Οι τελευταίες ημέρες του Σεπτεμβρίου του 2023 ήταν ιδιαίτερα τεταμένες. Τρομοκρατικές επιθέσεις πυροδοτούσαν την ένταση στη Δυτική Όχθη, πλήθη κατοίκων της Γάζας διαδήλωναν τακτικά στα σύνορα, ενώ το Ισραήλ βρισκόταν σε κατάσταση εσωτερικής αναταραχής εξαιτίας της νομοθεσίας για τη δικαστική μεταρρύθμιση. Όποιος παρακολουθούσε τα γεγονότα με καθαρό βλέμμα μπορούσε να αντιληφθεί ότι μια μεγάλη κλιμάκωση βρισκόταν προ των πυλών.
Η προειδοποίηση του μπιν Ζαγέντ στον Νετανιάχου πριν από την 7η Οκτωβρίου
Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, σεΐχης Μοχάμεντ μπιν Ζαγέντ, ανησυχούσε ιδιαίτερα. «Μου μιλούσε συχνά γι’ αυτό τους μήνες που προηγήθηκαν του πολέμου», αφηγείται ο πρόεδρος του Ισραήλ, Ισαάκ Χέρτζογκ, ο οποίος διατηρεί φιλικές σχέσεις με τον μπιν Ζαγέντ.
«Μετέφερε συνεχώς μηνύματα ότι η κατάσταση έπρεπε να εκτονωθεί. Έστειλε ακόμη και ειδικό απεσταλμένο στο Ισραήλ, ο οποίος συναντήθηκε με τον πρωθυπουργό. Ο εμίρης έμοιαζε να αισθάνεται ότι η περιοχή βρισκόταν στο χείλος μιας έκρηξης».
Ο μπιν Ζαγέντ μιλούσε επίσης απευθείας με τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου. Οι συνομιλίες αυτές ακολουθούσαν μια συγκεκριμένη διαδικασία: εκπρόσωπος της πρεσβείας των Εμιράτων πήγαινε στο γραφείο του πρωθυπουργού, μεταφέροντας μια ειδική τηλεφωνική συσκευή που διασφάλιζε την εμπιστευτικότητα της επικοινωνίας.
Αυτή τη φορά, όμως, το τηλεφώνημα που ξεκίνησε ο μπιν Ζαγέντ ήταν διαφορετικό. Περίπου μιάμιση εβδομάδα πριν από την 7η Οκτωβρίου 2023, ο ηγέτης των Εμιράτων τηλεφώνησε στον Νετανιάχου από το Προεδρικό Μέγαρο στο Άμπου Ντάμπι και μίλησε μαζί του επί 45 λεπτά. Σύμφωνα με την έρευνα, στη διάρκεια αυτής της συνομιλίας ο μπιν Ζαγέντ προειδοποίησε τον Νετανιάχου ότι ο ηγέτης της Χαμάς στη Γάζα, Γιαχία Σινουάρ, σχεδίαζε μια μεγάλη επιχείρηση εναντίον του Ισραήλ.
Ο πρόεδρος των ΗΑΕ εξέφρασε την ανησυχία του ότι μια τέτοια εξέλιξη δεν θα προκαλούσε μόνο αιματοχυσία, αλλά θα μπορούσε να αποσταθεροποιήσει ολόκληρη την περιοχή και να υπονομεύσει τις Συμφωνίες του Αβραάμ. Τρεις υψηλόβαθμες ξένες πηγές, σύμφωνα με τους συγγραφείς της έρευνας, γνωρίζουν το περιεχόμενο της συνομιλίας, η ύπαρξη της οποίας αποκαλύπτεται για πρώτη φορά.
Η αποκάλυψη προέκυψε από εκτεταμένη έρευνα που βασίστηκε σε δεκάδες πηγές στο Ισραήλ και σε ολόκληρο τον κόσμο, μεταξύ των οποίων πολύ υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι, καθώς και σε ηχογραφήσεις, εσωτερικά έγγραφα και αλληλογραφία.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του νέου βιβλίου των δύο δημοσιογράφων με τίτλο «Όμηροι: 843 ημέρες εγκατάλειψης».
«Ο Σινουάρ ετοιμάζει μια μεγάλη επιχείρηση»
Στη συνομιλία ήταν παρών και ένας στενός σύμβουλος του μπιν Ζαγέντ, Παλαιστίνιος που είχε μεταναστεύσει πριν από χρόνια από τη Γάζα στο Άμπου Ντάμπι και διατηρούσε ισχυρούς δεσμούς με τη Λωρίδα της Γάζας.
Σύμφωνα με τον σύμβουλο, ο ηγέτης των Εμιράτων επέμεινε στον Νετανιάχου ότι το Ισραήλ έπρεπε να προετοιμαστεί για την απειλή.
«Ο εμίρης εξήγησε ότι, σύμφωνα με την εκτίμησή του, ο Σινουάρ προετοίμαζε ένα μεγάλο γεγονός», αναφέρει ο σύμβουλος. «Είπε στον Νετανιάχου ότι το Ισραήλ έπρεπε να είναι έτοιμο. Παράλληλα, συνέστησε να αναζητηθεί μια οικονομική λύση για τη Γάζα και να εκτονωθεί η κατάσταση στη Δυτική Όχθη, ώστε να αποφευχθεί μια κλιμάκωση».
Ο μπιν Ζαγέντ κάλεσε τον Νετανιάχου να λάβει την κατάσταση σοβαρά υπόψη. Προς έκπληξή του, ωστόσο, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός αντέδρασε σχετικά ψύχραιμα.
Ο Νετανιάχου φέρεται να είπε ότι, κατά την εκτίμησή του, η Χαμάς σκόπευε να κινηθεί στη Δυτική Όχθη και διαβεβαίωσε τον μπιν Ζαγέντ ότι το Ισραήλ ήταν προετοιμασμένο για κάθε ενδεχόμενο.
Σε μια συνομιλία διάρκειας 45 λεπτών, ο μπιν Ζαγέντ προειδοποίησε τον Νετανιάχου ότι η Χαμάς σχεδίαζε μια μεγάλη επιχείρηση εναντίον του Ισραήλ. Προς έκπληξή του, ο πρωθυπουργός αντέδρασε ψύχραιμα. Η Χαμάς, είπε, σκόπευε να δράσει στη Δυτική Όχθη και το Ισραήλ ήταν έτοιμο για κάθε σενάριο.
Αργότερα, ο μπιν Ζαγέντ φέρεται να περιέγραψε τη συνομιλία του με τον Νετανιάχου και την προειδοποίηση που είχε μεταφέρει και στον τότε διευθυντή της CIA, Γουίλιαμ Μπερνς.
Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, είπε στον Μπερνς ότι προσπάθησε να μεταφέρει στον Νετανιάχου την αίσθηση πως «κάτι εκεί είναι έτοιμο να εκραγεί», όμως ο Ισραηλινός πρωθυπουργός θεωρούσε ότι η επικίνδυνη περιοχή ήταν η Δυτική Όχθη.
«Ο εμίρης ήλπιζε ότι, παρά την επιφυλακτική απάντησή του, ο Νετανιάχου θα έπαιρνε σοβαρά το μήνυμα και θα ενεργούσε», αναφέρει ο σύμβουλος.
