Ραγδαίες είναι οι εξελίξεις στην Αλβανία εικοσιτετράωρα μετά τις άγριες συγκρούσεις που ξέσπασαν στη θέση «Πορτονόβο» στη Σβέρνιτσα (Ζβέρνετς) της Αυλώνας, με τον Αλβανό πρωθυπουργό να προκαλεί λέγοντας πως πρώτη φορά άκουσε πως στην περιοχή υπάρχει ελληνικός ομογενειακός πληθυσμός.
Τα βίαια επεισόδια εκτυλίχθηκαν κατά τη διάρκεια συγκέντρωσης κατοίκων και ακτιβιστών, οι οποίοι αντιδρούν στα σχέδια τουριστικής αξιοποίησης της περιοχής, και κατέληξαν στον τραυματισμό διαδηλωτών, μεταξύ των οποίων και ενός Έλληνα ομογενή. Η υπόθεση έχει λάβει πλέον διαστάσεις μείζονος πολιτικής και διπλωματικής κρίσης, αναγκάζοντας την κεντρική διοίκηση στα Τίρανα να παρέμβει δυναμικά.
Στο επίκεντρο των νέων στοιχείων βρίσκεται η επίσημη ανακοίνωση της Γενικής Διεύθυνσης της Κρατικής Αστυνομίας, η οποία προχώρησε στην άμεση σύλληψη του 32χρονου ιδιωτικού φρουρού Τζέραλντ Μπίμπα, κατοίκου Δυρραχίου. Ο συλληφθείς κατηγορείται για τα ποινικά αδικήματα της «παράνομης στέρησης της ελευθερίας» και της «πρόκλησης ελαφράς σωματικής βλάβης από πρόθεση».
Σύμφωνα με το κατηγορητήριο που μεταδίδει ο αλβανικός ιστότοπος vox, ο 32χρονος γρονθοκόπησε έναν διαδηλωτή και στη συνέχεια, σε συνεργασία με δύο ακόμη άτομα, τον έσυρε με τη βία προς το μέρος των φυλάκων, προκαλώντας του σωματικές βλάβες. Παράλληλα, με απόφαση του Γενικού Διευθυντή της Αστυνομίας, ανακλήθηκαν οριστικά οι άδειες λειτουργίας δύο ιδιωτικών εταιρειών ασφαλείας, της «Myrto Security 1.3A» και της «Major Security», καθώς διαπιστώθηκε ότι οι υπάλληλοί τους όχι μόνο απέτυχαν να τηρήσουν τα μέτρα ασφάλειας, αλλά συμμετείχαν ενεργά στα επεισόδια ή επέδειξαν προκλητική αδράνεια.
Την ίδια στιγμή, το κύμα των ερευνών αγγίζει πλέον και τον ίδιο τον κρατικό μηχανισμό. Ο υπουργός Εσωτερικών, Μπεσφόρτ Λαμαλάρι, χαρακτήρισε «αδικαιολόγητη και απαράδεκτη» την αδιαφορία των αστυνομικών δυνάμεων που βρίσκονταν στο σημείο. Κατόπιν τούτου, η Διεύθυνση Επαγγελματικών Προτύπων εκκίνησε κατεπείγουσα πειθαρχική έρευνα για ολόκληρη την ιεραρχική αλυσίδα διοίκησης της Τοπικής Αστυνομικής Διεύθυνσης Αυλώνας, προκειμένου να καταλογιστούν ευθύνες για τις σοβαρές παραλείψεις των οργάνων της τάξης κατά τη διάρκεια των βιαιοπραγιών.
Η προκλητική τοποθέτηση Ράμα και το διπλωματικό «μπρα ντε φερ» με την Αθήνα
Το περιστατικό προκάλεσε την άμεση δημόσια παρέμβαση του Αλβανού πρωθυπουργού, Έντι Ράμα, ο οποίος επιχείρησε να ισορροπήσει ανάμεσα στην αποδοκιμασία της βίας και την υπεράσπιση της επενδυτικής του πολιτικής. «Στη θέση σας θα ήμουν κι εγώ εξοργισμένος και θα στρεφόμουν εναντίον της κυβέρνησης», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Ράμα, αναφερόμενος στα βίντεο που είδαν το φως της δημοσιότητας.
