Μέσα σε έναν κάδο απορριμμάτων είχε κρυφτεί βόμβα με εκρηκτική ισχύ αντίστοιχη περίπου 500 γραμμαρίων TNT. Εξερράγη στις 13 Αυγούστου, την ώρα που από το σημείο περνούσε, φορώντας τη στολή του, ο Ρόμπερτ Σαγκέεφ, υποδιοικητής ταξιαρχίας υποβρυχίων του ρωσικού Στόλου της Μαύρης Θάλασσας.
Ο Σαγκέεφ σκοτώθηκε ακαριαία. Μέσα σε λίγες ώρες, οι ρωσικές Αρχές ανακοίνωσαν ότι είχαν ήδη μία ύποπτη. Η αστυνομία συνέλαβε τη Μαργκαρίτα Ρόιτ, 32 ετών, κάτοικο του Σότσι, της ρωσικής παραθεριστικής πόλης που βρίσκεται περίπου 480 χιλιόμετρα μακριά, στην άλλη πλευρά της Μαύρης Θάλασσας.
Κατά τη διάρκεια έρευνας, οι ανακριτές υποστήριξαν ότι εντόπισαν ένα τηλεχειριστήριο το οποίο θεωρούν ότι χρησιμοποιήθηκε για την πυροδότηση της βόμβας.
Ο Σαγκέεφ είχε υπάρξει στο παρελθόν διοικητής του μοναδικού υποβρυχίου της Ουκρανίας, πριν αλλάξει στρατόπεδο και περάσει στη Ρωσία το 2014, όταν η Μόσχα προσάρτησε την Κριμαία.
Σύμφωνα με τη ρωσική υπηρεσία ασφαλείας FSB, η Ρόιτ ομολόγησε την επίθεση και ισχυρίστηκε ότι πρόσωπο που συνδεόταν με τις ουκρανικές μυστικές υπηρεσίες τής είχε υποσχεθεί μεγάλη αμοιβή σε κρυπτονομίσματα, καθώς και έγγραφα που θα της επέτρεπαν να εγκαταλείψει στη συνέχεια τη Ρωσία.
Η FSB ανέφερε επίσης ότι η 32χρονη δεν έδειξε μεταμέλεια.
Οι συγκεκριμένοι ισχυρισμοί δεν έχουν επιβεβαιωθεί από ανεξάρτητες πηγές. Οι ρωσικές υπηρεσίες ασφαλείας έχουν και στο παρελθόν δημοσιοποιήσει φερόμενες ομολογίες κρατουμένων προτού οι υποθέσεις τους φτάσουν στο δικαστήριο. Ωστόσο, σε αρκετές προηγούμενες περιπτώσεις ανθρώπων που κατηγορήθηκαν από τη Μόσχα για παρόμοιες επιθέσεις εναντίον στρατιωτικών, δημοσιογραφικές έρευνες κατέληξαν αργότερα ότι πράγματι είχαν εμπλακεί στις επιχειρήσεις για τις οποίες κατηγορούνταν.
Από μια «συνηθισμένη» ζωή σε κατηγορία για δολοφονία
Το τι ακριβώς θα μπορούσε να έχει οδηγήσει τη Ρόιτ σε μια τόσο παράτολμη αποστολή παραμένει ασαφές.
Όπως συμβαίνει και σε άλλες υποθέσεις που η Ρωσία αποδίδει στις ουκρανικές μυστικές υπηρεσίες, η δίκη της είναι πιθανό να διεξαχθεί κεκλεισμένων των θυρών, περιορίζοντας σημαντικά τη δυνατότητά της να παρουσιάσει δημόσια τη δική της εκδοχή.
Ωστόσο, συνομιλίες με περίπου δώδεκα φίλους και γνωστούς της, σε συνδυασμό με την εξέταση πολυετούς δραστηριότητάς της στα social media, σκιαγραφούν την εικόνα μιας αποφασιστικής και περιπετειώδους γυναίκας, της οποίας η στάση απέναντι στη χώρα της φαίνεται να γινόταν σταδιακά ολοένα πιο αρνητική.