«Κανείς μας δεν φανταζόταν ότι ο πρωθυπουργός θα άκουγε το μήνυμα αλλά δεν θα ενημέρωνε τους επικεφαλής του αμυντικού μηχανισμού».
Γιατί ο Νετανιάχου δεν ενημέρωσε τους επικεφαλής των ισραηλινών υπηρεσιών
Σύμφωνα με την έρευνα, ο επικεφαλής της Shin Bet, ο επικεφαλής της Mossad και ο αρχηγός του ισραηλινού στρατού δεν γνώριζαν την προειδοποίηση του μπιν Ζαγέντ.
Οι μυστικές συνομιλίες Ισραήλ – Χαμάς για συμφωνία στη Γάζα
Για να γίνει κατανοητό από πού προήλθε αυτή η ασυνήθιστη προειδοποίηση και γιατί μεταφέρθηκε μέσω του προέδρου των ΗΑΕ, πρέπει να εξεταστούν όσα είχαν προηγηθεί τους προηγούμενους μήνες. Κατά την περίοδο αυτή, και με γνώση και έγκριση του Νετανιάχου, το Ισραήλ φέρεται να διεξήγαγε συνομιλίες με τη Χαμάς για μια «hudna», δηλαδή μια προσωρινή εκεχειρία που θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια μακροπρόθεσμη συμφωνία για τη Γάζα.
Οι επαφές ξεκίνησαν μυστικά στις αρχές του 2023, την ίδια περίοδο που ανέλαβε η ακροδεξιά κυβέρνηση του Νετανιάχου. Ο Σινουάρ ανέθεσε την αποστολή στον Γκάζι Χαμάντ, μέλος του πολιτικού γραφείου της Χαμάς, ο οποίος μιλούσε άπταιστα εβραϊκά και είχε συμμετάσχει στις μυστικές επαφές για την απελευθέρωση του στρατιώτη Γκιλάντ Σαλίτ.
Παράλληλα, στρατολογήθηκε ένας υψηλόβαθμος αξιωματούχος της Φατάχ, επίσης άριστος γνώστης της εβραϊκής γλώσσας. Στο δημοσίευμα αναφέρεται με το ψευδώνυμο «Coal Eyes», δηλαδή «Μάτια από κάρβουνο», για λόγους ασφαλείας.
Θεωρούνταν αξιόπιστο πρόσωπο, αποδεκτό τόσο από τη Χαμάς όσο και από τη Shin Bet. Ο ρόλος του ήταν να μεταφέρει μηνύματα μεταξύ των δύο πλευρών, ώστε να μην εμφανίζεται ότι υπήρχε άμεση επικοινωνία ανάμεσα στη Χαμάς και το Ισραήλ.
Στην πράξη, οι συνομιλίες ήταν σχεδόν άμεσες. Ο Γκάζι Χαμάντ και ο «Coal Eyes» συναντιούνταν σε σπίτι στη Γάζα, ενώ από την ισραηλινή πλευρά της επικοινωνίας βρισκόταν ο Άντι Ρότεμ, αξιωματούχος της Shin Bet αρμόδιος για υποθέσεις ομήρων και αγνοουμένων.
Επειδή η αστάθεια στη Γάζα μπορούσε να επηρεάσει και την Αίγυπτο, μεγάλο μέρος των συζητήσεων στηριζόταν σε συμφωνίες που είχαν προηγουμένως επιτευχθεί μεταξύ Ιερουσαλήμ και Καΐρου.
Ωστόσο, σύμφωνα με μέλος της ομάδας της Shin Bet που συμμετείχε στην προετοιμασία των συνομιλιών, «ολόκληρο αυτό το άμεσο κανάλι αποκρύφθηκε από τους Αιγύπτιους, από φόβο μήπως προσβληθούν επειδή αποκλείστηκαν».
«Έτσι, εξελίχθηκε σε ένα προσωπικό κανάλι που καλλιεργούσε ο Νετανιάχου», αναφέρει η ίδια πηγή.
Το σχέδιο για οικονομική ανάσα στη Γάζα και η ανταλλαγή κρατουμένων
Οι συνομιλίες αρχικά επικεντρώνονταν στη σταδιακή χαλάρωση του αποκλεισμού της Γάζας και στην αύξηση των αποστολών τροφίμων και πρώτων υλών προς τη Λωρίδα. Στο τραπέζι τέθηκε επίσης η δημιουργία εμπορικών ζωνών στα σύνορα της Γάζας με το Ισραήλ και την Αίγυπτο, οι οποίες θα δημιουργούσαν χιλιάδες θέσεις εργασίας για ανέργους Παλαιστίνιους.
Η Αίγυπτος ήταν επίσης διατεθειμένη να επιτρέψει την «ασφαλή διέλευση» κατοίκων της Γάζας προς το αεροδρόμιο του Σαρμ ελ Σέιχ, προσφέροντάς τους έτσι μια διέξοδο προς τον υπόλοιπο κόσμο. Στο τραπέζι τέθηκε και η πρόταση για την προμήθεια φυσικού αερίου στη Γάζα από το κοίτασμα Gaza Marine, που είχε ανακαλυφθεί το 2000 στα ανοιχτά της περιοχής. Η πρόταση ονομαζόταν «G 4 G» – Gas for Gaza.
Το κλίμα ήταν τόσο αισιόδοξο, ώστε ο αξιωματούχος της Φατάχ ανέφερε επανειλημμένα ότι μια συμφωνία με το Ισραήλ ήταν πιο κοντά από ποτέ και ότι και οι δύο πλευρές θεωρούσαν τις προτάσεις «εφικτές επιλογές».
Αξιωματούχος της Χαμάς φέρεται να ενημέρωνε τους συνεργάτες του: «Γίνεται».
Η συμφωνία που έφτασε κοντά, αλλά δεν ολοκληρώθηκε ποτέ
Μέχρι το καλοκαίρι του 2023, φαινόταν ότι όλα τα οικονομικά ζητήματα είχαν διευθετηθεί και απέμενε μόνο το πιο ευαίσθητο θέμα: η απελευθέρωση Ισραηλινών αιχμαλώτων και η επιστροφή των σορών στρατιωτών που κρατούνταν στη Γάζα.
Σε αντάλλαγμα για την επιστροφή των Αβέρα Μενγκίστου και Χισάμ αλ-Σαγίντ, καθώς και των σορών των Χαντάρ Γκόλντιν και Ορόν Σαούλ, ο Σινουάρ αρχικά ζήτησε την απελευθέρωση 500 κρατουμένων της Χαμάς. Στη συνέχεια δέχθηκε να μειώσει τον αριθμό στους 250 και, έπειτα από σκληρές διαπραγματεύσεις, φέρεται να συναίνεσε τελικά στην απελευθέρωση μόλις 50 κρατουμένων.
Η Shin Bet ήταν διατεθειμένη να δεχθεί την απελευθέρωση 30 κρατουμένων, μεταξύ των οποίων 20 που εξέτιαν ισόβια κάθειρξη, από κατάλογο προσώπων που θεωρούνταν αποδεκτά για το Ισραήλ, σε αντάλλαγμα για την επιστροφή των τεσσάρων Ισραηλινών. Σύμφωνα με ισραηλινή πηγή ασφαλείας που συμμετείχε στην προετοιμασία των συνομιλιών, «μέχρι τα τέλη Αυγούστου του 2023, ο Νετανιάχου είχε εγκρίνει την απελευθέρωση 30 κρατουμένων, μεταξύ των οποίων 20 ισοβιτών, οι οποίοι θα επιλέγονταν από τη Shin Bet».
