Οι κυβερνήσεις των ΗΠΑ και του Ιράν έχουν καταλήξει στο πλαίσιο συμφωνίας για να τερματιστεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, που βρίσκεται πλέον στον τέταρτο μήνα του, πλην όμως ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δεν έχει ακόμη δώσει... πράσινο φως.
Από την άλλη, το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Tasnim, επικαλούμενο πηγή του στην ομάδα των διαπραγματευτών της Ισλαμικής Δημοκρατίας, διέψευσε την πληροφορία. «Αυτό είναι ψευδές», σημείωσε, «το κείμενο δεν έχει οριστικοποιηθεί ακόμη».
Στο μεταξύ στο άλλο βασικό μέτωπο του πολέμου, στον Λίβανο, το Ισραήλ μεγέθυνε την «περιοχή επιχειρήσεων» του στρατού του και συνέχισε τους πολύνεκρους βομβαρδισμούς, μολονότι ο τερματισμός των εχθροπραξιών με το κίνημα Χεζμπολάχ, που πρόσκειται στην Τεχεράνη, αποτελεί αξίωση της ιρανικής ηγεσίας, που τον θεωρεί αναγκαία συνθήκη για να κλειστεί συμφωνία.
Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, που ξέσπασε την 28η Φεβρουαρίου, με την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση στο Ιράν, έχει στοιχίσει τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους. Παράλληλα κλόνισε την παγκόσμια οικονομία, ανεβάζοντας τις τιμές του πετρελαίου, κυρίως διότι η ιρανική πλευρά έκλεισε de facto τα Στενά του Ορμούζ, στρατηγικής σημασίας για το διεθνές εμπόριο υδρογονανθράκων.
Ενώ εντείνονταν οι ανησυχίες πως οι διαπραγματεύσεις κινδύνευαν να καταρρεύσουν, πηγές του AFP στην αμερικανική κυβέρνηση ανέφεραν πως διαμορφώθηκε πλαίσιο συμφωνίας με το Ιράν, το οποίο προβλέπει παράταση για εξήντα ημέρες της κατάπαυσης του πυρός σε εφαρμογή από την 8η Απριλίου, που ωστόσο χρειάζεται να εγκριθεί από τον πρόεδρο Τραμπ.
Η εξέλιξη ακολούθησε ανταλλαγές πυρών του Ιράν και των ΗΠΑ τη νύχτα της Τετάρτης (27/05), τις πιο σοβαρές εχθροπραξίες αφότου κηρύχτηκε ανακωχή.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Την πληροφορία μετέδωσε αρχικά ο αμερικανικός ιστότοπος Axios, σύμφωνα με τις πληροφορίες του οποίου το «μνημόνιο κατανόησης» δεν ρυθμίζει το ζήτημα του ιρανικού προγράμματος πυρηνικής ενέργειας -θα τεθεί σε διαπραγμάτευση μέσα στις 60 ημέρες- αλλά θα συμπεριλάβει ρητή δέσμευση της Τεχεράνης πως δεν θα επιδιώξει την απόκτηση πυρηνικού οπλοστασίου.
Οι δυο πλευρές έχουν σημειώνει «πολλή πρόοδο» προς την επίτευξη συμφωνίας, αλλά ο Ντόναλντ Τραμπ δεν είναι ακόμη έτοιμος να την εγκρίνει, είπε από την πλευρά του ο αντιπρόεδρός του Τζέι Ντι Βανς.
«Διαπραγματευόμαστε ορισμένες διατυπώσεις. Έχουμε κάνει πολλή πρόοδο», ανέφερε ο Βανς σε δημοσιογράφους στην βάση Άντριους. «Ελπίζουμε ότι θα συνεχίσουμε να προχωράμε και ότι ο πρόεδρος θα είναι σε θέση να εγκρίνει τη συμφωνία, αλλά φυσικά, αυτό μένει να εξακριβωθεί», πρόσθεσε.
«Απρόσκοπτη» πρόσβαση στο Ορμούζ
Οι αγορές αντέδρασαν μάλλον συγκρατημένα. Τα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια περιόρισαν τις απώλειές τους, ενώ η Γουόλ Στριτ σημείωσε νέα ρεκόρ. Όσο για τις τιμές του πετρελαίου, έμειναν ουσιαστικά αμετάβλητες.
Ο Αντρέας Λίπκοου της CMC Markets σχολίασε χαρακτηριστικά «πόσες φορές φάνηκε να βρίσκεται σε απόσταση αναπνοής συμβιβασμός και πόσες ξεγελάστηκαν οι επενδυτές; Μόνο όταν στεγνώσει το μελάνι των υπογραφών θα δούμε νέες τοποθετήσεις».
Για το ζήτημα του Ορμούζ, το πρωτόκολλο προβλέπει «απρόσκοπτη» πρόσβαση στα Στενά, κατά τις πληροφορίες του Axios, που επικαλέστηκε δυο πηγές του στην αμερικανική κυβέρνηση. Σε αντάλλαγμα, ο αμερικανός αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών θα αρθεί και η Τεχεράνη θα αποκτήσει ξανά τη δυνατότητα να διαθέτει νόμιμα το πετρέλαιό της στις διεθνείς αγορές, χάρη σε αναστολή των αμερικανικών κυρώσεων.
Διαμηνύοντας πως δεν θα ανεχθεί «καμιά απόπειρα να επιβληθεί σύστημα διοδίων», ο αμερικανός υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ απείλησε να στραφεί εναντίον του Ομάν, σύμμαχου του ΗΠΑ και γείτονα του Ιράν, αν το σουλτανάτο συνεργαστεί με την Τεχεράνη για τον έλεγχο των Στενών.