Η πιο έντονη αλλαγή, σύμφωνα με ανθρώπους που τη γνώριζαν, άρχισε να γίνεται ορατή τους μήνες πριν από την επίθεση.
«Η Ρίτα πίστευε ότι η χώρα πήγαινε προς τη λάθος κατεύθυνση», ανέφερε ένας παλιός φίλος της. «Αλλά ακόμη και τώρα είμαι σοκαρισμένος που έφτασε τόσο μακριά».
Η Ρωσία κατηγόρησε σχεδόν αμέσως την 32χρονη ότι έδρασε κατόπιν εντολών των ουκρανικών μυστικών υπηρεσιών. Το Κίεβο δεν έχει σχολιάσει ούτε την επίθεση ούτε τον φερόμενο ρόλο της Ρόιτ.
Οι δολοφονίες Ρώσων αξιωματικών
Από την έναρξη της πλήρους ρωσικής εισβολής, οι υπηρεσίες πληροφοριών της Ουκρανίας έχουν συνδεθεί με σειρά δολοφονιών και αποπειρών δολοφονίας υψηλόβαθμων Ρώσων στρατιωτικών, τους οποίους το Κίεβο κατηγορεί ότι είχαν ενεργό ρόλο στον πόλεμο.
Ουκρανοί αξιωματούχοι έχουν κατά καιρούς αναγνωρίσει τη συμμετοχή τους σε τέτοιου είδους επιχειρήσεις, αλλά τις περισσότερες φορές αποφεύγουν να σχολιάσουν.
Οι επιθέσεις έχουν πραγματοποιηθεί με διαφορετικές μεθόδους και με διαφορετικά πρόσωπα: από αφοσιωμένους σαμποτέρ που αντιτίθενται στο Κρεμλίνο μέχρι Ρώσους στους οποίους προσφέρθηκαν μεγάλα χρηματικά ποσά.
Σε άλλες περιπτώσεις, ανυποψίαστοι κούριερ ή εργαζόμενοι σε υπηρεσίες διανομής φέρονται να χρησιμοποιήθηκαν ουσιαστικά ως μεταφορείς χωρίς να γνωρίζουν τι ακριβώς κουβαλούσαν.
Συνήθως ελάχιστα γίνονται γνωστά για όσους κατηγορούνται ότι εκτέλεσαν τέτοιες επιχειρήσεις ή για τον τρόπο με τον οποίο προετοιμάστηκαν. Κάποιοι κατάφεραν να διαφύγουν, άλλοι δεν κατονομάστηκαν ποτέ δημοσίως από τις ρωσικές Αρχές, ενώ υπήρξαν και περιπτώσεις ανθρώπων που σκοτώθηκαν κατά την εκτέλεση της αποστολής τους.
Η γρήγορη σύλληψη και δημοσιοποίηση της ταυτότητας της Ρόιτ προσφέρει, αντίθετα, μια σπάνια εικόνα της διαδρομής μιας Ρωσίδας πολίτη που κατηγορείται ότι στράφηκε εναντίον της ίδιας της χώρας της.
Το κορίτσι που «δεν φοβόταν τίποτα»
Η Ρόιτ γεννήθηκε ως Μαργκαρίτα Γιακόβλεβα και μεγάλωσε στο Γιαροσλάβλ, βορειοανατολικά της Μόσχας
Πήρε το επώνυμο της γιαγιάς της, η οποία σε μεγάλο βαθμό την ανέθρεψε μετά το διαζύγιο των γονιών της.
Οι φίλοι της θυμούνται μια σε μεγάλο βαθμό συνηθισμένη παιδική ηλικία. Την περιγράφουν ως ζεστή και κοινωνική, αλλά με μια ασυνήθιστα ισχυρή έλξη προς την περιπέτεια και το ρίσκο.