Το μόνο που απέμενε ήταν η έγκριση της υπουργικής επιτροπής για τους ομήρους και τους αγνοουμένους.
Ωστόσο, ο Νετανιάχου ανέβαλλε επανειλημμένα τη σύγκληση της επιτροπής. Σύμφωνα με την έρευνα, αυτό μπορεί να οφειλόταν είτε στον φόβο του να καταλήξει σε συμφωνία με τη Χαμάς είτε στην ανησυχία του για την αντίδραση των ακροδεξιών εταίρων της κυβέρνησής του.
Στους εκπροσώπους της Shin Bet που διαχειρίζονταν το κανάλι επικοινωνίας με τη Χαμάς, ο Νετανιάχου φέρεται να έλεγε ότι φοβόταν μήπως η υπόθεση διαρρεύσει στα μέσα ενημέρωσης.
«Και έτσι, το θέμα έμενε στάσιμο εβδομάδα με την εβδομάδα», περιγράφει η πηγή.
Ο Σινουάρ χάνει την υπομονή του και μιλά για «σεισμό»
Όταν ο Σινουάρ άρχισε να δείχνει σημάδια δυσαρέσκειας για την έλλειψη προόδου, ο Γκάζι Χαμάντ και ο «Coal Eyes» προσπάθησαν να τον καθησυχάσουν.
Του εξήγησαν ότι η καθυστέρηση οφειλόταν στην έντονη εσωτερική κρίση που αντιμετώπιζε το Ισραήλ, με τη δικαστική μεταρρύθμιση και τις μαζικές διαδηλώσεις.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, σύμφωνα με την έρευνα, ενισχύθηκε στον άξονα Ιράν – Χαμάς – Χεζμπολάχ η αντίληψη ότι το Ισραήλ είχε γίνει πολύ πιο ευάλωτο.
Εσωτερικά έγγραφα φέρονται να δείχνουν ότι υψηλόβαθμα στελέχη της Χαμάς επιτάχυναν τότε τις επαφές τους με το Ιράν, ζητώντας βοήθεια για τη χρηματοδότηση μιας επίθεσης. Στις αρχές Σεπτεμβρίου του 2023, ο Σινουάρ διέκοψε ξαφνικά κάθε επικοινωνία με την ομάδα διαπραγμάτευσης.
«Απλώς εξαφανίστηκε από το ραντάρ μας», λέει υψηλόβαθμος αξιωματούχος της Shin Bet. Σύμφωνα με πηγή της Χαμάς, ο Σινουάρ είχε χάσει την υπομονή του με τον ρυθμό των Ισραηλινών. Λίγο πριν οριστικοποιηθεί η πορεία των γεγονότων, ο Σινουάρ κανόνισε μια ιδιωτική συνάντηση με τον αξιωματούχο της Φατάχ.
«Πες στους Ισραηλινούς ότι, αν δεν σημειώσουν πρόοδο, τους ετοιμάζω μια τεράστια έκπληξη», φέρεται να δήλωσε. Τότε χρησιμοποίησε για πρώτη φορά μια λέξη που, σύμφωνα με το δημοσίευμα, θα έπρεπε να είχε σημάνει συναγερμό: «zilzal», δηλαδή «σεισμός».
«Zilzal»: Το μήνυμα που προμήνυε μια μεγάλη επίθεση
Ο «Coal Eyes» έφυγε από τη συνάντηση ταραγμένος και αποφάσισε να συμβουλευτεί έναν στενό φίλο του, τον Παλαιστίνιο σύμβουλο του μπιν Ζαγέντ στο Άμπου Ντάμπι.
«Ήταν αναστατωμένος», αναφέρει ο σύμβουλος. «Ήταν ξεκάθαρο για εκείνον ότι η επιχείρηση για την οποία μιλούσε ο Σινουάρ θα μπορούσε να επηρεάσει ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, αλλά φοβόταν να μεταφέρει τις πληροφορίες απευθείας στη Shin Bet». «Από την άλλη, φοβόταν ακόμη περισσότερο ότι, αν δεν ενημέρωνε τη Shin Bet, οι Ισραηλινοί θα μπορούσαν να τον κατηγορήσουν ότι συνεργάζεται με τον Σινουάρ. Φοβόταν πραγματικά για τη ζωή του. Γι’ αυτό αποφάσισε να μεταφέρει το μήνυμα στον μπιν Ζαγέντ».
«Τι σημαίνει αυτό;» ρώτησε ο ηγέτης των Εμιράτων.
«Αν λέει “zilzal”, εννοεί πόλεμο», απάντησε ο σύμβουλος.
«Είσαι σίγουρος;» ρώτησε ο εμίρης.
«Όχι, αυτή είναι η δική μου ερμηνεία», απάντησε ο σύμβουλος. «Αλλά έτσι το κατάλαβε και ο Coal Eyes».
Ο Σινουάρ πήρε μια βαθιά ανάσα και, με μια ανατριχιαστικά ήρεμη φωνή, είπε: «Μεταφέρετε ένα μήνυμα ότι ετοιμάζω τη μητέρα όλων των εκπλήξεων. Μια τρομακτική επιχείρηση. Κάτι πρωτοφανές. Παρακαλώ μεταφέρετε στους Ισραηλινούς όσα λέω λέξη προς λέξη».
Αρχικά, ο μπιν Ζαγέντ δίστασε. Ανησυχούσε ότι μια προειδοποίηση για τις προθέσεις της Χαμάς, μέσα στο ήδη τεταμένο περιφερειακό κλίμα, θα μπορούσε να πυροδοτήσει εξελίξεις ή ακόμη και ένα προληπτικό χτύπημα από το Ισραήλ.
Τελικά αποφάσισε ότι, αν δεν υπήρχε βεβαιότητα, δεν θα έστελνε ακόμη προειδοποίηση στους Ισραηλινούς. Ζήτησε να διερευνηθεί περαιτέρω η υπόθεση.
Η δεύτερη συνάντηση με τον Σινουάρ και η «μητέρα όλων των εκπλήξεων»
Για να κατανοηθεί η σοβαρότητα της απειλής, οργανώθηκε νέα συνάντηση του «Coal Eyes» με τον Σινουάρ στη Γάζα, στα μέσα Σεπτεμβρίου του 2023.
«Λοιπόν; Μεταφέρατε το μήνυμα στους Ισραηλινούς;» ρώτησε ο Σινουάρ.
«Όχι», απάντησε ο μεσολαβητής.
Ο Σινουάρ πήρε βαθιά ανάσα και είπε: «Μεταφέρετέ τους το μήνυμα ότι ετοιμάζω τη μητέρα όλων των εκπλήξεων. Μια τρομακτική επιχείρηση. Κάτι πρωτοφανές».
Και πάλι χρησιμοποίησε τη λέξη «zilzal» – σεισμός.
«Παρακαλώ μεταφέρετε στους Ισραηλινούς όσα λέω λέξη προς λέξη», απαίτησε.
