Το Ισραήλ πραγματοποίησε νέες αεροπορικές επιδρομές στον νότιο Λίβανο και εξέδωσε εντολές εκκένωσης για περίπου 20 περιοχές, την ώρα που ΗΠΑ και Ιράν εμφανίζονται πιο κοντά από ποτέ σε συμφωνία που θα μπορούσε να οδηγήσει σε ευρύτερη αποκλιμάκωση στη... Μέση Ανατολή.
Σύμφωνα με το λιβανικό κρατικό πρακτορείο ειδήσεων NNA, τουλάχιστον ένας άνθρωπος σκοτώθηκε σε ισραηλινό πλήγμα στην πόλη Μαράκα, στην περιοχή της Τύρου. Παράλληλα, ο ισραηλινός στρατός κάλεσε τους κατοίκους δεκάδων χωριών και οικισμών του νότιου Λιβάνου να απομακρυνθούν από τις εστίες τους, ενώ ακολούθησαν νέες επιδρομές σε περιοχές κοντά στην Τύρο και τη Ναμπατίγια.
Οι επιχειρήσεις σημειώνονται ενώ οι διαπραγματεύσεις ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη φαίνεται να βρίσκονται στην τελική ευθεία. Ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, Σεχμπάζ Σαρίφ, η χώρα του οποίου έχει αναλάβει κεντρικό ρόλο στη διαμεσολάβηση, δήλωσε ότι η οριστικοποίηση της συμφωνίας αναμένεται πιθανότατα μέσα στις επόμενες 24 ώρες.
«Είμαστε πιο κοντά από ποτέ σε μια συμφωνία ειρήνης», ανέφερε σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ, προσθέτοντας ότι θα ακολουθήσει ηλεκτρονική υπογραφή του κειμένου και τεχνικές συνομιλίες την επόμενη εβδομάδα για την εφαρμογή των όρων της συμφωνίας.
Τι προβλέπει το υπό διαμόρφωση μνημόνιο
Αισιοδοξία εξέφρασε και ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, ο οποίος δήλωσε ότι η συμφωνία βρίσκεται πλέον πολύ κοντά. Σύμφωνα με τον ίδιο, το υπό διαμόρφωση μνημόνιο προβλέπει, μεταξύ άλλων, μέτρα για τον τερματισμό των εχθροπραξιών στον Λίβανο, επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και σταδιακή χαλάρωση των αμερικανικών περιορισμών σε βάρος της Τεχεράνης.
Ωστόσο, παρά τη συγκρατημένη αισιοδοξία που εκφράζουν όλες οι πλευρές, η συμφωνία δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί και εξακολουθούν να υπάρχουν ανοιχτά ζητήματα, με κυριότερο το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και τις λεπτομέρειες εφαρμογής των δεσμεύσεων που θα αναλάβουν οι δύο χώρες.
Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, η πρώτη φάση της συμφωνίας θα επικεντρωθεί κυρίως στην αποκλιμάκωση και στην αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Η Τεχεράνη είχε ουσιαστικά περιορίσει τη διέλευση πλοίων μετά την έναρξη της σύγκρουσης στα τέλη Φεβρουαρίου, όταν αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα στο ιρανικό έδαφος πυροδότησαν έναν κύκλο στρατιωτικών αντιποίνων στην ευρύτερη περιοχή. Η επαναλειτουργία του θαλάσσιου διαδρόμου θεωρείται από τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους βασική προϋπόθεση για οποιαδήποτε συμφωνία.
Σε αντάλλαγμα, η Ουάσιγκτον εμφανίζεται διατεθειμένη να προχωρήσει σταδιακά σε οικονομική ελάφρυνση του Ιράν. Ωστόσο, Αμερικανοί αξιωματούχοι ξεκαθαρίζουν ότι δεν προβλέπεται άμεση αποδέσμευση κεφαλαίων ή συνολική άρση κυρώσεων από την πρώτη ημέρα εφαρμογής της συμφωνίας.
