Η Ευρώπη ενισχύει σταδιακά τον σχεδιασμό της για την αντιμετώπιση μιας ενδεχόμενης μεγάλης κρίσης ασφαλείας, καθώς ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζεται και οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν πλέον ως βασικό παράγοντα κινδύνου όχι μόνο μια συμβατική στρατιωτική σύγκρουση, αλλά και ένα ευρύτερο φάσμα υβριδικών ενεργειών.
Όπως αναδεικνύει το CNN, μια σειρά από κινήσεις που καταγράφονται σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες δείχνουν ότι οι χώρες του ΝΑΤΟ εξετάζουν πλέον πιο συστηματικά σενάρια κρίσης, από επιθέσεις σε κρίσιμες υποδομές και κυβερνοχτυπήματα έως περιστατικά με drones και περιορισμένες ενέργειες που θα μπορούσαν να δοκιμάσουν την αντίδραση της Συμμαχίας.
Στο επίκεντρο αυτών των σχεδιασμών βρίσκεται και η περιοχή του Σουβάλκι, ένας στενός χερσαίος διάδρομος ανάμεσα στην Πολωνία και τη Λιθουανία, που συνδέει τα κράτη της Βαλτικής με τον υπόλοιπο χώρο του ΝΑΤΟ.
Οι ασκήσεις στη Λευκορωσία και το Σουβάλκι
Η ανησυχία ενισχύθηκε από τις πρόσφατες στρατιωτικές ασκήσεις της Λευκορωσίας κοντά στα σύνορα με την Πολωνία και τη Λιθουανία.
Οι ασκήσεις περιλάμβαναν, μεταξύ άλλων, τη συμμετοχή μηχανοκίνητων και τεθωρακισμένων μονάδων, καθώς και εκπαίδευση για την αντιμετώπιση drones και την προστασία συνοριακών περιοχών. Μέρος τους πραγματοποιήθηκε κοντά στην περιοχή του Σουβάλκι, γεγονός που προσέλκυσε ιδιαίτερη προσοχή λόγω της γεωγραφικής σημασίας της.
Το Μινσκ παρουσίασε τις ασκήσεις ως αμυντικού χαρακτήρα. Ωστόσο, η συγκεκριμένη περιοχή αποτελεί εδώ και χρόνια αντικείμενο στρατιωτικού σχεδιασμού, καθώς πρόκειται για έναν σχετικά στενό διάδρομο που βρίσκεται ανάμεσα στη Λευκορωσία και τον ρωσικό θύλακα του Καλίνινγκραντ.
Η γεωγραφία της περιοχής έχει ιδιαίτερη σημασία για την άμυνα των χωρών της Βαλτικής και για τη δυνατότητα μετακίνησης δυνάμεων και εξοπλισμού προς την ανατολική πτέρυγα της Συμμαχίας.
Η Γαλλία αυξάνει την επιφυλακή
Την ίδια στιγμή, η Γαλλία έχει ενισχύσει τα μέτρα ασφαλείας απέναντι σε αυτό που ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν περιέγραψε ως εντεινόμενη ρωσική υβριδική απειλή.
Στις 18 Σεπτεμβρίου, ο Γάλλος πρόεδρος συγκάλεσε τους αρχηγούς των κοινοβουλευτικών κομμάτων, ενώ στην ενημέρωση συμμετείχαν επικεφαλής και ανώτατα στελέχη των γαλλικών υπηρεσιών πληροφοριών και ασφαλείας.
Σύμφωνα με το Μέγαρο των Ηλυσίων, η Γαλλία ενισχύει την προστασία κρίσιμων υποδομών και ευαίσθητων εγκαταστάσεων της αμυντικής βιομηχανίας απέναντι σε πιθανές επιθέσεις με drones και κυβερνοεπιθέσεις.
Παράλληλα, το Παρίσι δηλώνει ότι ενισχύει τις προσπάθειες αντιμετώπισης ξένης παρέμβασης και κυβερνοεπιθέσεων, ενώ οι γαλλικές υπηρεσίες ασφαλείας έχουν παρουσιάσει στις πολιτικές δυνάμεις την εκτίμησή τους για την κατάσταση.