Ο «Coal Eyes» τηλεφώνησε στον σύμβουλο του μπιν Ζαγέντ από τη Γάζα για να του μεταφέρει τα λόγια του Σινουάρ.
Ο σύμβουλος ζήτησε όλες τις λεπτομέρειες, ακόμη και τη γλώσσα του σώματος του Σινουάρ, τον ακριβή τόνο της φωνής του και το πλαίσιο μέσα στο οποίο ειπώθηκαν οι συγκεκριμένες φράσεις.
«Του πρότεινα να φύγει γρήγορα από τη Γάζα και να έρθει στο σπίτι μου για μια ιδιωτική συζήτηση», αναφέρει.
«Στο τέλος της συνάντησης κατάλαβα ότι ούτε εκείνος ούτε εγώ είχαμε κάνει λάθος στην ερμηνεία του μηνύματος: ο Σινουάρ σκόπευε να πάει σε πόλεμο».
Ο σύμβουλος ενημέρωσε τον μπιν Ζαγέντ για τα συμπεράσματά του.
Ο ηγέτης των Εμιράτων αντιλήφθηκε το μέγεθος της απειλής και αποφάσισε ότι «το μήνυμα του Σινουάρ πρέπει να μεταφερθεί στους Ισραηλινούς, στα υψηλότερα επίπεδα, το συντομότερο δυνατό».
Η προειδοποίηση φτάνει στη Shin Bet στις 15 Σεπτεμβρίου
Στις 15 Σεπτεμβρίου, ο «Coal Eyes» και ο σύμβουλος μετέφεραν την προειδοποίηση στη Shin Bet.
Ο επικεφαλής της υπηρεσίας, Ρόνεν Μπαρ, ζήτησε άμεση τηλεφωνική επικοινωνία με τον πρωθυπουργό.
Η επικοινωνία οργανώθηκε από τον στρατιωτικό γραμματέα του Νετανιάχου, Άβι Γκιλ.
Κατά τη διάρκεια της συνομιλίας, ο Μπαρ ενημέρωσε τον Νετανιάχου για τις απειλές του Σινουάρ περί «σεισμού» και αποφασίστηκε να πραγματοποιηθεί σύσκεψη ασφαλείας με τη συμμετοχή όλων των αρμόδιων υπηρεσιών.
«Γιατί ο Σινουάρ μάς έστειλε μια προειδοποίηση;» διερωτάται σήμερα ένας υψηλόβαθμος αξιωματούχος των υπηρεσιών πληροφοριών.
«Ίσως επειδή είχε κουραστεί από τις καθυστερήσεις του Ισραήλ και ήθελε να μας πιέσει να προχωρήσουμε σε μια συμφωνία, χωρίς να επιθυμεί πραγματικά να ξεκινήσει πόλεμο. Ή, όπως προτιμούμε να πιστεύουμε, ίσως αυτό αποτελούσε μέρος του σχεδίου του για τη “Μεγάλη Εξαπάτηση” και ήθελε να δοκιμάσει την ετοιμότητα του ισραηλινού στρατού».
Ο Ρόνεν Μπαρ προειδοποιεί: «Βρισκόμαστε σε πορεία σύγκρουσης»
Η σύσκεψη πραγματοποιήθηκε στις 17 Σεπτεμβρίου με τη συμμετοχή, μεταξύ άλλων, του τότε υπουργού Άμυνας Γιοάβ Γκάλαντ και εκπροσώπων της στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών.
Στο τέλος της συζήτησης αποφασίστηκε να πραγματοποιηθεί νέα συνάντηση εργασίας στο γραφείο του πρωθυπουργού, με τη συμμετοχή και εκπροσώπων της Mossad και του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας.
Οι εκπρόσωποι της Shin Bet εκτίμησαν τότε, με βάση νέες πληροφορίες, ότι ο Σινουάρ ίσως σχεδίαζε να αποκτήσει τον έλεγχο της Ισραηλινής ερευνήτριας Ελίζαμπεθ Τσούρκοφ, η οποία είχε απαχθεί και κρατούνταν στο Ιράκ, προκειμένου να αυξήσει τον αριθμό των Παλαιστινίων κρατουμένων που θα μπορούσε να ζητήσει σε μια συμφωνία ανταλλαγής.
Ο επικεφαλής της Shin Bet τόνισε ότι αυτή ήταν μόνο μια αρχική εκτίμηση και ότι η προειδοποίηση έπρεπε να ληφθεί σοβαρά υπόψη.
Είπε ότι έδειχνε πως η αποτρεπτική ισχύς του Ισραήλ είχε διαβρωθεί και ότι «βρισκόμαστε σε πορεία σύγκρουσης».
Ο Μπαρ εισηγήθηκε μια επιχειρησιακή μέθοδο που αποκαλούταν «βόμβα πυρόσβεσης», δηλαδή ένα ισχυρό και αιφνιδιαστικό χτύπημα που θα εξουδετέρωνε γρήγορα μια μεγάλη απειλή.
Εναλλακτικά, πρότεινε την ενίσχυση των αμυντικών μέτρων στη Γάζα και τη Δυτική Όχθη, ιδιαίτερα ενόψει των εβραϊκών εορτών.
Στο τέλος της συνάντησης δεν ελήφθη κάποια απόφαση.
Η απευθείας προειδοποίηση του μπιν Ζαγέντ στον Νετανιάχου
Βλέποντας ότι το Ισραήλ δεν αντιδρούσε στην προειδοποίηση που είχε ήδη μεταφερθεί στη Shin Bet, ο μπιν Ζαγέντ αποφάσισε να επικοινωνήσει προσωπικά με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό.
Έτσι πραγματοποιήθηκε, στα τέλη Σεπτεμβρίου, η 45λεπτη τηλεφωνική συνομιλία κατά την οποία ο πρόεδρος των ΗΑΕ φέρεται να μετέφερε στον Νετανιάχου μια ξεκάθαρη προειδοποίηση για τις προθέσεις του Σινουάρ.
Και η Αίγυπτος προειδοποιούσε για «τρομακτική επιχείρηση»
Παρόμοια προειδοποίηση έφτασε εκείνες τις ημέρες και από τον επικεφαλής των αιγυπτιακών υπηρεσιών πληροφοριών, στρατηγό Αμπάς Καμέλ, ο οποίος φέρεται να προειδοποίησε τον Νετανιάχου για «κάτι ασυνήθιστο, μια τρομακτική επιχείρηση» που επρόκειτο να εξαπολύσει η Χαμάς.
Σύμφωνα με την αφήγηση της δημοσιογράφου Σμαντάρ Πέρι, ο Νετανιάχου απάντησε και στον Καμέλ: «Στη Γάζα έχουμε την εικόνα, έχουμε τον έλεγχο. Το πρόβλημά μας είναι η Δυτική Όχθη και εκεί μεταφέρουμε επίσης δυνάμεις».
Την 1η Οκτωβρίου, κατά τη διάρκεια συζήτησης για τις ταραχές στα σύνορα της Γάζας και τις πληροφορίες για πιθανή τρομοκρατική επίθεση της Χαμάς στη Δυτική Όχθη, ο επικεφαλής της Shin Bet εισηγήθηκε εκ νέου στοχοποίηση υψηλόβαθμων στελεχών της Χαμάς, μεταξύ των οποίων και του Σινουάρ.