Η Ουάσιγκτον ανακοίνωσε εξάλλου νέες κυρώσεις με σκοπό να στραγγίξει τους πόρους που αντλούνται από τις πωλήσεις ιρανικού πετρελαίου.
Υπάρχουν ζητήματα στα οποία οι δύο πλευρές μοιάζουν να δυσκολεύονται να συμφωνήσουν. Πέρα από το τέλος των εχθροπραξιών σε όλα τα μέτωπα, η ιρανική κυβέρνηση αξιώνει να αποδεσμευτούν πόροι 24 δισεκατομμυρίων παγωμένοι στο εξωτερικό. Και, όσον αφορά το πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας της χώρας, δεν δέχεται να βγει από τη χώρα το απόθεμα ουρανίου εμπλουτισμένου κατά υψηλό ποσοστό που διαθέτει,ενώ ο αμερικανός πρόεδρος Τραμπ απαιτεί την καταστροφή του.
«Από μέρα σε μέρα»
Νωρίτερα χθες (28/05) οι δυο πλευρές αλληλοκατηγορήθηκαν για παραβιάσεις της κατάπαυσης του πυρός.
Τη νύχτα της Τετάρτης (27/05), οι ένοπλες δυνάμεις των ΗΠΑ κατέρριψαν τέσσερα μη επανδρωμένα εναέρια οχήματα εφόρμησης, που κρίθηκε ότι «ήγειραν απειλή στα Στενά του Ορμούζ» και έπληξαν «σταθμό ελέγχου στο έδαφος στην Μπαντάρ Αμπάς» από όπου υπήρχε κίνδυνος να εξαπολυθεί «πέμπτο», σύμφωνα με αμερικανό αξιωματούχο.
Σε αντίποινα, οι Φρουροί της Επανάστασης -ο ιδεολογικός στρατός της Ισλαμικής Δημοκρατίας- ανακοίνωσαν σήμερα (29/05) ότι στοχοποίησαν αμερικανική βάση. Δεν ξεκαθάρισαν ποια. Όμως οι ένοπλες δυνάμεις του Κουβέιτ και των ΗΠΑ αναφέρθηκαν σε πλήγματα, αποδοθέντα στο Ιράν, στο έδαφος του μικρού εμιράτου του Κόλπου.
Παράλληλα, οι ένοπλες δυνάμεις των ΗΠΑ διέψευσαν τις πρώτες πρωινές ώρες πληροφορίες ιρανικών μέσων ενημέρωσης κατά τις οποίες καταρρίφθηκε χθες Πέμπτη (28/05) αμερικανικό μη επανδρωμένο εναέριο όχημα στην περιοχή του Κόλπου.
Τα δημοσιεύματα είναι «ψευδή», ανέφερε μέσω X, με όλα τα γράμματα κεφαλαία, το μεικτό διοικητήριο των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων που είναι αρμόδιο για τη Μέση Ανατολή (CENTCOM, «κεντρική διοίκηση»), διαβεβαιώνοντας πως δεν χάθηκε κανένα αμερικανικό αεροσκάφος και ότι όλοι οι αεροπορικοί «πόροι» είναι γνωστό πού βρίσκονται.
Το πρακτορείο ειδήσεων Tasnim, που θεωρείται προσκείμενο στους Φρουρούς της Επανάστασης ανέφερε νωρίτερα, επικαλούμενο αξιωματικό, ότι πύραυλος κατέρριψε αμερικανικό drone κοντά στην ιρανική πόλη Μπουσέχρ, όπου βρίσκεται σημαντικό λιμάνι.
Το Γερμανικό Πρακτορείο σημειώνει ότι δεν ήταν σε θέση να επαληθεύσει τις πληροφορίες ούτε της μιας ούτε της άλλης πλευράς. Παράλληλα, το πρακτορείο ειδήσεων FARS ανέφερε νωρίς σήμερα (29/05) ότι η αντιαεροπορική άμυνα άνοιξε πυρ εναντίον «αντικειμένου» στον Κόλπο.
Με το κλίμα να παραμένει τεταμένο, κάτοικοι της Τεχεράνης δεν κρύβουν την ανησυχία τους. Η Ματάμπ, 62χρονη κομμώτρια που ζει στην ιρανική πρωτεύουσα, είπε πως χαίρεται διότι η κόρη της μπόρεσε να φύγει από τη χώρα διότι «εδώ ζούμε κόλαση», αλλά τη θλίβει πως ο γιος της ζει «από μέρα σε μέρα», χωρίς προοπτική για το αύριο.
Το Ισραήλ επεκτείνει την περιοχή των επιχειρήσεων στον Λίβανο
Στον Λίβανο, τουλάχιστον 17 άνθρωποι σκοτώθηκαν σε βομβαρδισμούς του Ισραήλ στο νότιο τμήμα της χώρας και κοντά στη Βηρυτό. Ο ισραηλινός στρατός έκανε γνωστό πως επεκτείνει την «περιοχή επιχειρήσεων» που διεξάγει εναντίον του κινήματος Χεζμπολάχ.
Η προσωρινή δύναμη των Ηνωμένων Εθνών στον Λίβανο (UNIFIL) στηλίτευσε την «κλιμάκωση» αυτή, παρά την κατάπαυση του πυρός που υποτίθεται τέθηκε σε ισχύ την 17η Απριλίου.
Τα νέα πλήγματα εξαπολύθηκαν μια ημέρα προτού διεξαχθούν συνομιλίες του Λιβάνου και του Ισραήλ στην Ουάσιγκτον σε επίπεδο στρατιωτικών επιτελείων και μερικά 24ωρα πριν από τον νέο κύκλο διαπραγματεύσεων των κυβερνήσεων των δυο χωρών, επίσης στην αμερικανική πρωτεύουσα, τη 2η και την 3η Ιουνίου.