Ο Μακρόν έχει υπογραμμίσει ότι οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν ήδη βρεθεί αντιμέτωπες με υβριδικές ενέργειες και ότι η αυξημένη επαγρύπνηση θεωρείται πλέον απαραίτητη.
Η προειδοποίηση της Πολωνίας
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχουν και οι εκτιμήσεις της Πολωνίας, η οποία βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της ανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ.
Ο πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ έχει προειδοποιήσει για το ενδεχόμενο η Ρωσία να επιχειρήσει περιορισμένες ενέργειες εναντίον χωρών που στηρίζουν την Ουκρανία, χρησιμοποιώντας drones ή άλλα μέσα και παρουσιάζοντας ενδεχομένως ένα περιστατικό ως «ατύχημα».
Ένα τέτοιο σενάριο θα δημιουργούσε ένα σύνθετο πολιτικό και στρατιωτικό πρόβλημα για τη Συμμαχία: θα έπρεπε να αξιολογηθεί η προέλευση της επίθεσης, η πρόθεση πίσω από αυτήν και το κατά πόσο θα συνιστούσε ένοπλη επίθεση που θα ενεργοποιούσε τις προβλέψεις συλλογικής άμυνας.
Ανάλογες ανησυχίες έχουν τροφοδοτήσει περιστατικά με μη επανδρωμένα αεροσκάφη στην περιοχή της Βαλτικής, όπου οι αρχές εξετάζουν την προέλευση και τον σκοπό κάθε παραβίασης του εναέριου χώρου.
Γιατί το Σουβάλκι θεωρείται κομβικό
Ο διάδρομος του Σουβάλκι εκτείνεται ανάμεσα στη Λευκορωσία και το Καλίνινγκραντ και αποτελεί τη χερσαία σύνδεση της Πολωνίας και της Λιθουανίας, άρα και των υπόλοιπων χωρών της Βαλτικής, με τον ευρύτερο χώρο της Συμμαχίας.
Η ιδιαίτερη γεωγραφία του τον καθιστά σημαντικό σε κάθε στρατιωτικό σχεδιασμό που αφορά την άμυνα της Λιθουανίας, της Λετονίας και της Εσθονίας.
Το ζήτημα δεν αφορά μόνο το ενδεχόμενο μιας μεγάλης στρατιωτικής επίθεσης. Ένα από τα σενάρια που εξετάζονται είναι μια περιορισμένη ή αμφίσημη ενέργεια, η οποία θα μπορούσε να προκαλέσει κρίση χωρίς να οδηγεί αυτομάτως σε γενικευμένη σύγκρουση.
Αυτό θα έφερνε στο προσκήνιο ένα κρίσιμο ερώτημα για το ΝΑΤΟ: πώς θα αντιδρούσαν οι σύμμαχοι σε μια ενέργεια που βρίσκεται στα όρια μεταξύ μιας υβριδικής επιχείρησης και μιας συμβατικής ένοπλης επίθεσης.
Η «γκρίζα ζώνη» των υβριδικών επιχειρήσεων
Οι ευρωπαϊκές ανησυχίες δεν περιορίζονται στο ενδεχόμενο μιας συμβατικής στρατιωτικής επίθεσης.
Κυβερνοεπιθέσεις, δολιοφθορές, εμπρησμοί, παρεμβάσεις σε υποδομές, επιχειρήσεις με drones και προσπάθειες επηρεασμού της κοινής γνώμης αποτελούν μέρος αυτού που οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις περιγράφουν ως υβριδικές απειλές.
Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό αυτών των ενεργειών είναι ότι μπορούν να προκαλέσουν σημαντικές επιπτώσεις χωρίς να παίρνουν τη μορφή μιας κλασικής στρατιωτικής επίθεσης.
Αυτό ακριβώς είναι που δυσκολεύει και την αντίδραση των κρατών: η απόδοση ευθύνης, η αξιολόγηση της πρόθεσης και η επιλογή της κατάλληλης απάντησης μπορούν να αποδειχθούν πολύ πιο σύνθετες από ό,τι σε μια ξεκάθαρη ένοπλη επίθεση.
Το ΝΑΤΟ δίνει μεγαλύτερο βάρος στην ανθεκτικότητα
Η ενίσχυση της ετοιμότητας δεν αφορά πλέον μόνο τις Ένοπλες Δυνάμεις.