Ο Νετανιάχου φέρεται να απάντησε: «Ετοιμάστε μου σχέδια και θα τα εξετάσω».
«Ποτέ δεν έλεγε “όχι”», αναφέρει υψηλόβαθμος αξιωματούχος του αμυντικού μηχανισμού.
«Αυτός ήταν πάντα ο τρόπος του να αναβάλλει την αντιμετώπιση ενός προβλήματος».
Άλλος αξιωματούχος θυμάται ότι, κλείνοντας τη σύσκεψη, ο Νετανιάχου είπε: «Συνεχίστε να εργάζεστε πάνω στην επιχειρησιακή δυνατότητα, αλλά προς το παρόν ηρεμήστε την κατάσταση».
Σε ολόκληρη τη διάρκεια της σύσκεψης, ο πρωθυπουργός δεν ανέφερε τις προειδοποιήσεις που είχε λάβει.
Οι προειδοποιήσεις έφτασαν, αλλά ο Νετανιάχου δεν αντέδρασε
«Αν γνωρίζαμε για αυτές τις προειδοποιήσεις, θα μπορούσαν να είχαν αλλάξει ολόκληρη την εικόνα των εκτιμήσεών μας», δηλώνει υψηλόβαθμος αξιωματούχος της Shin Bet.
Σύμφωνα με τον ίδιο, αν οι υπηρεσίες ασφαλείας γνώριζαν για τις προειδοποιήσεις, ίσως θα έδιναν μεγαλύτερη βαρύτητα στο πρώτο μήνυμα που είχε μεταφερθεί από τον Σινουάρ.
«Ίσως να καταλαβαίναμε καλύτερα τι βρισκόταν πίσω από την ξαφνική αποχώρησή του από τις συνομιλίες στις αρχές Σεπτεμβρίου», σημειώνει.
«Είναι πιθανό να συνδέαμε τα στοιχεία μεταξύ τους και να καταλήγαμε σε ένα εντελώς διαφορετικό συμπέρασμα, που θα άλλαζε ολόκληρη την εικόνα των εκτιμήσεών μας».
Η σχέση Νετανιάχου – Σινουάρ και οι προηγούμενες διαπραγματεύσεις
Οι ρίζες της σύνθετης σχέσης ανάμεσα στον Νετανιάχου και τον Σινουάρ φτάνουν πολλά χρόνια πίσω, στην απελευθέρωση του τελευταίου από τις ισραηλινές φυλακές στο πλαίσιο της συμφωνίας Σαλίτ το 2011.
Αφού απέκτησε τον πλήρη έλεγχο της Γάζας, ο Σινουάρ άρχισε να διαμορφώνει μια στρατηγική με δύο κατευθύνσεις.
Σύμφωνα με υψηλόβαθμο αξιωματούχο των ισραηλινών υπηρεσιών πληροφοριών, ο Σινουάρ είχε δύο εναλλακτικές.
Από τη μία πλευρά, επιτάχυνε την ανάπτυξη των στρατιωτικών δυνατοτήτων της Χαμάς, μετατρέποντάς την σε μια ισχυρή ένοπλη δύναμη.
Από την άλλη, είχε καταλήξει στο συμπέρασμα ότι σε όλους τους προηγούμενους γύρους συγκρούσεων η Γάζα είχε υποστεί συντριπτικές ήττες.
Έτσι, παρά το μίσος του για το Ισραήλ, θεωρούσε ότι έπρεπε να δοθεί μια ευκαιρία σε μια συμφωνία που θα επέτρεπε μια πιο φυσιολογική ζωή στη Γάζα.
Από τη συμφωνία Σαλίτ στο σχέδιο για μια νέα συμφωνία στη Γάζα
Το 2017, ο Σινουάρ έκανε μια απροσδόκητη κίνηση και επικοινώνησε με τον παλιό του αντίπαλο, τον πρώην αξιωματούχο της Φατάχ και επιχειρηματία Μοχάμεντ Νταχλάν.
Οι δύο άνδρες, που κατάγονταν από τη Χαν Γιούνις, γνωρίζονταν από τα φοιτητικά τους χρόνια στη Γάζα και διατηρούσαν έντονη εχθρότητα μεταξύ τους.
Ωστόσο, ο Σινουάρ πίστευε ότι μπορούσε να αξιοποιήσει τις σχέσεις του Νταχλάν τόσο με την αιγυπτιακή κυβέρνηση όσο και με τις ισραηλινές υπηρεσίες ασφαλείας.
Το καλοκαίρι του 2017, μετά από δεκαετίες αντιπαλότητας, ο Σινουάρ συναντήθηκε με τον Νταχλάν στο σπίτι του στο Κάιρο.
Στη συνάντηση συμμετείχαν και άλλα υψηλόβαθμα στελέχη της Χαμάς, μεταξύ των οποίων ο Μοχάμεντ Ντέιφ και ο Μούσα Αμπού Μαρζούκ.
Ο Σινουάρ περιέγραψε στον Νταχλάν τις δύσκολες συνθήκες στη Γάζα και του ζήτησε να μεταφέρει μηνύματα στον Νετανιάχου για την επιθυμία του να επιτευχθεί μια συμφωνία.
Ο βασικός της άξονας θα ήταν η χαλάρωση του αποκλεισμού και η ενίσχυση της οικονομίας της Γάζας, κυρίως μέσω της δημιουργίας θέσεων εργασίας.
Οι επαφές οδήγησαν στη δημιουργία ενός δικτύου έμμεσης επικοινωνίας ανάμεσα στο Ισραήλ και τη Χαμάς.
Το 2018, σύμφωνα με την έρευνα, παρουσιάστηκε σε συνάντηση υψηλόβαθμων Ισραηλινών αξιωματούχων ένα οργανωμένο σχέδιο για μια συμφωνία.
Η πρόταση προέβλεπε την επιστροφή τεσσάρων Ισραηλινών, αμοιβαία κατάπαυση του πυρός και μια συμφωνία για σημαντική χαλάρωση του αποκλεισμού της Γάζας.
Οι ισραηλινές υπηρεσίες ασφαλείας θεωρούσαν τότε ότι οι συνθήκες ήταν ευνοϊκές για την επίτευξη μιας συμφωνίας ανταλλαγής κρατουμένων με σχετικά αποδεκτό κόστος.
Ο Νετανιάχου δεσμεύτηκε να λάβει απόφαση, όμως με την πάροδο του χρόνου άρχισε να διστάζει και να καθυστερεί την έγκριση της διαδικασίας.
Η στρατηγική του Σινουάρ: στρατιωτική ισχύς και διαπραγματεύσεις
Την ίδια περίοδο, όταν οι υπηρεσίες ασφαλείας εντόπιζαν αυξημένη επιχειρησιακή δραστηριότητα της Χαμάς, ο Νετανιάχου φέρεται να αρνούνταν επανειλημμένα να εγκρίνει μια μεγάλης κλίμακας στρατιωτική επιχείρηση.
«Είχε γίνει σχεδόν ρουτίνα», αναφέρει υψηλόβαθμος στρατιωτικός.
«Έριχναν ρουκέτες, εμείς απαντούσαμε, γινόταν ένας γύρος συγκρούσεων, οι κάτοικοι των περιοχών κοντά στη Γάζα εξαντλούνταν και όλα αυτά κόστιζαν πολλά χρήματα».
