Η Νοέλια Καστίγιο, η 25χρονη παραπληγική που περίμενε την ευθανασία για περισσότερο από ενάμιση χρόνο, πέθανε το απόγευμα, αφού έλαβε την προβλεπόμενη ιατρική βοήθεια για να πεθάνει στη δομή κοινωνικής φροντίδας του Σαν Πέρε ντε Ρίμπες, στη Βαρκελώνη... όπου νοσηλευόταν.
Η υπερσυντηρητική οργάνωση «Χριστιανοί Δικηγόροι», η οποία μέχρι την τελευταία στιγμή επιχείρησε να αποτρέψει την ευθανασία εκ μέρους του πατέρα της, ανέφερε σε ανάρτησή της: «Η ευθανασία της Νοέλια έχει ήδη πραγματοποιηθεί. Ζητούμε προσευχές για την ψυχή της και την οικογένειά της. Ας αναπαυθεί εν ειρήνη».
Η νεαρή υπέφερε από συνεχείς πόνους και έντονη ψυχική οδύνη, όπως διαπίστωσε ανεξάρτητη επιτροπή ειδικών που αξιολόγησε την περίπτωσή της και εποπτεύει την εφαρμογή της νομοθεσίας για την ευθανασία. Ωστόσο, χρειάστηκε να περιμένει 601 ημέρες μέχρι να εφαρμοστεί το δικαίωμα που της είχε εγκριθεί.
Στο διάστημα αυτό, η υπόθεσή της εξελίχθηκε σε μια πρωτοφανή δικαστική διαμάχη, που ξεκίνησε ο πατέρας της με στόχο να ακυρώσει την απόφαση. Εκπροσωπούμενος από τους «Χριστιανούς Δικηγόρους», προσπάθησε να μπλοκάρει τη διαδικασία, όμως πέντε δικαστικά όργανα απέρριψαν το αίτημά του. Μάλιστα, λίγες ώρες πριν, απορρίφθηκε και η τελευταία προσφυγή.
«Θέλω να φύγω ήρεμα»
«Θέλω να φύγω ήρεμα και να σταματήσω να υποφέρω, τέλος», είχε δηλώσει η ίδια σε τηλεοπτική εκπομπή την Τρίτη. Την Πέμπτη, εν μέσω έντονης κοινωνικής και δημοσιογραφικής προσοχής, η επιθυμία της έγινε πράξη.
Παρότι τελικά έλαβε τη βοήθεια για έναν αξιοπρεπή θάνατο, η ελεύθερη και συνειδητή απόφασή της αμφισβητήθηκε μέχρι τέλους. Την παραμονή του θανάτου της, οι «Χριστιανοί Δικηγόροι» διοργάνωσαν «αγρυπνία προσευχής» έξω από τη δομή, ενώ κάλεσαν και σε «προσευχή και κατάθεση λουλουδιών» μπροστά από την αρμόδια υπηρεσία προστασίας ανηλίκων της Καταλονίας.
Τις τελευταίες ώρες πριν από τον θάνατό της, το δημόσιο ενδιαφέρον κορυφώθηκε. Εκπρόσωποι πολιτικών κομμάτων χαρακτήρισαν την υπόθεση «θλιβερή» και «αποτυχία του κράτους», ενώ η Εκκλησία σημείωσε ότι ο πόνος της «συγκλονίζει», αλλά «η πραγματική ανακούφιση δεν είναι η αυτοκτονία». Παράλληλα, δημόσια πρόσωπα προσφέρθηκαν να τη βοηθήσουν.
Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κυριάρχησαν μηνύματα όπως «Μην το κάνεις», «Ο Θεός σε αγαπά» και «Προσευχηθείτε για τη Νοέλια».
Η ευθανασία είχε προγραμματιστεί για το απόγευμα. Το τελευταίο βράδυ το πέρασε με τη μητέρα της, ενώ τις τελευταίες ώρες βρέθηκαν κοντά της και άλλα μέλη της οικογένειας. Ωστόσο, η ίδια είχε εκφράσει την επιθυμία να είναι μόνη τη στιγμή της διαδικασίας.
«Θέλω να πεθάνω όμορφη, θα φορέσω το πιο ωραίο φόρεμα που έχω και θα βαφτώ», είχε πει. Ζήτησε να γίνει η διαδικασία στο δωμάτιό της, που θεωρούσε τον πιο ασφαλή χώρο. «Είπα στην οικογένειά μου ότι μπορούν να έρθουν να με αποχαιρετήσουν, αλλά όχι όταν θα μου κάνουν την ένεση. Δεν θέλω κανέναν μέσα, δεν θέλω να με δουν να κλείνω τα μάτια μου», είχε δηλώσει.
Η διαδικασία της ευθανασίας ακολουθεί αυστηρό πρωτόκολλο και περιλαμβάνει τη χορήγηση φαρμάκων, όπως αγχολυτικά, αναισθητικά και ουσίες που προκαλούν κώμα. Ο θάνατος επέρχεται συνήθως μέσα σε λιγότερο από μισή ώρα από την έναρξη της διαδικασίας.
