Σκηνικό άγριας πόλωσης και έντασης διαμορφώνεται στην Αλβανία γύρω από το Ζβέρνετς (Σβέρνιτσα) και τη λιμνοθάλασσα Νάρτα, βόρεια της Αυλώνας, στην Αλβανία με αφορμή μια επένδυση-μαμούθ δισεκατομμυρίων... ευρώ.
Το τουριστικό έργο, το οποίο προωθείται από την εταιρεία Affinity Partners του Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρού του Αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, έχει προκαλέσει σφοδρές αντιδράσεις. Στην πρώτη γραμμή των κινητοποιήσεων βρίσκονται Έλληνες ομογενείς της περιοχής, περιβαλλοντικές οργανώσεις και ντόπιοι κάτοικοι, με την αντιπαράθεση να λαμβάνει πλέον διεθνείς διαστάσεις και να επηρεάζει άμεσα τις ελληνοαλβανικές σχέσεις.
Ο κύριος λόγος της δυναμικής αντίδρασης των Ελλήνων ομογενών, κυρίως οικογενειών βλαχικής καταγωγής που διατηρούν επί γενιές εκτάσεις και οικονομική δραστηριότητα στην περιοχή, εστιάζεται στον διάχυτο φόβο για το ιδιοκτησιακό καθεστώς. Οι ομογενείς εκφράζουν έντονες ανησυχίες ότι η κυβερνητική βιασύνη για την υλοποίηση του πολυτελούς θερέτρου θα οδηγήσει σε αυθαίρετες απαλλοτριώσεις, καταπατήσεις και, τελικά, στην απώλεια των πατρογονικών τους περιουσιών.
Το ζήτημα περιπλέκεται από το γεγονός ότι οι κρατικές υπηρεσίες δίνουν αντιφατικές απαντήσεις για τη νομιμότητα των εργασιών, ενώ η Υπηρεσία Εδαφικής Ανάπτυξης παραδέχθηκε ότι δεν έχει χορηγηθεί ακόμα η τελική περιβαλλοντική άδεια, παρότι τα μηχανήματα έχουν ήδη πιάσει δουλειά.
Η νομική προετοιμασία για το έργο ξεκίνησε αθόρυβα το 2021 με τη μείωση της προστατευόμενης ζώνης στη Νάρτα, και ολοκληρώθηκε το 2024, όταν η κυβέρνηση του Έντι Ράμα άλλαξε τον νόμο για τις προστατευόμενες περιοχές. Η νέα αυτή φιλοσοφία μετατρέπει τα οικολογικά ευαίσθητα οικοσυστήματα από «ανέγγιχτα αγαθά» σε «διαπραγματεύσιμα εδάφη για τουριστική ανάπτυξη». Οι ομογενείς και οι περιβαλλοντικές οργανώσεις (όπως η Albanian Ornithological Society) προειδοποιούν ότι η μετατροπή της παρθένας ακτογραμμής σε μια ζώνη VIP δόμησης σημαίνει ότι το περιβάλλον θυσιάζεται στον βωμό του τσιμέντου.
Όπως χαρακτηριστικά σημειώνει το citizens.al, ο κίνδυνος είναι η σταδιακή αστικοποίηση ολόκληρης της βόρειας ακτής της Αυλώνας. Από τη Σβέρνιτσα μέχρι τη Νάρτα, από τη λιμνοθάλασσα μέχρι την ακτογραμμή, δημιουργούνται οι συνθήκες για ένα αλυσιδωτό φαινόμενο όπου κάθε επένδυση δικαιολογεί την επόμενη επένδυση, κάθε δρόμος απαιτεί έναν άλλο δρόμο, κάθε θέρετρο απαιτεί ένα άλλο θέρετρο, μέχρι η περιοχή να μην ερμηνεύεται πλέον ως φυσικό σύστημα, αλλά ως καταφύγιο κατασκευών.
Η κατάσταση ξέφυγε από κάθε έλεγχο το περασμένο Σάββατο (30/05), όταν ομάδες διαμαρτυρόμενων, ανάμεσά τους πολλοί ομογενείς, επιχείρησαν να μπλοκάρουν τις εργασίες στο εργοτάξιο, όπου είχε τοποθετηθεί ένας φράχτης από συρματόπλεγμα μήκους ενός χιλιομέτρου.
Πάντως ο Αλβανός πρωθυπουργός Έντι Ράμα συνεχάρη τη διοίκηση της Κρατικής Αστυνομίας για την «ταχεία και σωστή αντίδρασή της», τόσο απέναντι στους ιδιωτικούς φύλακες ασφαλείας που ενεπλάκησαν στα επεισόδια όσο και απέναντι στην τοπική αστυνομική ηγεσία της Αυλώνας.
Οι συγκρούσεις με την ιδιωτική ασφάλεια και οι τραυματισμοί προκάλεσαν την άμεση και σκληρή αντίδραση της Αθήνας. Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών εξέδωσε ανακοίνωση, συνδέοντας ευθέως τον σεβασμό των περιουσιών της ελληνικής μειονότητας και των ομογενών με την ευρωπαϊκή πορεία των Τιράνων.
Ενώ η κυβέρνηση Ράμα και οι υποστηρικτές του σχεδίου Κούσνερ παρουσιάζουν το έργο ως μια ιστορική οικονομική ευκαιρία για την Αλβανία που θα φέρει θέσεις εργασίας και τουρισμό υψηλού επιπέδου, για τους ομογενείς της Σβέρνιτσας η επένδυση αυτή αποτελεί μια υπαρξιακή απειλή. Για εκείνους, ο φράχτης που υψώθηκε δεν προστατεύει μια επένδυση, αλλά σηματοδοτεί την έναρξη μιας αδιαφανούς διαδικασίας που απειλεί να τους στερήσει την πρόσβαση στη γη τους και να αλλοιώσει ανεπανόρθωτα τον τόπο τους.