«Ο στρατός ήθελε αρκετές φορές να πραγματοποιήσει μια ευρεία και ολοκληρωμένη στρατιωτική επιχείρηση στη Γάζα, αλλά η κυβέρνηση επέμενε να μην υπάρξει κλιμάκωση και να διατηρηθεί το “περιουσιακό στοιχείο” που λεγόταν Χαμάς».
«Ηρεμήστε», φέρεται να έλεγαν.
«Ας επικεντρωθούμε στον Βορρά και στο Ιράν».
Το «περιουσιακό στοιχείο» που λεγόταν Χαμάς και η πολιτική ανάσχεσης
Ένας πρώην στρατηγός του ισραηλινού στρατού περιγράφει ότι είχε ακούσει επανειλημμένα τον τότε αρχηγό του γενικού επιτελείου, Χέρτζι Χαλέβι, να επικρίνει την πολιτική ανάσχεσης του Νετανιάχου.
Χρησιμοποιούσε μάλιστα μια χαρακτηριστική παρομοίωση: «Είναι σαν να έχεις ένα καρφί που προεξέχει από τον τοίχο στο σπίτι σου και, αντί να το τραβήξεις, μαζεύεις όλα τα μέλη της οικογένειας, ακόμη και τα παιδιά, και τους λες: “Κάθε φορά που περνάτε από εδώ, προσέξτε το καρφί”».
«Όταν συμφωνήσαμε να ζούμε με το καρφί, δεν καταλάβαμε ότι στο τέλος, αντί να το βγάλουμε από τον τοίχο, θα καρφωνόμασταν πάνω του».
Στη συνέχεια ξέσπασε η πανδημία της COVID-19 και οι επαφές ανάμεσα στη Χαμάς και το Ισραήλ διακόπηκαν.
Το Ισραήλ στράφηκε στην αντιμετώπιση της πανδημίας και στη συνέχεια βρέθηκε αντιμέτωπο με πέντε διαδοχικές εκλογικές αναμετρήσεις.
Στο μεταξύ, στον λεγόμενο «άξονα της αντίστασης» άρχισε να διαμορφώνεται η στρατηγική αντίληψη ότι πλησίαζε η στιγμή που θα μπορούσε να δοθεί ένα αποφασιστικό πλήγμα στο Ισραήλ.
Ο Σινουάρ συνέχισε να επενδύει σημαντικούς πόρους στην ανάπτυξη του δικτύου των τούνελ και στην εκπαίδευση και τον εξοπλισμό των δυνάμεων της Χαμάς.
Η 7η Οκτωβρίου: Ο «σεισμός» που έγινε πραγματικότητα
Σχεδόν τρία χρόνια αργότερα ήρθε η στιγμή που ο Σινουάρ είχε προαναγγείλει.
Στις 7 Οκτωβρίου, σε επιστολή που απέστειλαν στη Χεζμπολάχ, ο Σινουάρ και οι συνεργάτες του, Μοχάμεντ Ντέιφ και Μαρουάν Ίσα, ανέφεραν ότι χιλιάδες μαχητές των Ταξιαρχιών Ιζ αλ-Ντιν αλ-Κασάμ θα επιτίθεντο σε ισραηλινούς στόχους, θα περνούσαν τον συνοριακό φράχτη, θα συγκρούονταν με τις ισραηλινές δυνάμεις, θα καταλάμβαναν στρατιωτικές και πολιτικές εγκαταστάσεις και θα αιχμαλώτιζαν μεγάλο αριθμό Ισραηλινών.
Στις 6:29 το πρωί της 7ης Οκτωβρίου, το «zilzal» – ο «σεισμός» – είχε αρχίσει.
Μέχρι το μεσημέρι, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είχαν ήδη γεμίσει με σοκαριστικά βίντεο από τις επιθέσεις, τις δολοφονίες, τους εμπρησμούς και τις καταστροφές.
Δεκάδες βίντεο έδειχναν πολίτες να οδηγούνται ως όμηροι στη Γάζα.
Οι πρώτες ώρες της επίθεσης και το χάος με τους ομήρους
Όταν το ισραηλινό συμβούλιο ασφαλείας συνεδρίασε στις 14:45, δεν υπήρχε ακόμη σαφής εικόνα για τον αριθμό των απαχθέντων.
«Αυτή τη στιγμή υπάρχουν 14 στρατιώτες και 28 πολίτες όμηροι, καθώς και δεκάδες ακόμη με τους οποίους δεν υπάρχει επικοινωνία», φέρεται να δήλωσε ο επικεφαλής της Shin Bet.
Ο υπουργός Οικονομικών Μπεζαλέλ Σμότριτς ζήτησε να μην αποτελέσουν οι όμηροι προτεραιότητα, υποστηρίζοντας ότι «είναι αδύνατο να επιχειρούμε με μια τέτοια νοοτροπία».
Ο τότε υπουργός Άμυνας Γιοάβ Γκάλαντ δήλωσε: «Έδωσα εντολή στον ισραηλινό στρατό: Καμία διαπραγμάτευση. Θα μιλήσουν μαζί μας μόνο όταν θα βρίσκονται στο έδαφος, με τα κεφάλια τους κάτω από το νερό».
Το Κατάρ επιχειρεί να μεσολαβήσει για την απελευθέρωση των ομήρων
Το ίδιο βράδυ, ο πρωθυπουργός του Κατάρ, σεΐχης Μοχάμεντ μπιν Αμπντουλραχμάν αλ-Θάνι, τηλεφώνησε στον επικεφαλής της Mossad, Νταβίντ Μπαρνέα, με τον οποίο διατηρούσε φιλικές σχέσεις.
Ο αλ-Θάνι τον ενημέρωσε ότι είχε μόλις συνομιλήσει με τον πολιτικό ηγέτη της Χαμάς, Ισμαήλ Χανίγια, και τον αναπληρωτή του, Χαλίλ αλ-Χάγια.
Σύμφωνα με την αφήγηση, ο πρωθυπουργός του Κατάρ είπε στον Μπαρνέα ότι είχε απειλήσει τους ηγέτες της Χαμάς πως, αν δεν απελευθερώνονταν άμεσα όλοι οι πολίτες όμηροι, θα διέταζε προσωπικά την απομάκρυνσή τους από το Κατάρ.
«Η Χαμάς είναι έτοιμη να απελευθερώσει όλους τους πολίτες τώρα και εμείς είμαστε έτοιμοι να μεσολαβήσουμε», φέρεται να του είπε.
Η απάντηση του επικεφαλής της Mossad άφησε, σύμφωνα με το δημοσίευμα, τον αλ-Θάνι έκπληκτο.
«Αν θέλουν να απελευθερώσουν τους πολίτες, ας τους απελευθερώσουν. Εμείς δεν είμαστε έτοιμοι να μιλήσουμε με τη Χαμάς».
Ο ηγέτης του Κατάρ φέρεται να είπε στους συνεργάτες του: «Αυτοί δεν είναι οι Ισραηλινοί που γνωρίζω. Αυτός δεν είναι ο Ντέντι Μπαρνέα που γνωρίζω».