Μια κλινική κατάσταση «μη αναστρέψιμη»
Όπως αναφέρει η El Pais, η ζωή της Νοέλια Καστίγιο υπήρξε ιδιαίτερα δύσκολη. Μετά τον χωρισμό των γονιών της σε ηλικία 13 ετών, βρέθηκε για ένα διάστημα υπό την επιμέλεια των αρχών. Είχε επίσης αναφέρει ότι υπέστη περιστατικά σεξουαλικής βίας και είχε αποπειραθεί να αυτοκτονήσει στο παρελθόν.
Τον Οκτώβριο του 2022, μετά από ομαδικό βιασμό, επιχείρησε να δώσει τέλος στη ζωή της πέφτοντας από τον πέμπτο όροφο κτιρίου. Από τότε έμεινε παραπληγική και υπέβαλε αίτημα για ευθανασία, το οποίο εγκρίθηκε τον Ιούλιο του 2024.
Η αρμόδια επιτροπή της Καταλονίας έκρινε ότι βρισκόταν σε «μη αναστρέψιμη» κλινική κατάσταση, με σοβαρή εξάρτηση, χρόνιο πόνο και ανυπόφορη οδύνη, και ότι πληρούσε τις προϋποθέσεις του νόμου.
Στον δημόσιο διάλογο η ευθανασία
Η υπόθεσή της άνοιξε ευρύτερη συζήτηση για τα όρια της νομοθεσίας και για το αν τρίτοι μπορούν να εμποδίσουν ένα αυστηρά προσωπικό δικαίωμα, όπως η απόφαση για τη ζωή και τον θάνατο. Παρά την αντίθεση της οικογένειάς της, η Δικαιοσύνη κατέληξε ότι είχε πλήρη ικανότητα να αποφασίσει και ότι η βούλησή της ήταν σαφής
Παράλληλα, η υπόθεση επανέφερε στο προσκήνιο την ιδεολογική αντιπαράθεση γύρω από την ευθανασία. Νομικές ενέργειες στράφηκαν ακόμη και κατά των ειδικών που ενέκριναν την περίπτωσή της. «Θέλουν να μας φοβίσουν», ανέφεραν μέλη της επιτροπής.
Η πρόεδρος της Ένωσης για το Δικαίωμα στον Αξιοπρεπή Θάνατο στην Καταλονία κατηγόρησε την αντίπαλη πλευρά ότι «παρατείνει το μαρτύριο της νεαρής και στερεί τα δικαιώματα και την αξιοπρέπειά της».
Η συγκλονιστική ιστορία της
Η Καστίγιο πέρασε μεγάλο μέρος της παιδικής της ηλικίας σε ιδρύματα λόγω εθισμών και προβλημάτων ψυχικής υγείας των γονιών της και έχει δηλώσει ότι ο ομαδικός βιασμός το 2022 αποτέλεσε σημείο καμπής.
Βιάστηκε από έναν πρώην σύντροφό της και άλλους τρεις άνδρες λίγες ημέρες πριν επιχειρήσει να αφαιρέσει τη ζωή της. «Δεν το κατήγγειλα, γιατί ήταν λίγες ημέρες πριν προσπαθήσω να αυτοκτονήσω», είπε για την επίθεση.
Αργότερα, αφού έκανε χρήση κοκαΐνης, πήδηξε από τον πέμπτο όροφο ενός κτιρίου, με αποτέλεσμα να μείνει παραπληγική. «Ο πατέρας μου με είδε να πέφτω και δεν μπορούσε να κάνει τίποτα», είπε. «Αλλά μετά από όλα όσα έχει κάνει, δεν τον λυπάμαι πια.»
Ο πατέρας της προσπάθησε να εμποδίσει την ευθανασία μέσω των δικαστηρίων, αμφισβητώντας το δικαίωμά της να πεθάνει, όμως εκείνη τον κατηγόρησε ότι δεν σέβεται τις επιθυμίες της. «Δεν έχει σεβαστεί την απόφασή μου και δεν πρόκειται ποτέ να το κάνει», είπε στην τελευταία της συνέντευξη.
«Ήθελε να περάσει στο όνομά μου το σπίτι που αγόρασε για να συνεχίσει να λαμβάνει επίδομα τέκνου. Μετά από αυτό, δεν θέλει να βάλει το σπίτι στο όνομά μου, ούτε να πληρώσει για την κηδεία, ούτε να παρευρεθεί στην ευθανασία ή στην ταφή, και λέει ότι δεν θέλει να έχει καμία σχέση μαζί μου. Ότι για εκείνον είμαι ήδη νεκρή.
Το καταλαβαίνω. Είναι πατέρας και δεν θέλει να χάσει μια κόρη, αλλά δεν με ακούει. Δεν με παίρνει ποτέ τηλέφωνο, δεν μου γράφει ποτέ. Το μόνο που κάνει είναι να μου φέρνει φαγητό. Γιατί θέλει να ζω; Για να με κρατά σε ένα νοσοκομείο;», πρόσθεσε. Η μητέρα της, που εμφανίστηκε επίσης στη συνέντευξη, δήλωσε ότι θα ήθελε να είχε «ένα μαγικό ραβδί» για να αλλάξει τη γνώμη της κόρης της.
