Στο επίκεντρο των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή βρίσκονται τα Στενά του Ορμούζ, με ΗΠΑ και Ιράν να δίνουν διαφορετικές εκδοχές για την κατάσταση που επικρατεί στην κομβικής σημασίας θαλάσσια οδό.
Η Κεντρική Διοίκηση των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων διαβεβαίωσε ότι η θαλάσσια οδός παραμένει ανοιχτή για όλα τα εμπορικά και στρατιωτικά πλοία, υπογραμμίζοντας ότι οι αμερικανικές δυνάμεις στην περιοχή βρίσκονται ήδη σε θέση μάχης και είναι έτοιμες να διασφαλίσουν την ελευθερία της ναυσιπλοΐας.
Η ανακοίνωση της Ουάσινγκτον ήρθε λίγες ώρες μετά τους ισχυρισμούς της Τεχεράνης ότι έχει θέσει υπό τον έλεγχό της τα Στενά του Ορμούζ, έπειτα από τις στρατιωτικές συγκρούσεις των τελευταίων ημερών.
Από την άλλη, ο εκπρόσωπος της Επιτροπής Εθνικής Ασφάλειας και Εξωτερικής Πολιτικής του ιρανικού κοινοβουλίου, Εμπραχίμ Ρεζαΐ, υποστήριξε μέσω ανάρτησής του ότι «πήραμε τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ με τη δύναμή μας και θα τον διατηρήσουμε επίσης με τη δύναμή μας», στέλνοντας μήνυμα ότι η Τεχεράνη δεν σκοπεύει να υποχωρήσει.
Μαζικά αμερικανικά πλήγματα σε ιρανικούς στόχους
Σύμφωνα με πληροφορίες από την Τεχεράνη, οι Ηνωμένες Πολιτείες εξαπέλυσαν επιθέσεις σε τουλάχιστον εννέα πόλεις που βρίσκονται σε πέντε διαφορετικές ιρανικές επαρχίες, ενώ αμερικανικές πηγές κάνουν λόγο για περίπου 140 στόχους που επλήγησαν συνολικά.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται στρατιωτικές εγκαταστάσεις, υποδομές στρατηγικής σημασίας αλλά και περιοχές που βρίσκονται κοντά στα Στενά του Ορμούζ, γεγονός που εντείνει ακόμη περισσότερο τους φόβους για αποσταθεροποίηση στην περιοχή.
Το Ιράν απάντησε με επιθέσεις εναντίον αμερικανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων και συμφερόντων σε χώρες του Κόλπου, με αναφορές για πλήγματα σε Σαουδική Αραβία, Κουβέιτ και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Παράλληλα, η Τεχεράνη ανακοίνωσε ότι τα Στενά του Ορμούζ έχουν κλείσει, προκαλώντας σοβαρή ανησυχία στις διεθνείς αγορές ενέργειας και στη ναυτιλιακή κοινότητα.
Η Βρετανική Υπηρεσία Ναυτικής Ασφάλειας χαρακτήρισε την κατάσταση στην περιοχή «σοβαρή», σημειώνοντας πάντως ότι η νότια θαλάσσια διαδρομή εξακολουθεί να παραμένει διαθέσιμη για τη διέλευση πλοίων.
Επίθεση σε πλοίο με κυπριακή σημαία – Αγνοείται ναυτικός
Μέσα στο κλίμα της αυξημένης έντασης σημειώθηκε επίθεση εναντίον του εμπορικού πλοίου GFS Galaxy με σημαία Κύπρου, το οποίο βρισκόταν κοντά στις ακτές του Ομάν.
Από το περιστατικό αγνοείται ένας Ινδός ναυτικός που επέβαινε στο πλοίο, το οποίο σύμφωνα με πληροφορίες δέχθηκε πυρά από τους Φρουρούς της Επανάστασης. Το Ιράν είχε αναφέρει νωρίτερα ότι πραγματοποίησε προειδοποιητική βολή εναντίον πλοίου το οποίο, όπως υποστήριξε, κινούνταν σε μη εγκεκριμένη θαλάσσια διαδρομή.
Την ίδια στιγμή, το Ομάν καταδίκασε έντονα τις επιθέσεις που πραγματοποιήθηκαν στην περιοχή, ξεκαθαρίζοντας ότι θα λάβει όλα τα απαραίτητα μέτρα για την προστασία της ασφάλειας και της κυριαρχίας του σουλτανάτου.
«Η εποχή των μονομερών συμφωνιών τελείωσε»
Ταυτόχρονα, η Τεχεράνη εμφανίζεται να θεωρεί ουσιαστικά νεκρή τη συμφωνία αποκλιμάκωσης που είχε υπογραφεί με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο επικεφαλής διαπραγματευτής του Ιράν, Μοχάμεντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, δήλωσε χαρακτηριστικά ότι «η εποχή των μονομερών συμφωνιών έχει τελειώσει», αφήνοντας να εννοηθεί ότι η χώρα του δεν θεωρεί πλέον δεσμευτικό το υπάρχον πλαίσιο συνεννόησης.
Η πρώτη βασική πρόβλεψη του μνημονίου αφορούσε την παύση των εχθροπραξιών και την πλήρη κατάπαυση του πυρός, ωστόσο μετά την υπογραφή του έχουν ήδη καταγραφεί πέντε γύροι επιθέσεων μεταξύ των δύο πλευρών.
Παράλληλα, η συμφωνία προέβλεπε ότι δεν θα επιβάλλονταν νέες κυρώσεις κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, κάτι που σύμφωνα με το Ιράν παραβιάστηκε μετά την πρόσφατη ανακοίνωση νέων αμερικανικών κυρώσεων.
Την ίδια στιγμή, ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ έχει ήδη δηλώσει ότι η κατάπαυση του πυρός «έχει τελειώσει», επιβεβαιώνοντας ότι οι σχέσεις των δύο χωρών εισέρχονται σε μια νέα περίοδο ανοιχτής αντιπαράθεσης.
Φόβοι για επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία
Οι εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ προκαλούν έντονο προβληματισμό στη διεθνή κοινότητα, καθώς από το συγκεκριμένο πέρασμα διέρχεται σημαντικό ποσοστό του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Ο αναλυτής στρατηγικής Χάρλαν Ούλμαν εκτίμησε ότι το Ιράν διαθέτει σημαντικό στρατηγικό πλεονέκτημα λόγω της γεωγραφικής του θέσης και της δυνατότητάς του να επηρεάζει την ασφάλεια της περιοχής.
Όπως σημείωσε, «από την αρχή δεν ήταν ξεκάθαρο ποιοι ήταν οι στόχοι και οι σκοποί της Αμερικής», υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι η στρατιωτική υπεροχή των Ηνωμένων Πολιτειών δεν εγγυάται απαραίτητα και την επίτευξη των πολιτικών τους στόχων.
Ο ίδιος προειδοποίησε ότι μία παρατεταμένη διακοπή της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρούς κραδασμούς στην παγκόσμια οικονομία, επηρεάζοντας τις τιμές της ενέργειας, τις μεταφορές και τις διεθνείς αγορές.
