγωγική της δυνατότητα, ενώ διευρύνει παράλληλα το χαρτοφυλάκιο προϊόντων της συμπεριλαμβάνοντας υποβρύχια καλώδια μέσης και υψηλής τάσης.
Δύο χρόνια μετά, το 2013, ολοκληρώνεται η εταιρική αναδιάρθρωση μετά την απορρόφηση της ελληνικής Βιοχάλκο και της βελγικής Cofidin S.A. από τη βελγική Viohalco S.A. καθώς και η εισαγωγή της τελευταίας στο Χρηματιστήριο Euronext των Βρυξελλών, μια εξέλιξη που προκάλεσε πολλές συζητήσεις και αντιδράσεις.
Την επόμενη χρονιά έγινε η δευτερογενής εισαγωγή των μετοχών της Viohalco S.A. στο Χρηματιστήριο Αθηνών, για να ακολουθήσει σειρά νέων αποσχίσεων και συγχωνεύσεων μεταξύ των θυγατρικών.
Το 2018, υπήρξε ένα σημαντικό βήμα προς την επόμενη μέρα με την έναρξη διαπραγμάτευσης των μετοχών της Ελβαλχαλκόρ στο ελληνικό χρηματιστήριο, ενώ το 2019 συστάθηκε η Noval Property ΑΕΕΑΠ, με τον όμιλο να επεκτείνεται και στο εμπορικό real estate.
Λίγο νωρίτερα, τον Δεκέμβριο 2016, η Cenergy Holdings S.A., βελγική ανώνυμη εταιρία συμμετοχών, εισάγεται στο Χρηματιστήριο Euronext Βρυξελλών και στο Χρηματιστήριο Αθηνών, ως αποτέλεσμα της ολοκλήρωσης της διασυνοριακής συγχώνευσης δι’ απορρόφησης από την Cenergy Holdings SA των ελληνικών εισηγμένων εταιρειών, Σωληνουργεία Κορίνθου και Ελληνικά Καλώδια.
Οι δύο αυτοί κλάδοι με την ΣΩΚΛ και την Hellenic Cables κατακτούν σταδιακά τη διεθνή αγορά και κατατάσσονται πλέον ανάμεσα στις ηγέτιδες δυνάμεις στην κατασκευή σωλήνων αγωγών και καλωδίων ενέργειας και τηλεπικοινωνιών. Μάλιστα το 2021 η Hellenic Cables ολοκλήρωσε με επιτυχία το έργο της διασύνδεσης (μήκους 178 χλμ και βάθους 1.000μ.) Κρήτης και Πελοποννήσου, που αποτελεί ένα από τα πιο απαιτητικά έργα που έχουν υλοποιηθεί ποτέ παγκοσμίως. Μόλις πρόσφατα έγινε γνωστό ότι μέσω της θυγατρικής της στις ΗΠΑ, Hellenic Cables Americas, σχεδιάζεται μία νέα μονάδα παραγωγής καλωδίων προηγμένης τεχνολογίας στη Βαλτιμόρη της Πολιτείας του Μέριλαντ.
Όλη αυτή η διαδρομή είναι γεμάτη από διαρκείς και μεγάλες επενδύσεις, όπως το 2020 και το 2022, με την λειτουργία του νέου τετραπλού θερμού ελάστρου αλουμινίου Tandem καθώς και του νέου ψυχρού ελάστρου στο εργοστάσιο της Elval στα Οινόφυτα Βοιωτίας.
Σήμερα η Viohalco είναι ένας τεράστιος βιομηχανικός όμιλος με ετήσιο κύκλο εργασιών 7 δισ. ευρώ (στοιχεία 2022), κύριες παραγωγικές εγκαταστάσεις σε 8 χώρες και πωλήσεις σε 95 χώρες.
Η διακριτική στάση ζωής, η ανατροπή και το «ιερατείο»
Είναι το μεγάλο έργο ζωής για τον Νικόλαο Στασινόπουλο, ο οποίος ωστόσο επέλεξε για τον ίδιο και την οικογένειά του μια εξαιρετικά διακριτική στάση ζωής. Με το «πέπλο» να σκεπάζει ακόμη και το πλούσιο φιλανθρωπικό του έργο.