Η πρώτη πρόταση του Σινουάρ για απελευθέρωση πολιτών
Την επόμενη ημέρα, ο Ράουχι Μουστάχα, στενός συνεργάτης του Σινουάρ, επικοινώνησε με συνεργάτη του Μοχάμεντ Νταχλάν, τον Σαμίρ Μασχαράουι.
Εκ μέρους του Σινουάρ, ζήτησε τη βοήθειά του για να βρεθεί γρήγορα ένας μεσολαβητής που θα μπορούσε να προωθήσει μια συμφωνία κατάπαυσης του πυρός.
Ο Μουστάχα φέρεται να πρόσθεσε: «Ο φίλος μας ακούει», αναφερόμενος στον Σινουάρ.
Ο Μασχαράουι ενημέρωσε τον Νταχλάν, ο οποίος φέρεται να απάντησε: «Πρώτα απ’ όλα πρέπει να απελευθερώσουν όλους τους πολίτες, τα παιδιά, τους ηλικιωμένους και τα μωρά. Χωρίς αυτό, δεν υπάρχει τίποτα να συζητήσουμε».
«Αυτό που έκαναν ήταν τρέλα. Δεν πέρασαν μια κόκκινη γραμμή, πέρασαν μια μαύρη γραμμή».
Ο Μασχαράουι μετέφερε το μήνυμα στη Χαμάς.
Ο Μουστάχα ζήτησε 24 ώρες για να απαντήσει, αλλά επέστρεψε μόλις μία ώρα αργότερα.
Το μήνυμα ήταν ότι ο Σινουάρ ήταν έτοιμος να απελευθερώσει όλους τους πολίτες.
Ωστόσο, όπως διευκρινίζεται, όταν ο Σινουάρ μιλούσε για «πολίτες», εννοούσε όσους ήταν κάτω των 18 και άνω των 50 ετών.
«Μου είπε ότι, στο πρώτο στάδιο, δεν είχαν κανένα πρόβλημα να απελευθερώσουν όλους τους πολίτες χωρίς να πάρουν τίποτα ως αντάλλαγμα. Ορκίζομαι, αυτά ήταν τα ακριβή λόγια του: όλους τους πολίτες, χωρίς τίποτα ως αντάλλαγμα».
Η μόνη προϋπόθεση, σύμφωνα με τον Μασχαράουι, ήταν να βρεθεί γρήγορα ένας κοινά αποδεκτός μεσολαβητής, ώστε να ξεκινήσουν άμεσα οι διαπραγματεύσεις για όλα τα υπόλοιπα ζητήματα: την απελευθέρωση στρατιωτών και αξιωματικών σε αντάλλαγμα για Παλαιστίνιους κρατούμενους και, στη συνέχεια, το θέμα του αποκλεισμού της Γάζας.
«Ο Νετανιάχου θέλει μόνο πόλεμο»
Ο Νταχλάν ενεργοποίησε τις επαφές του με τη Shin Bet και μετέφερε τις πληροφορίες.
Σύμφωνα με τον Μασχαράουι, η ανεπίσημη απάντηση που έλαβε ήταν: «Ο Νετανιάχου δεν θέλει να συζητήσει τίποτα. Θέλει μόνο πόλεμο και την εξόντωση της Χαμάς».
Ένας υψηλόβαθμος αξιωματούχος του αμυντικού μηχανισμού παραδέχεται ότι τουλάχιστον ορισμένες από τις προτάσεις για την απελευθέρωση πολιτών ομήρων έφτασαν στη Mossad, στη Shin Bet και στο γραφείο του πρωθυπουργού.
Ωστόσο, υποστηρίζει ότι ακόμη και αν οι προτάσεις ήταν συγκεκριμένες, ο στρατιωτικός μηχανισμός χρειαζόταν τουλάχιστον 24 ώρες για να αποκτήσει τον έλεγχο της κατάστασης, ενώ η πολιτική ηγεσία βρισκόταν σε κατάσταση σοκ.
«Για να είμαι ειλικρινής», αναφέρει, «το ζήτημα των ομήρων δεν βρισκόταν σοβαρά στην ατζέντα εκείνη τη στιγμή και κανείς, ούτε σε στρατιωτικό ούτε σε πολιτικό επίπεδο, δεν ήταν ανοιχτός στο να συζητήσει την πρόταση».
Η απελευθέρωση των ομήρων δεν συμπεριλήφθηκε καν στους αρχικούς στόχους του πολέμου που διαμόρφωσε η κυβέρνηση το βράδυ της 7ης Οκτωβρίου.
Γιατί το Ισραήλ δεν αξιοποίησε τις πρώτες προτάσεις για τους ομήρους
«Θα μπορούσε η πρόταση να είχε συζητηθεί ουσιαστικά και να είχε ληφθεί μια απόφαση; Από πλευράς ουσίας, η απάντηση είναι ναι», αναφέρει.
«Αλλά η κυρίαρχη ψυχολογία ήταν σαν μετά το Περλ Χάρμπορ. Είχαμε μόλις δεχθεί ένα βίαιο χτύπημα, βρισκόμασταν στη μέση ενός πολέμου. Ποιος είχε την ψυχική δυνατότητα να μιλήσει για διακοπή των συγκρούσεων και έναρξη διαπραγματεύσεων, ακόμη κι αν αυτό σήμαινε τη διάσωση δεκάδων ανθρώπων;»
Στις 10 Οκτωβρίου, σύμφωνα με την έρευνα, ο Μουστάχα επικοινώνησε ξανά με τον Μασχαράουι εκ μέρους του Σινουάρ, ζητώντας να μάθει αν υπήρχε απάντηση από το Ισραήλ.
«Του είπα ότι ακόμη περίμενα απάντηση», αναφέρει ο Μασχαράουι.
Περίμενε μερικές ακόμη ημέρες και επικοινώνησε ξανά με τους Ισραηλινούς, αλλά, όπως λέει, δεν ήταν σε κατάσταση να συζητήσουν.
Στο μεταξύ, οι βομβαρδισμοί στη Γάζα εντάθηκαν και η επικοινωνία με τον Μουστάχα και τον Σινουάρ έγινε αδύνατη.
Οι διαπραγματεύσεις στη Ντόχα και η αλλαγή των απαιτήσεων της Χαμάς
Ο τότε υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Άντονι Μπλίνκεν, έφτασε τελικά στο Ισραήλ στις 12 Οκτωβρίου και συναντήθηκε αμέσως με τον Νετανιάχου.
Την επόμενη ημέρα ταξίδεψε στη Ντόχα και συναντήθηκε με τον πρωθυπουργό του Κατάρ.
«Έθεσα το ζήτημα της απελευθέρωσης των ομήρων στον Νετανιάχου, αλλά δεν έλαβα σαφή απάντηση», φέρεται να είπε ο Μπλίνκεν στον αλ-Θάνι.
«Ο Νετανιάχου δεν είναι ακόμη έτοιμος».
Ο αλ-Θάνι προειδοποίησε ότι όσο περνούσαν οι ημέρες και οι ισραηλινές επιθέσεις στη Γάζα εντείνονταν, η προθυμία της Χαμάς να απελευθερώσει ομήρους θα μπορούσε να εξαντληθεί.
Στις 14 Οκτωβρίου, λίγο μετά την αναχώρηση του Μπλίνκεν από τη Ντόχα, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών έστειλε μήνυμα στον αλ-Θάνι: «Ο Νετανιάχου είναι έτοιμος να μεσολαβήσεις. Ο επικεφαλής της Mossad θα φτάσει σύντομα».
