Η καλύτερη ελπίδα για τον τερματισμό ενός κακά σχεδιασμένου πολέμου στο Ιράν, ο οποίος ξεκίνησε με ελάχιστη διαβούλευση με το Κογκρέσο ή τον αμερικανικό λαό, μπορεί να είναι μια μη ικανοποιητική ειρήνη, η οποία αφήνει κρίσιμα ζητήματα να επιλυθούν αργότερα και βαθαίνει τη διαμάχη...στην Ουάσιγκτον.
Ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι μια συμφωνία για τον τερματισμό της σύγκρουσης που ο ίδιος επέλεξε εναντίον του Ιράν είναι επικείμενη και πολύ κοντά. Κάθε φορά, οι προβλέψεις του αποδεικνύονταν ευσεβείς πόθοι ή λανθασμένη εκτίμηση των πραγματικών προθέσεων του Ιράν.
Επομένως, δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι οι τελευταίοι ισχυρισμοί του πως μια συμφωνία-πλαίσιο με την Τεχεράνη είναι κοντά αντιμετωπίστηκαν με σκεπτικισμό και σύγχυση — ούτε ότι τόσο οι συντηρητικοί όσο και οι Δημοκρατικοί φαίνεται να πιστεύουν ότι βρίσκεται στα πρόθυρα του να υποκύψει σε μια κακή συμφωνία.
Ωστόσο, οι διπλωματικές φήμες υποδηλώνουν ότι ένας συμβιβασμός για το εκ νέου άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και τη χαλάρωση του αποκλεισμού των ΗΠΑ στα ιρανικά πλοία και λιμάνια θα μπορούσε να είναι κοντά. Μια τέτοια σημαντική πρόοδος θα μπορούσε να αποτελέσει το σημείο εκκίνησης για συνομιλίες, τις οποίες η αμερικανική κυβέρνηση θα προσπαθήσει να χρησιμοποιήσει για να ανακόψει τυχόν εναπομείνασες πυρηνικές φιλοδοξίες του Ιράν
Μια πιο συγκεκριμένη συμφωνία πέρα από την τρέχουσα εύθραυστη κατάπαυση του πυρός θα γινόταν δεκτή με ικανοποίηση παγκοσμίως, καθώς θα έφερνε την ελπίδα για τελική χαλάρωση των ενεργειακών και οικονομικών κρίσεων που πυροδοτήθηκαν από τον πόλεμο και το κλείσιμο των Στενών από το Ιράν.
Ο πόλεμος του Ιράν, όπως οτιδήποτε άλλο στην Ουάσιγκτον, είναι όμηρος της σκληρής πολιτικής, των εδραιωμένων ιδεολογιών και των πολιτικών που επιδιώκουν να ενισχύσουν το προφίλ τους. Η επιθετική άρνηση της κυβέρνησης να δεχτεί κριτική για μια σύγκρουση που φάνηκε να υποτιμά σε τεράστιο βαθμό την ικανότητα αντίστασης του Ιράν, δεν βοήθησε την κατάσταση, σημειώνει το CNN.
Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Τραμπ δεν μπορεί να κερδίσει πολιτικά. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η πλειοψηφία των Αμερικανών αντιτίθεται στον πόλεμο, επομένως θα αντιμετώπιζε μια εξίσου μεγάλη ή και μεγαλύτερη αντίδραση εάν διέταζε νέα πλήγματα κατά του Ιράν — ένα βήμα που θα απειλούσε με βίαιη κλιμάκωση και χειρότερο οικονομικό πόνο. Όμως οι πρόεδροι συχνά μπαίνουν στον πειρασμό να ξεκινήσουν νέες στρατιωτικές περιπέτειες για να σώσουν τα προσχήματα ή να αναζητήσουν μια διέξοδο που συχνά μετατρέπεται σε τέλμα. Όταν όμως κάνουν πίσω, μπορούν να σωθούν ζωές.
Ωστόσο, οι αναδυόμενες λεπτομέρειες μιας πιθανής συμφωνίας με το Ιράν υποδηλώνουν ότι οι όροι μιας ειρηνευτικής συμφωνίας μπορεί να είναι πέρα από την ικανότητα ακόμη και του Τραμπ να τους παρουσιάσει ως θρίαμβο.
Ενδείξεις, για παράδειγμα, ότι η Ουάσιγκτον ενδέχεται να ξεπαγώσει ορισμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία και να διαλύσει σταδιακά τον δικό της αποκλεισμό για να πείσει το Ιράν να ανοίξει ξανά τα Στενά, θα επικύρωναν ουσιαστικά τον μοχλό πίεσης που απέκτησε η Ισλαμική Δημοκρατία στον πόλεμο και θα εκχωρούσαν βασικά διαπραγματευτικά χαρτιά των ΗΠΑ.