Η παρουσία του, μαζί με τη σύζυγό του Αλεξάνδρα, στις απολύτως απαραίτητες εμφανίσεις, όπως κάποια φιλανθρωπική εκδήλωση που είχε πραγματοποιηθεί στο κέντρο της Αθήνας το 2008, πέρναγε απαρατήρητη από τα φλας των φωτορεπόρτερ καθώς τίποτα δεν πρόδιδε την ταυτότητα και την πραγματική του ισχύ. Σε βαθμό που κάποιοι τον χαρακτήριζαν «αόρατο δισεκατομμυριούχο».
Ο «κύριος Νίκος», όπως τον αποκαλούσαν οι εργαζόμενοι και τα στελέχη του ομίλου, περιγραφόταν ως ένας ήπιων τόνων, μειλίχιος και γλυκός άνθρωπος, ο οποίος ωστόσο, όταν χρειάστηκε, έπαιρνε αστραπιαία και τις πιο δύσκολες αποφάσεις.
Τίποτα το κραυγαλέο δεν χαρακτήριζε ούτε την προσωπική του ζωή. Από τη μονοκατοικία του Παλαιού Ψυχικού και το γραφείο του στα βόρεια προάστια, τα εξοχικά καταλύματα στην Ερέτρια και την Πάτμο, μέχρι το γεγονός ότι σε παλιότερες εποχές κυκλοφορούσε με ένα ταπεινό αυτοκίνητο Golf…
Ήταν ένας αφανής «κώδικας» που όσοι τον συναναστρέφονταν τον γνώριζαν καλά. Όχι όμως και ένα στέλεχος του ομίλου που είχε κάποτε την ατυχή έμπνευση να εμφανιστεί στα γραφεία με μια πανάκριβη Jaguar. Τόσο απαστράπτουσα που κέντρισε το βλέμμα του Ν. Στασινόπουλου. Λίγο καιρό μετά το στέλεχος αποχωρούσε από τον όμιλο…
Η μεγάλη ανατροπή ήρθε το 1992 υπό τη βαριά απειλή της δολοφονικής δράσης της «17 Νοέμβρη», μετά την υπόθεση της Λουίζης Ριανκούρ. Αυτή ήταν η αιτία που οδήγησε αρχικά τον αδελφό του Ευάγγελο και στη συνέχεια και τον ίδιο να διαμένει για ένα μεγάλο μέρος του χρόνου τουλάχιστον στην Ελβετία, αλλά και να συνοδεύεται από ευάριθμη προσωπική φρουρά, κάτι αδιανόητο για έναν άνθρωπο που κατά τον αστικό μύθο χρησιμοποιούσε ακόμη και τα μέσα μαζικής μεταφοράς στο παρελθόν.
Καθοριστική υπήρξε και η συμμετοχή του στο περίφημο «ιερατείο» του ΣΕΒ, το εξωθεσμικό όργανο όπου λαμβάνονταν οι κρίσιμες αποφάσεις για την πορεία του Συνδέσμου, αλλά καθοριζόταν και το «χρίσμα» για τον εκάστοτε επόμενο πρόεδρό του. Σε αυτό συμμετείχαν εκπρόσωποι από τα λεγόμενα «παλιά τζάκια» όπως οι οικογένειες Στασινόπουλου, Κανελλόπουλου,Παπαλεξόπουλου και Κυριακόπουλου. Ο «κύριος Νίκος» υπήρξε επί σειρά ετών κεντρικό πρόσωπο του «ιερατείου», ακολουθώντας όμως και εκεί μια διακριτική στάση, την οποία έχει μεταλαμπαδεύσει και στους διαδόχους του.
Τα τελευταία χρόνια, πάντως και λόγω ηλικίας είχε αποσυρθεί από το προσκήνιο μέχρι σήμερα που υπέκυψε στην αναπόδραστη μοίρα, αφήνοντας πίσω του ισχυρότατο το προσωπικό του αποτύπωμα στη βιομηχανική ιστορία της χώρας.