«Η Μαργκαρίτα ήταν ατρόμητη. Σκαρφάλωνε σε δέντρα, πηδούσε από αυτοκίνητα, έκανε πράγματα που φοβόντουσαν να κάνουν ακόμη και τα περισσότερα αγόρια», θυμάται φίλος της από τα παιδικά χρόνια.
Αυτό το χαρακτηριστικό την ακολούθησε και στο Νοβοσιμπίρσκ, χιλιάδες χιλιόμετρα ανατολικότερα, όπου σπούδασε διοίκηση επιχειρήσεων και συμμετείχε ενεργά στη φοιτητική ζωή.
Έγινε τακτικό μέλος τοπικής λέσχης αλεξιπτωτισμού, με φωτογραφίες να τη δείχνουν να πραγματοποιεί άλματα από αεροσκάφη σοβιετικού τύπου, συχνά ως η μοναδική γυναίκα ανάμεσα σε ομάδες ανδρών με στρατιωτικές στολές παραλλαγής.
Κέρδισε επίσης βραβεία σε ερασιτεχνικούς αγώνες καρτ και ασχολήθηκε με το πόλο, παίζοντας ως τερματοφύλακας στην πανεπιστημιακή ομάδα.
«Η Μαργκαρίτα ήταν πολύ ταλαντούχα και δεν φοβόταν ποτέ την μπάλα», θυμάται ο τότε προπονητής της.
Από πατριωτική ομάδα στην απογοήτευση από τη Ρωσία
Εκείνη την περίοδο τίποτα δεν έδειχνε ιδιαίτερη εχθρότητα προς το Κρεμλίνο.
Στο Νοβοσιμπίρσκ, μάλιστα, η Ρόιτ συμμετείχε σε μια δημοφιλή πατριωτική εθελοντική ομάδα, η οποία αναζητούσε τα λείψανα Σοβιετικών στρατιωτών που είχαν σκοτωθεί στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης εθνικής προσπάθειας για τον εντοπισμό και την ταφή των νεκρών του πολέμου.
Μετά την αποφοίτησή της μετακόμισε νότια, στο Σότσι, που έγινε πλέον η μόνιμη βάση της. Για ένα διάστημα προσπάθησε να δημιουργήσει ταξιδιωτικό γραφείο και, στις αρχές της δεκαετίας του 2020, άρχισε να εργάζεται στη Vitauct, μια εταιρεία εναλλακτικής ιατρικής που ειδικεύεται στη μακροζωία.
«Ήταν ο πιο συνηθισμένος άνθρωπος», ανέφερε ο ιδρυτής της εταιρείας, Γκενάντι Γκαρμπούζοφ, ο οποίος δυσκολεύεται ακόμη να συνδέσει τη γυναίκα που γνώριζε με τις κατηγορίες που αντιμετωπίζει σήμερα.
«Τίποτα δεν έδειχνε ότι θα μπορούσε να κάνει κάτι τέτοιο. Πρέπει να βρέθηκε υπό την επιρροή κάποιου», υποστήριξε.
Τα ταξίδια και η ζωή στα social media
Εξίσου συνηθισμένη φαινόταν και η διαδικτυακή της παρουσία. Δημοσίευε συχνά περιεχόμενο για την υγεία και τα δικαιώματα των ζώων, ενώ συμμετείχε σε συζητήσεις στο Telegram σχετικά με την εναλλακτική ιατρική. Ταξίδευε επίσης πολύ.
Στοιχεία από βάσεις δεδομένων ταξιδιών που επικαλείται ο Guardian και φωτογραφίες που αναρτούσε η ίδια δείχνουν συχνές επισκέψεις στο εξωτερικό, μεταξύ άλλων σε Τουρκία, Ταϊλάνδη και Σρι Λάνκα.
«Η Μαργκαρίτα έμοιαζε απλώς να ζει τη ζωή της και να έχει πολλά σχέδια για το μέλλον», ανέφερε ένας πρώην συνάδελφός της.