Οποιαδήποτε δέσμευση από το Ιράν στο μνημόνιο ότι δεν θα επιδιώξει πυρηνικά όπλα θα αντιμετωπιζόταν με μεγάλες επιφυλάξεις στην Ουάσιγκτον. Μια προτεινόμενη περίοδος τουλάχιστον 60 ημερών για διαπραγματεύσεις με σκοπό την επίλυση των εναπομεινάντων ακανθωδών ζητημάτων σχετικά με τον πυρηνικό εμπλουτισμό του Ιράν, συμπεριλαμβανομένου του αποθέματος ουρανίου του, φαίνεται επίσης μάλλον συμπιεσμένη δεδομένης της πολυπλοκότητας των ζητημάτων. Η ιστορία δείχνει ότι το Ιράν θα ήθελε πολύ να παρασύρει τις Ηνωμένες Πολιτείες σε μια παρατεταμένη περίοδο ατελέσφορης διπλωματίας που θα διαρκέσει μήνες ή χρόνια.
Ένας άλλος λόγος για επιφυλακτικότητα είναι ότι δεν είναι σαφές εάν το Ιράν, με ένα ακόμη πιο αδιαφανές σύστημα διακυβέρνησης μετά τη δολοφονία κορυφαίων ηγετών στον πόλεμο, θα δεχτεί οποιαδήποτε ειρηνευτική συμφωνία που οι ΗΠΑ είναι προφανώς διατεθειμένες να προσφέρουν. Υπήρξαν αντικρουόμενα μηνύματα από την Τεχεράνη το Σαββατοκύριακο. Και οι νέοι ηγέτες του Ιράν φαίνεται να πιστεύουν ότι κέρδισαν αυτή την αναμέτρηση με την αμερικανική υπερδύναμη — ακόμη και αν η οικονομία τους κλονίζεται και οι πολίτες τους οποίους καταστέλλουν αντιμετωπίζουν δεινές συνθήκες.
Τα προσχέδια μιας προτεινόμενης συμφωνίας, εν τω μεταξύ, υπολείπονται κατά πολύ από την «ΑΝΕΥ ΟΡΩΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ» που απαιτούσε ο Τραμπ από το Ιράν τον Μάρτιο. Ωστόσο, ο ίδιος βρίσκεται υπό εξαιρετική πίεση να βρει κάποια λύση, καθώς οι τιμές της βενζίνης αυξάνονται, τα ποσοστά δημοτικότητάς του καταρρέουν και η υποστήριξή του από τους Ρεπουμπλικανούς του Κογκρέσου εξασθενεί στο θέμα του Ιράν και σε άλλα ζητήματα.
Τα Ρεπουμπλικανικά «γεράκια» πιέζουν τον Τραμπ να μην υποχωρήσει
Ορισμένοι Ρεπουμπλικανοί φοβούνται ότι ο Τραμπ μπορεί να είναι έτοιμος να υποχωρήσει. «Κοιτάξτε, μας είπαν πριν από περίπου 11 εβδομάδες από τον (υπουργό Πιτ) Χέγκσεθ και το υπουργείο Άμυνας ότι είχαν εκμηδενίσει την άμυνα του Ιράν και ήταν απλώς θέμα χρόνου να έχουμε το πυρηνικό υλικό», δήλωσε ο γερουσιαστής της Βόρειας Καρολίνας, Τομ Τίλις, στον Τζέικ Τάπερ του CNN στην εκπομπή State of the Union την Κυριακή (24/05). «Τώρα μιλάμε για μια στάση όπου μπορεί να δεχτούμε να παραμείνει το πυρηνικό υλικό στο Ιράν; Πώς βγάζει αυτό νόημα;»
Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ έχουν θέσει την απομάκρυνση των αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν ως βασικό πολεμικό στόχο. Όμως οι απώλειες που θα μπορούσαν να προκύψουν από μια προσπάθεια απόσπασής του με τη βία ήταν απαγορευτικές. Και οι παραχωρήσεις που θα απαιτούσε το Ιράν για να παραδώσει το υλικό μέσω της διπλωματίας είναι πιθανό να είναι πολύ υψηλές.
