Στην αίθουσα του Μικτού Ορκωτού Εφετείου στρέφονται σήμερα τα βλέμματα, καθώς στο εδώλιο θα καθίσει ο σκηνοθέτης και άλλοτε επικεφαλής του Εθνικού Θεάτρου, Δημήτρης Λιγνάδης. Μετά από τρεις διαδοχικές αναβολές που παρέτειναν την εκκρεμότητα της πολύκροτης υπόθεσης, η δικαιοσύνη καλείται πλέον σε δεύτερο βαθμό να εξετάσει από μηδενική βάση τις βαριές κατηγορίες σεξουαλικής βίας κατά ανηλίκων που συγκλόνισαν το πανελλήνιο και πυροδότησαν το ελληνικό κίνημα... #MeToo.
Ο γνωστός καλλιτέχνης προσέρχεται στο δικαστήριο έχοντας στην πλάτη του την πρωτόδικη καταδίκη του Ιουλίου του 2022. Τότε, το Μικτό Ορκωτό Δικαστήριο του είχε επιβάλει συνολική ποινή κάθειρξης 12 ετών, κρίνοντάς τον ένοχο κατά πλειοψηφία (με ψήφους 4 έναντι 3) για τον βιασμό δύο ανηλίκων αγοριών, ηλικίας 17 ετών, πράξεις που τελέστηκαν το 2015 στην Αθήνα και την Επίδαυρο. Αντίθετα, για άλλες δύο περιπτώσεις βιασμού, ενός 16χρονου και ενός ενήλικα άνδρα, ο οποίος δεν είχε εμφανιστεί στη διαδικασία, το πρωτοβάθμιο δικαστήριο τον είχε κρίνει αθώο
Tο καθεστώς ελευθερίας και ο νομικός γρίφος της αναστολής
Ένα από τα στοιχεία που είχαν προκαλέσει τις εντονότερες αντιδράσεις και μαζικές διαμαρτυρίες κατά την έκδοση της πρωτόδικης απόφασης ήταν το γεγονός ότι ο Δημήτρης Λιγνάδης δεν οδηγήθηκε στη φυλακή μετά την καταδίκη του. Το δικαστήριο είχε αποφασίσει τότε να χορηγήσει ανασταλτικό αποτέλεσμα στην έφεσή του, επιτρέποντάς του να παραμείνει ελεύθερος υπό περιοριστικούς όρους μέχρι την εκδίκαση της υπόθεσης σε δεύτερο βαθμό.
Μέχρι εκείνη τη στιγμή, ο κατηγορούμενος είχε συμπληρώσει 17 μήνες προσωρινής κράτησης στις φυλακές. Η απόφαση της αποφυλάκισής του με όρους είχε ανοίξει έναν μεγάλο κύκλο συζητήσεων σχετικά με τα όρια της δικαστικής κρίσης και την αντιμετώπιση αδικημάτων που αφορούν τη γενετήσια κακοποίηση ανηλίκων, καθιστώντας τη σημερινή δίκη ακόμα πιο φορτισμένη.
Ενδεχόμενο για μεγαλύτερη ποινή
Η σημερινή διαδικασία δεν αποτελεί απλώς μια προσπάθεια της πλευράς του κατηγορούμενου να μειώσει την ποινή του ή να ανατρέψει την καταδίκη του. Το Μικτό Ορκωτό Εφετείο καλείται να εξετάσει την υπόθεση υπό το πρίσμα μιας διπλής νομικής πίεσης, καθώς εκτός από την έφεση του Δημήτρη Λιγνάδη, στο τραπέζι βρίσκεται και η αντίθετη έφεση που ασκήθηκε από την Εισαγγελία Εφετών.
Αυτό το δεδομένο αλλάζει ριζικά τις ισορροπίες, καθώς ανοίγει τον δρόμο για μια σαρωτική επανεξέταση της υπόθεσης, η οποία ενδέχεται να οδηγήσει σε σαφώς αυστηρότερη ποινική μεταχείριση του ηθοποιού. Συγκεκριμένα, η Εισαγγελία Εφετών ζητά από τους δικαστές:
- Την επανεξέταση της αθωωτικής απόφασης για την περίπτωση του 16χρονου θύματος, υποστηρίζοντας ότι τα στοιχεία δεν αξιολογήθηκαν ορθά σε πρώτο βαθμό.
- Την αναθεώρηση του ύψους της ποινής των 12 ετών που επιβλήθηκε για τους δύο βιασμούς. Σύμφωνα με το σκεπτικό της εισαγγελικής έφεσης, η ποινή αυτή κρίνεται δυσανάλογα χαμηλή και δεν ανταποκρίνεται στη συνολική «απαξία και τη βαρύτητα της πράξης», ούτε αποδίδει δικαιοσύνη για τη βαθιά και ανεπανόρθωτη ψυχική βλάβη που προξενήθηκε στα ανήλικα θύματα.
Μια δίκη από το μηδέν με βαριά σκιά
Με τους ενόρκους και τους τακτικούς δικαστές να πιάνουν το νήμα της ιστορίας από την αρχή, η διαδικασία αναμένεται μακρά. Τα θύματα, οι μάρτυρες και ο ίδιος ο κατηγορούμενος θα βρεθούν ξανά στο επίκεντρο μιας ακροαματικής διαδικασίας όπου οι καταθέσεις θα αναλυθούν λέξη προς λέξη.
Για την υπεράσπιση, ο στόχος είναι η πλήρης κατάρριψη των κατηγοριών ή, έστω, η διατήρηση των ελαφρυντικών που θα κρατήσουν τον σκηνοθέτη εκτός φυλακής. Για την πλευρά των θυμάτων και την Εισαγγελία, το ζητούμενο είναι η πλήρης δικαίωση και μια ποινή που θα λειτουργήσει ως παραδειγματισμός. Η αυλαία της δίκης ανοίγει σήμερα, σε μια αίθουσα όπου η τέχνη έχει δώσει οριστικά τη θέση της στο σκληρό πρόσωπο του ποινικού δικαίου.