Τον Οκτώβριο του 2025 ταξίδεψε στο Μινσκ για τον γάμο της αδελφής της. Σε φωτογραφίες εμφανίζεται χαμογελαστή ανάμεσα σε συγγενείς, ενώ σε μία από αυτές κρατά τη νυφική ανθοδέσμη που είχε πιάσει.
Σε φίλο της περιέγραφε τη ζωή στο Σότσι σχεδόν ειδυλλιακά: βουνά, καταρράκτες, φαράγγια και ατελείωτες διαδρομές μέσα στη φύση.
Η σταδιακή πολιτικοποίηση
Κάτω από αυτή την εικόνα, όμως, άρχισε σταδιακά να εμφανίζεται μια διαφορετική πλευρά. Η Ρόιτ εξέφραζε ολοένα και μεγαλύτερη ανησυχία για τα περιβαλλοντικά προβλήματα στο Σότσι και άρχισε να συμμετέχει σε τοπικές εθελοντικές πρωτοβουλίες.
Μετά τη μεγάλη πετρελαιοκηλίδα στη Μαύρη Θάλασσα τον Δεκέμβριο του 2024, όταν δύο ρωσικά δεξαμενόπλοια καταστράφηκαν σε καταιγίδα, ταξίδεψε στην Ανάπα για να βοηθήσει εθελοντικά στον καθαρισμό των ακτών από μαζούτ.
Το πότε ακριβώς η δυσαρέσκειά της πήρε πιο ξεκάθαρα πολιτικό χαρακτήρα είναι δύσκολο να προσδιοριστεί. Φίλοι της περιγράφουν, πάντως, σταδιακή αποξένωση από τη Ρωσία, η οποία εντάθηκε μετά την εισβολή στην Ουκρανία. «Ο πόλεμος ήταν σοκ για εκείνη», είπε ένας φίλος, θυμούμενος ότι η Ρόιτ άρχισε να εκφράζεται όλο και πιο ανοιχτά για τις μάχες στην Ουκρανία.
«Κάποια στιγμή τής είπα να σωπάσει, γιατί διαφορετικά θα έβαζε και τους δυο μας σε μπελάδες».
«Ντρέπομαι που είμαι Ρωσίδα»
Μέχρι τον Ιούλιο του 2025, τα αντιπολεμικά αισθήματά της είχαν πλέον γίνει δημόσια.
Κατά τη διάρκεια ταξιδιού με τρένο στη γραμμή Σαμάρα – Άντλερ, της επιβλήθηκε πρόστιμο βάσει του ρωσικού νόμου περί «δυσφήμησης» των Ενόπλων Δυνάμεων, αφού, σύμφωνα με τις καταγγελίες, φώναξε «καλά να πάθετε, Ρώσοι», όταν έγινε γνωστή ουκρανική επίθεση με drone σε σιδηροδρομικό σταθμό της περιφέρειας Ροστόφ.
Τον επόμενο Φεβρουάριο ανάρτησε τα αποτελέσματα γενετικού τεστ που έδειχνε ότι ήταν 98% Ρωσίδα, συνοδεύοντάς τα με hashtag που έγραφε ότι «ντρέπεται που είναι Ρωσίδα».
Παρά τα παραπάνω, στους φίλους και στους γνωστούς της έδειχνε να συνεχίζει τη ζωή της λίγο-πολύ όπως πριν.
Έκανε περιστασιακές δουλειές, εμφανιζόταν σε βίντεο φίλων και συνέχιζε να ταξιδεύει. Ακόμη και τον περασμένο Μάρτιο, φωτογραφίες από ταξίδι στην Κούβα την έδειχναν να πίνει από μια καρύδα στην παραλία.
Το δεύτερο κινητό και η αλλαγή συμπεριφοράς
Μόνο προς τα τέλη της άνοιξης, σύμφωνα με αρκετούς ανθρώπους που τη γνώριζαν, η συμπεριφορά της άρχισε να αλλάζει με τρόπους που τότε δεν μπορούσαν να εξηγήσουν. «Έγινε περισσότερο κλειστή», θυμάται φίλος της.