Η κίνηση προς μια συμφωνία έχει προκαλέσει επίσης τον σκεπτικισμό του γερουσιαστή Ρότζερ Γουίκερ, ο οποίος προεδρεύει της Επιτροπής Ενόπλων Δυνάμεων της Γερουσίας. Ο γερουσιαστής του Μισισιπή έγραψε στο X την Παρασκευή (22/05) ότι τα ένστικτα του Τραμπ να «τελειώσει τη δουλειά» στο Ιράν ήταν σωστά, αλλά η επιδίωξη μιας συμφωνίας τώρα θα διέτρεχε τον κίνδυνο «μιας εικόνας αδυναμίας».
Ο σύμμαχος του Τραμπ, γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκράχαμ, προειδοποίησε το Σάββατο (23/05) ότι το να επιτραπεί στο Ιράν να αξιοποιήσει το πλεονέκτημά του ελέγχοντας τα Στενά του Ορμούζ θα άλλαζε την περιφερειακή ισορροπία δυνάμεων.
Αυτά τα επιχειρήματα έχουν κάποια βάση. Δεν είναι όμως επίσης σαφές πώς η συνέχιση των μαχών, επιπλέον της αμερικανοϊσραηλινής επίθεσης εβδομάδων κατά του Ιράν, θα είχε περισσότερες πιθανότητες επιτυχίας στην κάμψη της αντίστασης της Τεχεράνης.
Ρεπορτάζ του CNN την περασμένη εβδομάδα επικαλέστηκε δύο πηγές που γνωρίζουν τις εκτιμήσεις των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών, οι οποίες ανέφεραν ότι η Τεχεράνη είχε επανεκκινήσει κάποια παραγωγή drone και ανασυγκροτούσε ορισμένες στρατιωτικές δυνατότητες που είχαν υποβαθμιστεί από τα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα. Αυτό σημαίνει ότι μια επανάληψη του πολέμου θα διέτρεχε τον κίνδυνο ακόμη πιο έντονων και ζημιογόνων ιρανικών αντιποίνων κατά των κρατών του Κόλπου, των κρίσιμων υποδομών και των αμερικανικών δυνάμεων σε σχέση με τον πρώτο γύρο. Μια προσπάθεια να ανοίξουν ξανά τα Στενά με τη βία θα ήταν δυνητικά επικίνδυνη και χρονοβόρα.
Ο Τραμπ αντιμετωπίζει επίσης σφοδρή κριτική από τους Δημοκρατικούς, οι οποίοι τον κατέκριναν επειδή ξεκίνησε τον πόλεμο, του καταλόγισαν ευθύνες για τον τρόπο διεξαγωγής του και τώρα τον επικρίνουν για το πιθανό τέλος του. Οι επιθέσεις τους δείχνουν ότι το κόμμα τους διαισθάνεται πως η αντίθεση της πλειοψηφίας των ψηφοφόρων στον πόλεμο θα μπορούσε να τους χαρίσει μια νίκη στις ενδιάμεσες εκλογές.
Ο γερουσιαστής Κόρι Μπούκερ εξέφρασε την ανησυχία του για τις αναφορές σχετικά με τη σειρά των βημάτων μιας συμφωνίας, ξεκινώντας από το άνοιγμα των Στενών και προχωρώντας αργότερα σε πυρηνικές συνομιλίες.
«Αυτό που βλέπω και με εξοργίζει τόσο πολύ αυτή τη στιγμή είναι ότι ο πρόεδρος είπε πως μπήκε σε αυτό για να αντιμετωπίσει το πυρηνικό τους πρόγραμμα», δήλωσε ο Δημοκρατικός από το Νιου Τζέρσεϊ στην εκπομπή State of the Union. «Αυτό δεν το αντιμετωπίζει».
Ο Μπούκερ πρόσθεσε: «Παγιδεύουν τον Ντόναλντ Τραμπ σαν τον ανόητο που είναι, επειδή μας έβαλε σε αυτό εξ αρχής».
Ο γερουσιαστής Κρις Βαν Χόλεν προειδοποίησε ότι η προτεινόμενη συμφωνία θα μας «επέστρεφε στο προπολεμικό status quo» ή και χειρότερα, αλλά άφησε να εννοηθεί ότι οι ΗΠΑ ενδέχεται να μην έχουν άλλη επιλογή.
«Πιστεύω ότι αυτό ήταν ένα σφάλμα. Όταν σκάβεις έναν λάκκο, πρέπει να σταματήσεις να σκάβεις, και φαίνεται ότι ίσως αυτό κάνουμε, επιτέλους», δήλωσε ο Δημοκρατικός από το Μέριλαντ στο Fox News Sunday.
Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο απάντησε στις επικρίσεις για την πιθανή συμφωνία κατά τη διάρκεια ταξιδιού του στην Ινδία. «Η ιδέα ότι με κάποιο τρόπο αυτός ο πρόεδρος, δεδομένων όλων όσων έχει ήδη αποδείξει ότι είναι διατεθειμένος να κάνει, θα συμφωνήσει με κάποιο τρόπο σε μια συμφωνία που τελικά θα φέρει το Ιράν σε ισχυρότερη θέση όσον αφορά τις πυρηνικές φιλοδοξίες είναι παράλογη», είπε.
Ο πρόεδρος φαίνεται ότι άκουσε τις ανησυχίες ότι πρόκειται να υπογράψει μια αποτυχημένη συμφωνία. «Ενημέρωσα τους εκπροσώπους μου να μην βιαστούν για μια συμφωνία, καθώς ο χρόνος είναι με το μέρος μας», έγραψε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης την Κυριακή (24/05).
Με την Ημέρα Μνήμης (Memorial Day) να σηματοδοτεί την έναρξη ενός ρευστού πολιτικού καλοκαιριού που μπορεί να κρίνει τις ενδιάμεσες εκλογές, κορυφαίοι Ρεπουμπλικανοί τόνισαν ότι η ειρήνη θα μπορούσε να αποφέρει οφέλη για τους ψηφοφόρους.
Ο Κέβιν Χάσετ, διευθυντής του Εθνικού Οικονομικού Συμβουλίου του Τραμπ, δήλωσε στο Fox News ότι μια συμφωνία θα απελευθέρωνε έναν «πίδακα» πετρελαίου μέσω των Στενών. «Θα μπορούσαμε πραγματικά να δούμε αρνητικό πληθωρισμό λόγω της πτώσης της τιμής της ενέργειας», είπε. Και ο εκπρόσωπος της Φλόριντα, Μπάιρον Ντόναλντς, ο οποίος είναι υποψήφιος για κυβερνήτης, δήλωσε στο Fox ότι μόλις υπάρξει συμφωνία, «αυτές οι τιμές του πετρελαίου θα καταρρεύσουν και μαζί τους οι τιμές της βενζίνης εδώ στις Ηνωμένες Πολιτείες».
Πολλοί αναλυτές, ωστόσο, προειδοποιούν ότι η ανάκαμψη από το κλείσιμο των Στενών, το οποίο άφησε δεκάδες δεξαμενόπλοια εγκλωβισμένα στον Κόλπο για εβδομάδες, δεν θα βελτιώσει αμέσως τις παγκόσμιες οικονομικές προοπτικές ή το κόστος διαβίωσης στις ΗΠΑ. Οι αναλυτές της JPMorgan, για παράδειγμα, αναμένουν ότι το πετρέλαιο θα κυμανθεί κατά μέσο όρο στα 97 δολάρια το βαρέλι κατά το υπόλοιπο του έτους.
Δύο κρίσιμα ερωτήματα που πρέπει να απαντήσει ο Τραμπ
Καθώς περισσότερες λεπτομέρειες έρχονται στη δημοσιότητα σχετικά με την προτεινόμενη συμφωνία, ο Τραμπ θα αντιμετωπίσει αρκετά κρίσιμα ερωτήματα. Πρώτον, θα είναι η τελική του συμφωνία πιο στεγανή από το σύμφωνο του πρώην προέδρου Μπαράκ Ομπάμα, το οποίο διαπραγματεύτηκε με το Ιράν και τις μεγάλες παγκόσμιες δυνάμεις το 2015; Εκείνη η συμφωνία έκοψε τις πολλαπλές οδούς της Τεχεράνης προς τα πυρηνικά όπλα και περιλάμβανε αυστηρή και συνεχή επαλήθευση.
Δεύτερον, η ακύρωση αυτής της συμφωνίας από τον Τραμπ —και ένας πόλεμος που κόστισε τη ζωή σε 13 Αμερικανούς στη μάχη, έκλεισε την περιοχή του Κόλπου, κόστισε δισεκατομμύρια δολάρια και πιθανότατα σκότωσε εκατοντάδες Ιρανούς— έφερε τις Ηνωμένες Πολιτείες σε καλύτερη θέση έναντι του Ιράν;
Το γεγονός ότι αυτό αποτελεί καν ερώτημα υπογραμμίζει το δίλημμα του Τραμπ: Η επανέναρξη του πολέμου θα μπορούσε να έχει σοβαρές πολιτικές και οικονομικές συνέπειες. Ο τερματισμός του με τους καλύτερους διαθέσιμους όρους μπορεί να αποδειχθεί σχεδόν εξίσου προβληματικός και μη δημοφιλής.