Την επόμενη ημέρα, οκτώ ημέρες μετά την πρώτη προσφορά του Κατάρ για μεσολάβηση, ο Νταβίντ Μπαρνέα έφτασε στη Ντόχα.
Στο μεταξύ, όπως ήταν αναμενόμενο, η Χαμάς είχε αυξήσει τις απαιτήσεις της.
«Πρέπει να είμαστε σε θέση να διαχωρίζουμε το συναίσθημα από τη λογική»
Υψηλόβαθμος αξιωματούχος της Shin Bet αναφέρει ότι ήδη από τις 18 Οκτωβρίου είχε εκφράσει την άποψη πως οι επιθέσεις έπρεπε να σταματήσουν προσωρινά.
«Θα έπρεπε να είχαμε πάρει μια ανάσα, να είχαμε σφίξει τα δόντια και να είχαμε αποδεχθεί το κόστος της απελευθέρωσης όλων των κρατουμένων που ζητούσε η Χαμάς», υποστηρίζει.
«Στη συνέχεια θα έπρεπε να είχαμε βρει την πρώτη ευκαιρία για να επιστρέψουμε στον πόλεμο».
Κατά τον ίδιο, οι πρώτες ώρες και ημέρες μετά από μια απαγωγή είναι οι πιο κρίσιμες.
Όσο περνούν οι ημέρες και εντείνεται η στρατιωτική απάντηση, οι δύο πλευρές τείνουν να παγιώνονται στις θέσεις τους και το «τίμημα» για τους ομήρους αυξάνεται.
Παρόμοια μηνύματα για την πιθανότητα μιας πιο ευέλικτης διαπραγμάτευσης έφτασαν και στον έφεδρο συνταγματάρχη Ντόρον Χαντάρ, ο οποίος για πολλά χρόνια διοικούσε τη μονάδα διαπραγματεύσεων του Γενικού Επιτελείου του ισραηλινού στρατού.
«Άρχισα να λαμβάνω μηνύματα, να συγκεντρώνω πληροφορίες και άλλα στοιχεία και η εικόνα άρχισε να ξεκαθαρίζει», αναφέρει.
«Με δεδομένη την κατάσταση, με την άλλη πλευρά επίσης σε σοκ και τη Χαμάς ανήσυχη για τη διεθνή κατακραυγή που προκαλούσαν οι εικόνες με εκατοντάδες ομήρους, ηλικιωμένους, τρομοκρατημένες γυναίκες και παιδιά που έκλαιγαν, θα μπορούσαμε να δημιουργήσουμε ένα πλαίσιο συμφωνίας».
Ο Χαντάρ υποστήριξε ότι, ακόμη κι αν η συμφωνία κατέρρεε αργότερα, το Ισραήλ θα μπορούσε να υποστηρίξει ότι η Χαμάς την παραβίασε και να επαναλάβει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις.
«Είναι απολύτως ξεκάθαρο για μένα ότι η δική μας πλευρά βρισκόταν σε πλήρες σοκ και ήταν εξοργισμένη», αναφέρει.
«Αλλά τελικά περιμένεις από την ηγεσία να μπορεί να διαχωρίσει το συναίσθημα από τη λογική και να σκεφτεί τι είναι πραγματικά σωστό εκείνη τη στιγμή».
Η πρόταση για ανταλλαγή ομήρων που δεν προχώρησε
Στα μέσα Οκτωβρίου, ο Χαντάρ συμμετείχε σε σύσκεψη στο γραφείο του Οφίρ Φαλκ, συμβούλου εξωτερικής πολιτικής του Νετανιάχου.
Εκεί ζήτησε να παρουσιάσει τη δική του οπτική.
«Τον ρώτησα: “Καταλαβαίνεις τι συμβαίνει εδώ; Μπορούμε να φέρουμε πίσω τώρα τις γυναίκες και τα παιδιά. Πρόκειται για ανταλλαγή ένας προς έναν. Μπορούμε να ξεκινήσουμε μια διαδικασία”».
Στη συνέχεια πρότεινε να προωθηθεί μια συμφωνία, ακόμη και με προσφορά χιλίων ή δύο χιλιάδων κρατουμένων, αν αυτό ήταν απαραίτητο.
Ωστόσο, σύμφωνα με την αφήγησή του, ο Φαλκ τον διέκοψε.
«Δεν θα υπάρξει καμία συμφωνία εδώ», του είπε.
«Αυτοί είναι ISIS. Είναι δολοφόνοι. Δεν θα πάρουν τίποτα. Άλλαξε νοοτροπία, Ντόρον».
Το αδιέξοδο Νετανιάχου – Χαμάς για την απελευθέρωση των ομήρων
Ο πρώην επικεφαλής της CIA, Γουίλιαμ Μπερνς, συνοψίζει το αδιέξοδο που δημιουργήθηκε γύρω από το ζήτημα των ομήρων:
«Το βασικό πρόβλημα ήταν ότι η Χαμάς αναζητούσε, όπως το αποκαλούσε, ένα “μόνιμο τέλος της σύγκρουσης”».
«Ο Νετανιάχου ήταν διατεθειμένος να εξετάσει μόνο μια συμφωνία “πρώτης φάσης”, αλλά υποστήριζε ότι έπρεπε να διατηρεί διαρκώς την επιλογή να συνεχίσει αργότερα την καταστροφή της Χαμάς».
«Και αυτή ήταν πάντα η πρόκληση για εμάς: πώς μπορείς να λύσεις αυτή την αντίφαση και να καταφέρεις να φέρεις όλους πίσω;»
Δύο χρόνια πολέμου μέχρι την επιστροφή των τελευταίων ομήρων
Το αποτέλεσμα, σύμφωνα με το δημοσίευμα, ήταν ότι η προσέγγιση του Ισραήλ απέναντι στους πολίτες και τους στρατιώτες του που κρατούνταν όμηροι άλλαξε ριζικά.
Ακολούθησαν άλλα δύο χρόνια πολέμου μέχρι να υπογραφεί συμφωνία που θα επέτρεπε την επιστροφή των τελευταίων ομήρων από τη Γάζα, ζωντανών ή νεκρών, ενώ η Χαμάς συνέχιζε να υπάρχει.
Η απάντηση του γραφείου Νετανιάχου: «Ένα απόλυτο ψέμα»
Το γραφείο του πρωθυπουργού χαρακτήρισε την έρευνα «ένα απόλυτο ψέμα».
«Ο πρωθυπουργός Νετανιάχου δεν μίλησε με τον πρόεδρο των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων κατά την περίοδο που αναφέρεται και δεν έλαβε καμία προειδοποίηση από εκείνον», αναφέρεται στην επίσημη απάντηση.
Ο πρώην επικεφαλής της Shin Bet, Ρόνεν Μπαρ, και ο πρώην αρχηγός του ισραηλινού στρατού, Χέρτζι Χαλέβι, δήλωσαν ότι δεν είχαν ενημερωθεί για την προειδοποίηση που, σύμφωνα με την έρευνα, είχε μεταφερθεί από τον πρόεδρο των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.
Ακολουθήστε το reportaznet.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις και τα πολιτικά νέα στην Ελλάδα & τον Κόσμο
