Το Ιράν και το Ομάν σχεδιάζουν ένα πλάνο είσπραξης διοδίων από τα πλοία που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ, παρά τις δημόσιες αντιρρήσεις της αμερικανικής κυβέρνησης, σύμφωνα με Ιρανό αξιωματούχο και τέσσερις διπλωμάτες που γνωρίζουν... το θέμα.
Εάν εφαρμοστούν, τα σχέδια αυτά θα σηματοδοτήσουν μια σημαντική αλλαγή σε σχέση με το καθεστώς που ίσχυε πριν από τον πόλεμο στη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια οδό, υπογραμμίζοντας πόσο βαθιά και απρόβλεπτα έχει μεταβάλει τη Μέση Ανατολή η απόφαση των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ να επιτεθούν στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου.
Πριν από τον πόλεμο, τα Στενά του Ορμούζ αποτελούσαν διεθνή ναυτιλιακή οδό ανάμεσα στο Ιράν και το Ομάν, από την οποία τα πλοία διέρχονταν ελεύθερα μεταφέροντας πετρέλαιο και φυσικό αέριο από τον Περσικό Κόλπο προς τον υπόλοιπο κόσμο. Κατά τη διάρκεια των συγκρούσεων, το Ιράν ουσιαστικά απέκλεισε τη θαλάσσια οδό, ένα κρίσιμο σημείο διέλευσης για το παγκόσμιο εμπόριο, προκαλώντας εκτίναξη των τιμών της ενέργειας.
Έκτοτε, Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν επανειλημμένα δηλώσει την πρόθεσή τους να αξιοποιήσουν οικονομικά τα Στενά του Ορμούζ.
Τι περιλαμβάνει η πρόταση του Ομάν
Το Ομάν παρέδωσε πρόσφατα επίσημη πρόταση στις Ηνωμένες Πολιτείες και σε άλλους δυτικούς συμμάχους, η οποία προβλέπει ότι οι ναυτιλιακές εταιρείες θα καταβάλλουν τέλη παροχής υπηρεσιών για να χρησιμοποιούν τα Στενά, σύμφωνα με Ιρανό αξιωματούχο και περιφερειακό διπλωμάτη που επικαλούνται οι New York Times.
Πρόσωπο που γνωρίζει τη θέση της αμερικανικής πλευράς ανέφερε ότι οι Αμερικανοί διαπραγματευτές παρέλαβαν την πρόταση του Ομάν και εξέφρασαν επιφυλάξεις, τις οποίες σκοπεύουν να συζητήσουν με Ομανούς αξιωματούχους. Το ίδιο πρόσωπο και ο περιφερειακός διπλωμάτης διευκρίνισαν ότι η πρόταση κάνει λόγο για εθελοντικές εισφορές και όχι για υποχρεωτικά διόδια.
Όλοι οι αξιωματούχοι και οι διπλωμάτες που αναφέρονται στο άρθρο μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας, λόγω της ευαίσθητης φύσης των διπλωματικών διαβουλεύσεων.
Το μέλλον των Στενών του Ορμούζ παραμένει βασικό ζήτημα στις συνομιλίες μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν για την επίτευξη μιας μόνιμης ειρηνευτικής συμφωνίας.
Η πρόταση του Ομάν βασίζεται εν μέρει στο μοντέλο που εφαρμόζεται στον Πορθμό της Μαλάκκας και της Σιγκαπούρης, όπου ένα ιδιωτικό ίδρυμα συγκεντρώνει εθελοντικές εισφορές για τη διασφάλιση της ασφαλούς ναυσιπλοΐας, σύμφωνα με τον περιφερειακό διπλωμάτη.
Ο ίδιος υποστήριξε ότι οποιεσδήποτε χρεώσεις στα Στενά του Ορμούζ θα είναι εθελοντικές. Αντίθετα, ο Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε ότι οι πληρωμές θα είναι υποχρεωτικές.
