Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν φαίνεται να εισέρχονται στην τελική ευθεία, καθώς σύμφωνα με πληροφορίες έχει συμφωνηθεί το βασικό πλαίσιο ενός μνημονίου κατανόησης (MOU), το οποίο θα μπορούσε να αποτελέσει τη βάση για μια ευρύτερη... διπλωματική συμφωνία.
Όπως μεταδίδουν διεθνή μέσα ενημέρωσης, το προσχέδιο περιλαμβάνει ρυθμίσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, την άρση μέρους των αμερικανικών κυρώσεων και την αποκατάσταση της ομαλής ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, μια εξέλιξη με ιδιαίτερη σημασία για τις παγκόσμιες ενεργειακές αγορές.
Το πλαίσιο για το πυρηνικό πρόγραμμα
Κεντρικό στοιχείο της συμφωνίας αποτελεί η δέσμευση του Ιράν ότι δεν θα προχωρήσει στην απόκτηση πυρηνικών όπλων, ενώ παράλληλα εξετάζονται λύσεις για τη διαχείριση των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου που διαθέτει η χώρα.
Σύμφωνα με πληροφορίες, μεταξύ των σεναρίων που βρίσκονται στο τραπέζι είναι η αραίωση μέρους του εμπλουτισμένου ουρανίου υπό διεθνή εποπτεία. Ωστόσο, οι τεχνικές λεπτομέρειες και οι όροι εφαρμογής αναμένεται να αποτελέσουν αντικείμενο δεύτερης, πιο εξειδικευμένης συμφωνίας.
Ο ρόλος των διαμεσολαβητών
Η πρόοδος στις συνομιλίες αποδίδεται σε μεγάλο βαθμό στις διαμεσολαβητικές πρωτοβουλίες του Κατάρ, το οποίο διατηρεί ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας τόσο με την Ουάσινγκτον όσο και με την Τεχεράνη.
Πηγές με γνώση των διαπραγματεύσεων αναφέρουν ότι κατά τη διάρκεια των επαφών υπήρξε συνεχής επικοινωνία μεταξύ των εκπροσώπων των δύο πλευρών, ενώ το προσχέδιο της συμφωνίας φέρεται να έχει λάβει θετική ανταπόκριση σε υψηλό επίπεδο.
Παρόλα αυτά, η τελική έγκριση δεν θεωρείται ακόμη δεδομένη, καθώς αναμένονται οι οριστικές αποφάσεις από τα ανώτατα κέντρα εξουσίας του Ιράν.
Στο τραπέζι η χαλάρωση των κυρώσεων
Το μνημόνιο προβλέπει επίσης τη σταδιακή άρση ορισμένων οικονομικών κυρώσεων που έχουν επιβληθεί στην Τεχεράνη τα τελευταία χρόνια. Σε πρώτη φάση εξετάζεται η προσωρινή αναστολή μέτρων που θα επιτρέψει την αύξηση των εξαγωγών πετρελαίου, με τη διάρκεια και την έκταση της χαλάρωσης να συνδέονται άμεσα με τον βαθμό συμμόρφωσης του Ιράν στις δεσμεύσεις που θα αναλάβει.
Παράλληλα, παραμένει ανοικτό το ζήτημα των ιρανικών κεφαλαίων που παραμένουν δεσμευμένα στο εξωτερικό, με τις δύο πλευρές να εμφανίζονται ακόμη μακριά από οριστική συμφωνία για τον τρόπο αποδέσμευσής τους.
Τα Στενά του Ορμούζ στο επίκεντρο
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι προβλέψεις για τα Στενά του Ορμούζ, έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους παγκοσμίως. Σύμφωνα με το προσχέδιο, προβλέπεται η πλήρης αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας και η επιστροφή των εμπορικών ροών στα προ κρίσης επίπεδα μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, γεγονός που θα μπορούσε να συμβάλει στη σταθεροποίηση των διεθνών αγορών ενέργειας.
Αναμονή για την τελική απόφαση
Παρά την αισιοδοξία που επικρατεί στις διπλωματικές επαφές, η συμφωνία δεν θεωρείται ακόμη οριστική. Οι διαμεσολαβητές συνεχίζουν τις διαβουλεύσεις προκειμένου να διευθετηθούν οι τελευταίες εκκρεμότητες και να καθοριστεί το χρονοδιάγραμμα των επόμενων κινήσεων.
Εφόσον οι δύο πλευρές δώσουν το τελικό «πράσινο φως», η συμφωνία αναμένεται να αποτελέσει μία από τις σημαντικότερες γεωπολιτικές εξελίξεις των τελευταίων ετών στη Μέση Ανατολή, με άμεσες επιπτώσεις τόσο στη διεθνή ασφάλεια όσο και στην παγκόσμια οικονομία.
Η ανακοίνωση του Τραμπ ότι η συμφωνία είχε οριστικοποιηθεί εξέπληξε τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Τις τελευταίες ημέρες, ο Νετανιάχου βρέθηκε στο σκοτάδι, ζητώντας από συμμάχους κοντά στην κυβέρνηση Τραμπ για να προσπαθήσουν να συλλέξουν πληροφορίες, σύμφωνα με μια αμερικανική πηγή με άμεση γνώση του θέματος.