Ο ίδιος χαρακτήρισε αποτρόπαιο το θέαμα ιδιωτικών φρουρών να σέρνουν διαδηλωτές μπροστά στα μάτια της αστυνομίας, συμπληρώνοντας ότι οι δράστες έπρεπε να είχαν συλληφθεί επί τόπου. Ωστόσο, έσπευσε να χαρακτηρίσει τις αντιδράσεις για το ίδιο το έργο ως «μύθους γεμάτους δηλητήριο» που στοχεύουν στην καλλιέργεια σύγχυσης.
Ο Ράμα νωρίτερα συνεχάρη τη διοίκηση της Κρατικής Αστυνομίας για την «ταχεία και σωστή αντίδρασή της», τόσο απέναντι στους ιδιωτικούς φύλακες ασφαλείας που ενεπλάκησαν στα επεισόδια όσο και απέναντι στην τοπική αστυνομική ηγεσία της Αυλώνας.
Η τοποθέτηση αυτή του Αλβανού πρωθυπουργού ήρθε ως απάντηση στην αυστηρή ανακοίνωση που είχε εκδώσει νωρίτερα το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών. Η Αθήνα εξέφρασε την έντονη ανησυχία της για τα επεισόδια και τον τραυματισμό του Έλληνα πολίτη, με την ελληνική πρεσβεία στα Τίρανα να προβαίνει σε άμεσες παραστάσεις διαμαρτυρίας.
Το ελληνικό ΥΠΕΞ υπογράμμισε την ανάγκη πλήρους τήρησης του κράτους δικαίου και της προστασίας των περιουσιακών δικαιωμάτων της Ελληνικής Εθνικής Μειονότητας, συνδέοντας άμεσα τη συμμόρφωση της Αλβανίας με το ευρωπαϊκό κεκτημένο ως απαράβατη προϋπόθεση για την ενταξιακή της πορεία.
Σχολιάζοντας την ελληνική αντίδραση, ο Έντι Ράμα δήλωσε έκπληκτος, τονίζοντας ότι δεν επρόκειτο για κρατική βία και αφήνοντας αιχμές για τη μεταχείριση Αλβανών πολιτών στην Ελλάδα. «Το να ξεσηκώνεται ένα κράτος και να δίνει έμφαση στην εθνική καταγωγή δεν εξυπηρετεί τις σχέσεις μας», ανέφερε, συμπληρώνοντας πάντως ότι οι ιδιοκτησιακές διεκδικήσεις των κατοίκων είναι θεμιτές.
Φρέντης Μπελέρης: Βάζουν έναν μπαμπούλα για να μην αντιδρά ο κόσμος
Στην αντίπερα όχθη, ο ευρωβουλευτής Φρέντης Μπελέρης εξαπέλυσε δριμεία επίθεση κατά της κυβέρνησης Ράμα, κάνοντας λόγο για «πρωτοφανή πράγματα» και πλήρη έλλειψη διαφάνειας. Μιλώντας για το ιδιοκτησιακό καθεστώς στο Ζβέρνετς, ο Μπελέρης υπογράμμισε ότι η αλβανική κυβέρνηση έλαβε μια εντελώς αυθαίρετη απόφαση τουριστικής ανάπτυξης, αγνοώντας επιδεικτικά τους ντόπιους κατοίκους, τη στιγμή που εκκρεμούν σοβαρές προσφυγές στη δικαιοσύνη για τις ιδιοκτησίες τους.
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η αναφορά του κ. Μπελέρη στα δημοσιεύματα που θέλουν τον γαμπρό του Ντόναλντ Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, να βρίσκεται πίσω από το θηριώδες έργο. Ο ευρωβουλευτής αποκάλυψε ότι οι εταιρείες που εμφανίζονται να υλοποιούν την επένδυση είναι στην πραγματικότητα αλβανικών συμφερόντων.
Σύμφωνα με τον ίδιο, το όνομα του Αμερικανού επενδυτή χρησιμοποιείται προσχηματικά από τα Τίρανα: «Βάζουν μπροστά έναν “μπαμπούλα” για να τρομοκρατήσουν τον κόσμο και να μην αντιδρά κανείς στις αυθαιρεσίες», σημείωσε με νόημα, μιλώντας στον ΣΚΑΙ.