«Για το Ομάν, όσα συμβαίνουν στα Στενά αποτελούν ζήτημα άμεσης εθνικής ασφάλειας»
Τη Δευτέρα, ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Καζέμ Γκαριμπαμπαντί, δήλωσε ότι προτεραιότητα της Τεχεράνης είναι να καταλήξει σε συμφωνία με το Ομάν. Ωστόσο, εάν το Ομάν δεν είναι διατεθειμένο να δημιουργήσει ένα κοινό πλαίσιο για τη διαχείριση της θαλάσσιας οδού, το Ιράν θα προχωρήσει μόνο του. Οι δηλώσεις του μεταδόθηκαν από την ιρανική κρατική τηλεόραση.
Το Ομάν, σουλτανάτο που βρίσκεται στο νοτιοανατολικό άκρο της Αραβικής Χερσονήσου, έχει επί χρόνια καλλιεργήσει τη φήμη του ως ουδέτερος διαμεσολαβητής μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν. Ωστόσο, ο πόλεμος έχει καταστήσει ολοένα δυσκολότερη αυτή την ισορροπία, καθώς οι περιφερειακές εντάσεις κλιμακώνονται.
Όταν, τον Μάιο, έγιναν γνωστές πληροφορίες ότι το Ομάν συζητούσε με το Ιράν το ενδεχόμενο επιβολής τελών παροχής υπηρεσιών στα Στενά του Ορμούζ, ο Ντόναλντ Τραμπ απείλησε ότι θα βομβαρδίσει το Ομάν εάν δεν «συμπεριφερθεί όπως όλοι οι άλλοι». Ακόμη και την περασμένη εβδομάδα, ο Τραμπ χαρακτήρισε «απαράδεκτη» την ιδέα επιβολής διοδίων ή άλλων χρεώσεων για τη διέλευση από τα Στενά.
Δεν ήταν πάντως σαφές εάν η κυβέρνηση Τραμπ θα αποδεχόταν ένα σύστημα εθελοντικών τελών για υπηρεσίες.
Η συμφωνία-πλαίσιο ειρήνης που υπέγραψαν αυτόν τον μήνα οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν, η οποία έθεσε τέλος στον πόλεμο, περιλαμβάνει ειδική αναφορά στα Στενά του Ορμούζ. Προβλέπει ότι, για διάστημα 60 ημερών και μέχρι να ολοκληρωθούν οι διαπραγματεύσεις για τις λεπτομέρειες, θα διασφαλίζεται η ελεύθερη και χωρίς χρεώσεις διέλευση των εμπορικών πλοίων.
Η ίδια συμφωνία ορίζει επίσης ότι το Ιράν και το Ομάν θα ξεκινήσουν «διάλογο» για το καθεστώς που θα ισχύσει στη θαλάσσια οδό μετά τη λήξη αυτής της μεταβατικής περιόδου.
Πηγή που γνωρίζει τη θέση των Ηνωμένων Πολιτειών ανέφερε ότι η αμερικανική διαπραγματευτική ομάδα αποδίδει μεγάλη σημασία στη συνεργασία της με το Ομάν και εκτιμά ότι οι διαφορές σχετικά με την ομανική πρόταση μπορούν να επιλυθούν σε τεχνικό επίπεδο.
Η διαμάχη για το μέλλον των Στενών του Ορμούζ αναδεικνύει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει το Ομάν, καθώς βλέπει τη χώρα του και τα χωρικά της ύδατα να εμπλέκονται σε μια σύγκρουση που είχε καταβάλει κάθε προσπάθεια να αποτρέψει.
«Για το Ομάν, όσα συμβαίνουν στα Στενά αποτελούν ζήτημα άμεσης εθνικής ασφάλειας», δήλωσε η Άννα Τζέικομπς, συνεργάτιδα του Arab Gulf States Institute στη Νέα Υόρκη.
«Βλέπουν τη σύγκρουση και την περιφερειακή ασφάλεια με πιο μακροπρόθεσμη προοπτική και επικεντρώνονται στο πώς θα διατηρήσουν το Ιράν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων», πρόσθεσε.