Αντίθετα, η οικονομική επανένταξη του Ιράν αναμένεται να συνδεθεί με συγκεκριμένα βήματα που θα πρέπει να υλοποιεί η Τεχεράνη και να μπορούν να επαληθεύονται από την αμερικανική πλευρά. Όπως τονίζουν αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ, η συμφωνία δεν βασίζεται στην εμπιστοσύνη αλλά στην «επαληθεύσιμη εφαρμογή» των δεσμεύσεων.
Το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν παραμένει το πιο δύσκολο ζήτημα
Το πιο δύσκολο κεφάλαιο παραμένει το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά, μετά την υπογραφή του μνημονίου θα ακολουθήσει περίοδος περίπου 60 ημερών αφιερωμένη αποκλειστικά στις διαπραγματεύσεις για το ιρανικό απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου, το οποίο η Δύση θεωρεί κρίσιμο ζήτημα ασφαλείας.
Η Τεχεράνη επιμένει εδώ και χρόνια ότι το πυρηνικό της πρόγραμμα έχει αποκλειστικά ειρηνικούς σκοπούς, ενώ οι ΗΠΑ και άλλες δυτικές χώρες υποστηρίζουν ότι οι δυνατότητές του θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την ανάπτυξη πυρηνικού όπλου.
Παρά την πρόοδο των συνομιλιών, ούτε στην Τεχεράνη υπάρχει ακόμη πλήρης συναίνεση. Ο Αμπάς Αραγτσί δήλωσε ότι στους κόλπους του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας υπάρχουν τόσο υποστηρικτές όσο και επικριτές της συμφωνίας και ότι δεν έχει ληφθεί ακόμη οριστική απόφαση. «Προς το παρόν πρέπει να περιμένουμε», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η συμφωνία προβλέπει επίσης ότι το Ιράν θα περιορίσει τη στήριξή του σε ένοπλες οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στην περιοχή, ανάμεσά τους η Χεζμπολάχ στον Λίβανο και άλλες φιλοϊρανικές ομάδες στη Μέση Ανατολή.
Αυτός είναι και ένας από τους λόγους για τους οποίους οι εξελίξεις στον Λίβανο θεωρούνται κρίσιμες για την επιτυχία του εγχειρήματος. Παρά τις διαβεβαιώσεις ότι η κατάπαυση του πυρός θα καλύπτει και το λιβανικό μέτωπο, οι ισραηλινές επιδρομές των τελευταίων ημερών δείχνουν ότι η κατάσταση στο πεδίο παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη.
Η κυβέρνηση Τραμπ εμφανίζεται πλέον πιο αισιόδοξη σε σχέση με προηγούμενες προσπάθειες. Αμερικανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι αυτή τη φορά υπάρχει μεγαλύτερη σύγκλιση στα βασικά ζητήματα και μεγαλύτερη διαφάνεια ως προς το περιεχόμενο της συμφωνίας.
Από την πλευρά του, ο Αμπάς Αραγτσί δήλωσε ότι μόλις ολοκληρωθούν οι τελευταίες διαβουλεύσεις, η συμφωνία θα υπογραφεί και θα ανακοινωθεί επισήμως.
«Αυτό θα μπορούσε να συμβεί μέσα στις επόμενες ημέρες. Είμαι πολύ αισιόδοξος», δήλωσε στην ιρανική κρατική τηλεόραση.
Παρά τις θετικές ενδείξεις, διπλωμάτες υπενθυμίζουν ότι παρόμοιες συμφωνίες έχουν βρεθεί και στο παρελθόν κοντά στην ολοκλήρωση χωρίς τελικά να υπογραφούν. Για τον λόγο αυτό, η προσοχή παραμένει στραμμένη στις επόμενες ώρες, οι οποίες αναμένεται να δείξουν αν οι δύο πλευρές θα καταφέρουν να μετατρέψουν τη συγκρατημένη αισιοδοξία σε μια επίσημη συμφωνία.