Σύμφωνα με το Μνημόνιο Κατανόησης, το Ιράν θα αναλάβει ορισμένες δεσμεύσεις σχετικά με το πυρηνικό του πρόγραμμα – πρώτα και κύρια να μην αποκτήσει ποτέ πυρηνικά όπλα και να επιλύσει την αντιπαράθεση γύρω από το εμπλουτισμένο ουράνιο του.
Ένας ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι ο Τραμπ συμφώνησε ότι μία από τις επιλογές για την επίλυση του ζητήματος θα μπορούσε να είναι η απομείωση του ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού του Ιράν εντός της χώρας υπό την επίβλεψη επιθεωρητών του ΟΗΕ.
Οποιαδήποτε βήματα σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν θα πραγματοποιηθούν μόνο εάν επιτευχθεί μια δεύτερη συμφωνία – μια αβέβαιη προοπτική δεδομένου του πόσο δύσκολες ήταν οι πολύ λιγότερο τεχνικές διαπραγματεύσεις για το Μνημόνιο Κατανόησης.
Ο διπλωμάτης ισχυρίστηκε ότι το Μνημόνιο Κατανόησης «ασχολείται λεπτομερώς όλα τα πυρηνικά ζητήματα» και «ικανοποιεί όλες τις απαιτήσεις των ΗΠΑ».
Το μνημόνιο προβλέπει την άμεση επαναλειτουργία των στενών χωρίς την επιβολή διοδίων, με την επιστροφή στον προπολεμικό όγκο ναυτιλιακών μεταφορών εντός 30 ημερών. Ως αντάλλαγμα, θα αρθεί επίσης ο αποκλεισμός των ΗΠΑ.
Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν δηλώσει προηγουμένως στον Axios ότι μετά το άνοιγμα του στενού, στο Ιράν θα δοθούν προσωρινές απαλλαγές από τις κυρώσεις, ώστε να μπορεί να πουλάει πετρέλαιο για 60 ημέρες. Αυτό θα αποφέρει πολύτιμα έσοδα για την Τεχεράνη.
Η ελάφρυνση των κυρώσεων θα αυξηθεί εάν το Ιράν συμμορφωθεί με την αρχική συμφωνία και δείξει «καλή πίστη» στις επόμενες διαπραγματεύσεις.
«Δεν υπάρχει καθορισμένη ημερομηνία για την ελάφρυνση των κυρώσεων και θα συνδεθεί με την εφαρμογή της συμφωνίας», διευκρίνισε ο διπλωμάτης.
Δεν είναι σαφές εάν το κείμενο περιλαμβάνει κάποια λεπτομερή εξήγηση για το τι θα συμβεί με τα δισεκατομμύρια ιρανικά δολάρια που έχουν παγώσει στο εξωτερικό.
Το Ιράν έχει επιμείνει ότι πρέπει να λάβει κάποια χρήματα αμέσως μετά την υπογραφή οποιασδήποτε αρχικής συμφωνίας, ενώ οι ΗΠΑ έχουν δηλώσει ότι θα εκταμιευθούν σε δόσεις βάσει της συμμόρφωσης.
Μια αμερικανική πηγή εκτός της κυβέρνησης εξέφρασε ανησυχία ότι το ζήτημα των παγωμένων κεφαλαίων μπορεί να αντιμετωπιστεί σε μια μυστική παράλληλη συμφωνία. Ένας Αμερικανός αξιωματούχος αρνήθηκε πρόσφατα αυτή την πιθανότητα στον Axios.
Οι ΗΠΑ, το Ιράν και το Κατάρ συζήτησαν τις τελευταίες ημέρες έναν μηχανισμό μέσω του οποίου το Ιράν θα αποκτούσε πρόσβαση σε ορισμένα από τα παγωμένα κεφάλαιά του στο Κατάρ για την αγορά ανθρωπιστικών αγαθών, σύμφωνα με έναν Αμερικανό αξιωματούχο και μια πηγή από μία από τις μεσολαβούσες χώρες.
Η συμφωνία, η οποία επιτεύχθηκε με κοινή μεσολάβηση του Κατάρ και του Πακιστάν, θα ονομαστεί συμφωνία του Ισλαμαμπάντ — εάν, βέβαια, και οι δύο πλευρές τελικά συμφωνήσουν να υπογράψουν.
«Εργαζόμαστε με τα μέρη για να βάλουμε τις τελευταίες πινελιές στη συμφωνία και να ορίσουμε ημερομηνία για την τελετή υπογραφής», δήλωσε ο διπλωμάτης μίας από τις μεσολαβούσες χώρες.
Νεότερες πληροφορίες για τη συμφωνία
Οι όροι της -φαινομενικά σχεδόν ολοκληρωμένης- συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν για τον τερματισμό των εχθροπραξιών στην περιοχή ορίζουν ότι το Ισραήλ πρέπει να σταματήσει εντελώς την επίθεσή του εναντίον της Χεζμπολάχ στον Λίβανο, αναφέρει στο μεταξύ η εφημερίδα Al-Akhbar.
Εκτός από την παύση όλων των επιθέσεων σε ολόκληρο τον Λίβανο, η συμφωνία απαιτεί από το Ισραήλ να παραδώσει οποιαδήποτε περιοχή έχει καταλάβει στο νότο της χώρας και περιλαμβάνει ένα σχέδιο για την «ταχεία αποχώρηση» των στρατευμάτων των IDF, αναφέρει το δημοσίευμα.