Την ίδια περίοδο, μία παρέα φίλων σχεδίαζε ένα κοινό ταξίδι για το φθινόπωρο. Η Ρόιτ αρνήθηκε να τους ακολουθήσει χωρίς να δώσει ιδιαίτερες εξηγήσεις – κάτι ασυνήθιστο για μια γυναίκα που, όπως λένε οι φίλοι της, σχεδόν ποτέ δεν έλεγε όχι σε μια νέα περιπέτεια.
Ένας άλλος φίλος θυμάται ότι απέκτησε ξαφνικά δεύτερο κινητό τηλέφωνο. «Το αγόρασε την άνοιξη. Είπε ότι το χρειαζόταν για τη δουλειά, αλλά τότε δεν μου φαινόταν να βγάζει πολύ νόημα».
«Η Μαργκαρίτα έκρυβε κάτι», πρόσθεσε. «Νόμιζα ότι ίσως είχε καινούργιο σύντροφο».
Τα μυστηριώδη ταξίδια στην Κριμαία
Μέχρι το καλοκαίρι, η Ρόιτ είχε αρχίσει να περνά περισσότερο χρόνο στην Κριμαία, εκεί όπου τελικά θα συλλαμβανόταν.
Σε έναν γνωστό της είχε εξηγήσει ότι ταξίδευε εκεί προκειμένου να αναζητήσει πιθανούς χώρους για γυρίσματα βίντεο, καθώς το τελευταίο διάστημα εμφανιζόταν συχνότερα σε μουσικά κλιπ.
Το τι ακριβώς έκανε στην Κριμαία –και το πότε, εάν πράγματι συνέβη, ήρθε σε επαφή με τις ουκρανικές μυστικές υπηρεσίες– παραμένει άγνωστο.
Εάν οι ρωσικοί ισχυρισμοί περί στρατολόγησής της από την Ουκρανία αποδειχθούν αληθινοί, η Ρόιτ θα προστεθεί σε έναν αυξανόμενο αριθμό Ρώσων πολιτών που κατηγορούνται ότι στρατολογήθηκαν από το Κίεβο για σαμποτάζ και στοχευμένες δολοφονίες βαθιά πίσω από τη γραμμή του μετώπου.
Τέτοια πρόσωπα προσφέρουν σημαντικά επιχειρησιακά πλεονεκτήματα: μπορούν να μετακινούνται πολύ πιο εύκολα μέσα στη Ρωσία, προκαλούν λιγότερες υποψίες από έναν Ουκρανό πράκτορα και μπορούν να προσεγγίσουν στόχους εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από το μέτωπο χωρίς να τίθενται σε κίνδυνο εκπαιδευμένοι πράκτορες.
Οι γυναίκες, μάλιστα, έχουν εμφανιστεί σε αρκετές από τις πλέον προβεβλημένες ανάλογες επιχειρήσεις, καθώς ενδέχεται να προκαλούν ακόμη μικρότερη καχυποψία. Για τους ανθρώπους που γνώριζαν τη Ρόιτ, πάντως, εξακολουθεί να μην υπάρχει εύκολη εξήγηση για το πώς η γυναίκα που θυμούνται έφτασε να κατηγορείται για μια τέτοια δολοφονία.
Ένας φίλος της εδώ και δύο δεκαετίες θυμάται, ωστόσο, ένα χαρακτηριστικό της που δεν άλλαξε ποτέ: την πεισματική αποφασιστικότητά της να πραγματοποιεί ό,τι έβαζε στο μυαλό της.
«Αν είχε ένα σχέδιο στο μυαλό της, θα το έκανε. Ακόμη κι αν ήταν κάτι σαν αυτό», είπε.
Ακολουθήστε το reportaznet.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις και τα πολιτικά νέα στην Ελλάδα & τον Κόσμο