Η επένδυση των 4 δισεκατομμυρίων στην Αλβανία και οι περιβαλλοντικές πληγές
Η περιοχή του Ζβέρνετς και η λιμνοθάλασσα της Νάρτα αποτελούν προστατευόμενες οικολογικές ζώνες υψίστης σημασίας, με σπάνιους υδροβιότοπους και αποικίες φλαμίνγκο. Η απαρχή του επενδυτικού σχεδίου γράφτηκε το καλοκαίρι του 2021, όταν η Ιβάνκα Τραμπ και ο Τζάρεντ Κούσνερ πραγματοποίησαν διακοπές με θαλαμηγό στα παράλια της Αλβανίας. Κατά τη διάρκεια της επίσκεψής τους, συναντήθηκαν με τον Έντι Ράμα, ο οποίος τους παρουσίασε τις προοπτικές «αξιοποίησης» της νότιας ακτογραμμής, καθώς και του γειτονικού νησιού Σαζάν.
Στις αρχές του 2024, το ενδιαφέρον της επενδυτικής εταιρείας του Κούσνερ, Affinity Partners με έδρα το Μαϊάμι, επισημοποιήθηκε. Στα τέλη του ίδιου έτους, η αλβανική κυβέρνηση ενέκρινε το γιγαντιαίο σχέδιο, εντάσσοντάς το στο προνομιακό καθεστώς του «στρατηγικού επενδυτή». Το καθεστώς αυτό παρέχει πρωτοφανείς αδειοδοτικές διευκολύνσεις, παρακάμπτοντας τις συνήθεις γραφειοκρατικές και περιβαλλοντικές διαδικασίες, γεγονός που πυροδότησε το φυτίλι των τοπικών εξεγέρσεων.
Το επενδυτικό σχέδιο, ο προϋπολογισμός του οποίου σύμφωνα με εκτιμήσεις αγγίζει το αστρονομικό ποσό των 4 δισεκατομμυρίων ευρώ, προβλέπει τη δημιουργία υπερπολυτελών τουριστικών θερέτρων και οικιστικών συγκροτημάτων τόσο στο Ζβέρνετς όσο και στο νησί Σαζάν. Το Σαζάν, το μεγαλύτερο νησί της Αλβανίας, αποτελούσε για δεκαετίες μια απόρρητη, απροσπέλαστη στρατιωτική βάση του κομμουνιστικού καθεστώτος, γεμάτη υπόγεια καταφύγια. Σήμερα, το νησί είναι μέρος του Θαλάσσιου Εθνικού Πάρκου Karaburun-Sazan.
Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις εκπέμπουν σήμα κινδύνου, καθώς οι περιοχές αυτές αποτελούν καταφύγιο για τη μεσογειακή φώκια μονάχους μονάχους που κινδυνεύει με εξαφάνιση, ενώ παράλληλα λειτουργούν ως ένας από τους σημαντικότερους διαδρόμους μεταναστευτικών πτηνών στην Ευρώπη. Παρά τις προειδοποιήσεις για ανεπανόρθωτη καταστροφή των παρθένων οικοσυστημάτων, οι προπαρασκευαστικές εργασίες ξεκίνησαν χωρίς δημόσια διαβούλευση και χωρίς έγκυρες μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων.
Πέρα όμως από το οικολογικό κόστος, η τοπική κοινωνία έρχεται αντιμέτωπη και με τον οικονομικό αποκλεισμό. Ενώ το αλβανικό κράτος χρηματοδοτεί μεγάλα έργα υποδομής στην Αυλώνα, όπως αεροδρόμια και οδικούς άξονες για την εξυπηρέτηση των συγκεκριμένων projects, οι απλοί πολίτες συνειδητοποιούν ότι η περιοχή μετατρέπεται σε ένα ιδιωτικοποιημένο «γκέτο» για διεθνείς πολυεκατομμυριούχους. Η Αλβανική Ριβιέρα γίνεται ήδη οικονομικά απρόσιτη για τους ίδιους τους κατοίκους της. Τα επεισόδια στο Ζβέρνετς απέδειξαν με τον πιο αιματηρό τρόπο ότι το βαρύ τίμημα αυτής της βίαιης τουριστικής ανάπτυξης πληρώνεται ήδη με κοινωνικό αποκλεισμό, καταπάτηση δικαιωμάτων και μια μη αναστρέψιμη οικολογική ζημία.