Το ΝΑΤΟ δημοσιοποίησε στις 17 Σεπτεμβρίου τις επικαιροποιημένες Βασικές Απαιτήσεις Ανθεκτικότητας για το 2026, δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση στην ικανότητα των κρατών να συνεχίζουν να λειτουργούν σε συνθήκες σοβαρής κρίσης ή σύγκρουσης.
Στο πλαίσιο αυτό περιλαμβάνονται η συνέχεια της λειτουργίας της κυβέρνησης, η ενεργειακή επάρκεια, η διασφάλιση τροφίμων και νερού, η αντιμετώπιση μαζικών απωλειών, οι ασφαλείς επικοινωνίες και η ανθεκτικότητα των μεταφορών.
Το ΝΑΤΟ επισημαίνει ότι η ανθεκτικότητα αποτελεί βασικό στοιχείο της αποτροπής και της συλλογικής άμυνας, καθώς μια χώρα πρέπει να είναι σε θέση όχι μόνο να αντιμετωπίσει ένα πλήγμα, αλλά και να συνεχίσει να λειτουργεί μετά από αυτό.
Στις νέες απαιτήσεις περιλαμβάνονται επίσης η αντιμετώπιση κυβερνοεπιθέσεων, πράξεων δολιοφθοράς, προβλημάτων στις αλυσίδες εφοδιασμού και κινδύνων που συνδέονται με κρίσιμες τεχνολογίες και υποδομές.
Νοσοκομεία, ενέργεια και κρίσιμες υποδομές
Η νέα προσέγγιση σημαίνει ότι ο σχεδιασμός για μια πιθανή κρίση επεκτείνεται σε ολόκληρη την κοινωνία.
Τα νοσοκομεία πρέπει να είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν μαζικές απώλειες, τα ενεργειακά δίκτυα να συνεχίσουν να λειτουργούν ακόμη και μετά από σοβαρές διακοπές, ενώ οι κυβερνήσεις χρειάζονται εναλλακτικά συστήματα επικοινωνίας και σχέδια για τη διατήρηση των βασικών υπηρεσιών.
Ιδιαίτερη σημασία δίνεται επίσης στις αλυσίδες εφοδιασμού, στις μεταφορές και στη συνεργασία του δημόσιου με τον ιδιωτικό τομέα, καθώς μεγάλο μέρος των κρίσιμων υποδομών ανήκει ή λειτουργεί από ιδιωτικές επιχειρήσεις.
Η εμπειρία της Ουκρανίας αποτελεί σημαντικό σημείο αναφοράς για τον συγκεκριμένο σχεδιασμό, καθώς η χώρα έχει χρειαστεί να διατηρήσει βασικές υπηρεσίες και υποδομές σε λειτουργία υπό παρατεταμένες συνθήκες πολέμου.
Η Γερμανία εξετάζει την αντοχή του υγειονομικού συστήματος
Στη Γερμανία, η προετοιμασία αφορά μεταξύ άλλων και το σύστημα υγείας.
Οι αρμόδιες αρχές εξετάζουν την ικανότητα των νοσοκομείων να ανταποκριθούν σε ένα σενάριο μεγάλης κρίσης, στο οποίο θα μπορούσαν να υπάρξουν αυξημένες ανάγκες περίθαλψης και σημαντικός αριθμός τραυματιών.
Στο πλαίσιο αυτό επανεξετάζονται σχέδια έκτακτης ανάγκης και υποδομές, συμπεριλαμβανομένων εγκαταστάσεων που είχαν σχεδιαστεί κατά την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου.
Η Βρετανία ενισχύει την πολιτική προστασία
Στη Βρετανία, η συζήτηση έχει στραφεί περισσότερο στην προετοιμασία της κοινωνίας για ενδεχόμενες σοβαρές διακοπές βασικών υπηρεσιών.
Οι οδηγίες προς τα νοικοκυριά για τη διατήρηση βασικών αποθεμάτων, όπως τρόφιμα και νερό, εντάσσονται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο πολιτικής προστασίας που αφορά όχι μόνο τον πόλεμο, αλλά και κυβερνοεπιθέσεις, προβλήματα κρίσιμων υποδομών και φυσικές καταστροφές.
