Ασφαλώς και στις πλάτες των καταναλωτών (ως συνήθως) θα πέσει το κόστος του τέλους 20% που προανήγγειλε ο Ντόναλντ Τραμπ σε όλα τα φορτία που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ, με στόχο –όπως δήλωσε– να καλυφθεί το κόστος της στρατιωτικής προστασίας που παρέχουν οι Ηνωμένες Πολιτείες στα... εμπορικά πλοία.
Αναλυτές και στελέχη της αγοράς εκτιμούν ότι, εφόσον εφαρμοστεί, το μέτρο θα αυξήσει δραματικά το κόστος μεταφοράς πετρελαίου και άλλων εμπορευμάτων, με τις επιβαρύνσεις να μεταφέρονται τελικά στους καταναλωτές.
Υπερδιπλασιασμός
Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν διευκρίνισε πώς ακριβώς θα υπολογίζεται το τέλος του 20%.
Ωστόσο, εάν αυτό επιβληθεί επί της αξίας του φορτίου, το κόστος μεταφοράς πετρελαίου μέσω των Στενών του Ορμούζ θα μπορούσε να υπερδιπλασιαστεί.
Σύμφωνα με τον Ρίκο Λούμαν, ανώτερο οικονομολόγο της ING Research με ειδίκευση στις μεταφορές και την εφοδιαστική αλυσίδα, σήμερα η μεταφορά ενός βαρελιού πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο προς την Ευρώπη κοστίζει περίπου 10 δολάρια.
Με τιμή πετρελαίου περίπου 80 δολάρια ανά βαρέλι, η επιβολή τέλους 20% θα προσέθετε ακόμη 16 δολάρια ανά βαρέλι, ανεβάζοντας το συνολικό κόστος μεταφοράς στα 26 δολάρια ανά βαρέλι.
Για ένα υπερδεξαμενόπλοιο που μεταφέρει δύο εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου, η επιπλέον επιβάρυνση θα μπορούσε να ξεπεράσει τα 30 εκατομμύρια δολάρια ανά ταξίδι.
Το κόστος στους καταναλωτές
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι οι εισαγωγείς πετρελαίου δύσκολα θα απορροφήσουν το αυξημένο κόστος, γεγονός που σημαίνει ότι μέρος της επιβάρυνσης πιθανότατα θα περάσει στις τιμές των καυσίμων και άλλων προϊόντων.
Η ανησυχία εντείνεται καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν συνεχίζουν να συγκρούονται για τον έλεγχο της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, από όπου πριν από τον πόλεμο διερχόταν περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου.
Δύσκολες αποφάσεις για τις ναυτιλιακές εταιρείες
Ο Νιλ Κρόσμπι, επικεφαλής ερευνών πετρελαίου της εταιρείας ενεργειακών αναλύσεων Sparta, εμφανίστηκε επιφυλακτικός ως προς το αν τελικά θα εφαρμοστεί το μέτρο.
Εάν όμως τεθεί σε ισχύ, όπως είπε, οι πλοιοκτήτες θα βρεθούν μπροστά σε ένα δύσκολο δίλημμα: είτε να πληρώσουν το υψηλό τέλος που προτείνουν οι ΗΠΑ, αναλαμβάνοντας παράλληλα τον κίνδυνο επίθεσης από το Ιράν, είτε να αγνοήσουν τις αμερικανικές απαιτήσεις και να συμμορφωθούν με τις οδηγίες της Τεχεράνης.
Όπως σημείωσε, η πρόταση αυτή, σε συνδυασμό με τις πρόσφατες επιθέσεις στην περιοχή, καθιστά τους πλοιοκτήτες ακόμη πιο επιφυλακτικούς ως προς τη δραστηριοποίησή τους στα Στενά του Ορμούζ.
Δύο ναυτιλιακοί παράγοντες, που μίλησαν υπό καθεστώς ανωνυμίας, χαρακτήρισαν το προτεινόμενο τέλος «υπερβολικό», επισημαίνοντας ότι υπερβαίνει ακόμη και το κόστος που χρεώνουν οι ίδιες οι εταιρείες για τη μεταφορά φορτίων μέσω της περιοχής.
«Ιδιαίτερα σημαντική επιβάρυνση»
Η Βίντια Μάνι, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο της Βιρτζίνια και ειδική στις εφοδιαστικές αλυσίδες, χαρακτήρισε την επιβάρυνση του 20% «ιδιαίτερα σημαντική».
Υπενθύμισε ότι στα Στενά της Μαλάκα, στη Νοτιοανατολική Ασία, εφαρμόζεται προαιρετική χρέωση μικρότερη από 0,5% της αξίας του φορτίου, ποσοστό πολλαπλάσια χαμηλότερο από αυτό που προτείνει η αμερικανική κυβέρνηση.
Αντιδράσεις από το Ιράν και επίκληση του διεθνούς δικαίου
Το Ιράν έχει επίσης επιχειρήσει να επιβάλει τέλη διέλευσης στα πλοία που περνούν από τα Στενά του Ορμούζ, χωρίς όμως να είναι γνωστό πόσα πλοία έχουν πληρώσει ή ποιο είναι το ύψος των σχετικών χρεώσεων.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, σχολιάζοντας την αμερικανική πρόταση, ανέφερε μέσω ανάρτησής του ότι «το 20% είναι φυσικά υπερβολικό. Εμείς θα είμαστε δίκαιοι».
Από την πλευρά τους, οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν διαχρονικά αντιταχθεί στην επιβολή διοδίων στα Στενά του Ορμούζ, υποστηρίζοντας ότι, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, καμία χώρα δεν μπορεί να επιβάλλει τέλη διέλευσης σε μια διεθνή θαλάσσια οδό.
Τη θέση αυτή είχε επαναλάβει στα τέλη Ιουνίου και ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, δηλώνοντας ότι «καμία χώρα δεν επιτρέπεται να επιβάλλει διόδια ή τέλη σε μια διεθνή θαλάσσια οδό. Αυτό προβλέπει το ισχύον διεθνές δίκαιο».
