Ενώ ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζεται χωρίς ορατό τέλος και οι αμερικανικές προσπάθειες διαμεσολάβησης παραμένουν στάσιμες, στην Ευρωπαϊκή Ένωση ανοίγει μια νέα συζήτηση: πρέπει οι Βρυξέλλες να αποκτήσουν απευθείας δίαυλο επικοινωνίας με τη Μόσχα;
Το ζήτημα κυριάρχησε στη Σύνοδο Κορυφής των ηγετών της ΕΕ στις Βρυξέλλες, αποκαλύπτοντας σημαντικές διαφωνίες μεταξύ των κρατών-μελών για τον τρόπο με τον οποίο η Ευρώπη θα πρέπει να κινηθεί εάν υπάρξει πραγματική προοπτική ειρηνευτικών συνομιλιών.
Η πρόταση Κόστα για απευθείας επαφή με το Κρεμλίνο
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, υποστήριξε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά σε τρίτους για να μαθαίνει τις θέσεις της Ρωσίας.
Όπως αποκάλυψε, έχει ήδη δώσει εντολή να διερευνηθεί η δημιουργία ενός απευθείας διαύλου επικοινωνίας με το Κρεμλίνο, ξεκαθαρίζοντας πάντως ότι η ΕΕ δεν φιλοδοξεί να υποκαταστήσει τις διαπραγματεύσεις που διεξάγονται υπό αμερικανική πρωτοβουλία.
«Η Ευρώπη πρέπει να μπορεί να μεταφέρει τα δικά της μηνύματα στη Ρωσία και να μην εξαρτάται μόνο από τις ερμηνείες άλλων», υποστήριξε.
Τη θέση αυτή στήριξε και η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ursula von der Leyen, τονίζοντας ότι η ευρωπαϊκή ασφάλεια συνδέεται άμεσα με το αποτέλεσμα του πολέμου.
Ποιος θα μιλήσει με τη Μόσχα;
Παρά τη συμφωνία ότι η Ευρώπη πρέπει να έχει λόγο στις εξελίξεις, οι «27» δεν κατάφεραν να συμφωνήσουν ποιος θα μπορούσε να εκπροσωπήσει την Ένωση σε ενδεχόμενες επαφές με τη Ρωσία.
Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτζ υποστήριξε ότι το ζήτημα είναι πρόωρο, καθώς δεν υπάρχουν ακόμη πραγματικές διαπραγματεύσεις στις οποίες να συμμετέχει η Μόσχα.
Από την πλευρά του, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν ξεκαθάρισε ότι οι Ευρωπαίοι δεν πρέπει να εμφανιστούν ως ουδέτεροι μεσολαβητές, αλλά ως υποστηρικτές μιας δίκαιης ειρήνης για την Ουκρανία.
Οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης παραμένουν επιφυλακτικές
Ιδιαίτερα επιφυλακτικές εμφανίζονται χώρες που βρίσκονται κοντά στα ρωσικά σύνορα και αισθάνονται άμεσα την πίεση του πολέμου.
Ο υπουργός Εξωτερικών της Εσθονία, Μαργκους Τσάχκνα, προειδοποίησε ότι η Ευρώπη δεν πρέπει να εμφανιστεί ως ουδέτερος διαμεσολαβητής, αλλά να συνεχίσει να ενισχύει την Ουκρανία ώστε να πιέσει το Κρεμλίνο σε ουσιαστικές διαπραγματεύσεις.
Η στάση αυτή αντικατοπτρίζει τον προβληματισμό αρκετών χωρών της Βαλτικής και της Ανατολικής Ευρώπης, οι οποίες φοβούνται ότι μια πρόωρη προσέγγιση με τη Μόσχα θα μπορούσε να εκληφθεί ως ένδειξη αδυναμίας.
Η Ρωσία δηλώνει «ανοιχτή», αλλά θέτει όρους
Από τη Μόσχα, το Κρεμλίνο εμφανίστηκε θετικό στην ιδέα επαφών με την Ευρωπαϊκή Ένωση, θέτοντας όμως έναν βασικό όρο: η Ευρώπη να εγκαταλείψει, όπως υποστηρίζει η ρωσική πλευρά, τη λογική των πιέσεων και των τελεσιγράφων.
Την ίδια στιγμή, ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σέργκεϊ Λαβρόφ απέρριψε το ενδεχόμενο η ΕΕ να λειτουργήσει ως ουδέτερος ειρηνοποιός, υποστηρίζοντας ότι οι Βρυξέλλες έχουν ταχθεί ξεκάθαρα υπέρ του Κιέβου.
Παράλληλα, προειδοποίησε εκ νέου για τους κινδύνους μιας άμεσης αντιπαράθεσης μεταξύ ΝΑΤΟ και Ρωσίας, επαναφέροντας στο προσκήνιο ακόμη και το ενδεχόμενο πυρηνικής κλιμάκωσης.
Η Ευρώπη ψάχνει ρόλο στις διαπραγματεύσεις
Πίσω από τη συζήτηση για έναν δίαυλο επικοινωνίας κρύβεται ένα ευρύτερο ερώτημα: ποιος θα διαμορφώσει την επόμενη ημέρα στην Ουκρανία;
Μέχρι σήμερα, οι επαφές μεταξύ Ουάσιγκτον και Μόσχας έχουν αφήσει σε δεύτερο πλάνο τόσο τις Βρυξέλλες όσο και το Κίεβο. Πολλοί Ευρωπαίοι ηγέτες θεωρούν ότι η ΕΕ δεν μπορεί να παραμείνει θεατής σε μια διαδικασία που θα καθορίσει το μέλλον της ευρωπαϊκής ασφάλειας για τις επόμενες δεκαετίες.
Το πρόβλημα είναι ότι, ακόμη και αν όλοι συμφωνούν πως η Ευρώπη πρέπει να βρίσκεται στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, δεν συμφωνούν ακόμη για το ποιος θα κάθεται στην καρέκλα της εκπροσώπησής της.