Η λογική είναι ότι η κοινωνία πρέπει να μπορεί να διαχειριστεί μια προσωρινή διακοπή βασικών υπηρεσιών χωρίς να οδηγηθεί άμεσα σε παράλυση.
Η Ελβετία αναθεωρεί τη στρατηγική ασφαλείας της
Ακόμη και η ουδέτερη Ελβετία έχει προχωρήσει σε αλλαγές στον σχεδιασμό της.
Η νέα στρατηγική ασφαλείας της χώρας δίνει μεγαλύτερη έμφαση στην ανθεκτικότητα και στην αντιμετώπιση υβριδικών απειλών. Παράλληλα, αναγνωρίζει την ανάγκη προετοιμασίας για επιθέσεις που θα μπορούσαν να επηρεάσουν κρίσιμες υποδομές, ακόμη και αν δεν υπάρχει άμεση απειλή συμβατικής εισβολής.
Η Βέρνη εκτιμά ότι μια άμεση επίθεση στην Ελβετία παραμένει απίθανη στο προβλεπτό μέλλον, χωρίς όμως να αποκλείει κινδύνους που θα μπορούσαν να προκύψουν από επιθέσεις με drones ή όπλα μεγάλου βεληνεκούς.
Ο ρόλος των ΗΠΑ στην ευρωπαϊκή ασφάλεια
Ένα ακόμη στοιχείο που επηρεάζει τον ευρωπαϊκό σχεδιασμό είναι ο μελλοντικός ρόλος των Ηνωμένων Πολιτειών στην ευρωπαϊκή άμυνα.
Η Πολωνία επιδιώκει τη διατήρηση ισχυρής αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στο έδαφός της, ενώ η συζήτηση για τη στάθμευση αμερικανικών δυνάμεων στην περιοχή συνδέεται άμεσα με την αποτροπή και την ασφάλεια της ανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ.
Η ευρωπαϊκή συζήτηση, ωστόσο, έχει στραφεί ταυτόχρονα στην ανάγκη ενίσχυσης των ίδιων των ευρωπαϊκών δυνατοτήτων, ώστε τα κράτη να μπορούν να αντιμετωπίσουν κρίσεις και να διατηρήσουν τη λειτουργία των βασικών τους υποδομών.
Το βασικό μάθημα από τον πόλεμο στην Ουκρανία
Ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει δείξει ότι η αντοχή μιας χώρας σε μια παρατεταμένη κρίση δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τις στρατιωτικές της δυνατότητες.
Η λειτουργία των δικτύων ηλεκτρισμού, των νοσοκομείων, των τηλεπικοινωνιών, των μεταφορών και των υπηρεσιών ύδρευσης, όπως και η δυνατότητα διατήρησης των αλυσίδων εφοδιασμού, αποτελούν πλέον κρίσιμα στοιχεία της εθνικής ασφάλειας.
Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο το ΝΑΤΟ αντιμετωπίζει την ανθεκτικότητα ως αναπόσπαστο τμήμα της αποτροπής και της άμυνας.
Η αυξημένη ετοιμότητα των ευρωπαϊκών χωρών δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη ότι επίκειται σύγκρουση μεταξύ Ρωσίας και ΝΑΤΟ. Αντικατοπτρίζει, ωστόσο, μια μεταβολή στον τρόπο με τον οποίο οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αντιλαμβάνονται το περιβάλλον ασφαλείας: πλέον προετοιμάζονται όχι μόνο για έναν συμβατικό πόλεμο, αλλά και για μια σειρά από υβριδικές και περιορισμένες ενέργειες που θα μπορούσαν να δοκιμάσουν την ανθεκτικότητα και την πολιτική συνοχή της Συμμαχίας.
Σε αυτό το νέο περιβάλλον, το Σουβάλκι παραμένει ένα από τα σημεία ιδιαίτερης στρατηγικής σημασίας, ενώ η προστασία κρίσιμων υποδομών και η δυνατότητα των ευρωπαϊκών κοινωνιών να συνεχίσουν να λειτουργούν σε συνθήκες κρίσης αποκτούν ολοένα μεγαλύτερο βάρος.
Ακολουθήστε το reportaznet.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις και τα πολιτικά νέα στην Ελλάδα & τον Κόσμο
