Η Σλοβακία, μια χώρα 5,4 εκατομμυρίων κατοίκων, έχει εξελιχθεί σε μία από τις πιο ισχυρές αυτοκινητοβιομηχανικές βάσεις της Ευρώπης. Παράγει σχεδόν ένα εκατομμύριο αυτοκίνητα τον χρόνο, αριθμός μικρός σε σύγκριση με τα 31 εκατομμύρια της Κίνας, αλλά αρκετός για να την κατατάξει πρώτη παγκοσμίως σε παραγωγή ανά κάτοικο... σύμφωνα με το BBC.
Με πρωτεύουσα τη Μπρατισλάβα και πληθυσμό 5.413.813 κατοίκους, η χώρα βρίσκεται στο κέντρο της Ευρώπης, συνορεύοντας με πέντε κράτη και συμμετέχοντας ενεργά στην ΕΕ, το ΝΑΤΟ και την Ομάδα του Βίσεγκραντ.
Η επένδυση-ορόσημο της Kia στη Ζίλινα
Στη Ζίλινα, το εργοστάσιο της Kia αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες βιομηχανικές επενδύσεις της χώρας, ύψους 2,5 δισ. ευρώ, με δυνατότητα παραγωγής 350.000 οχημάτων ετησίως. Στη Σλοβακία δραστηριοποιούνται επίσης η Volkswagen, η Stellantis και η Jaguar Land Rover, ενώ η Volvo ετοιμάζεται να ανοίξει μονάδα ηλεκτρικών οχημάτων το 2027.
Πίσω από τις γραμμές παραγωγής βρίσκονται εργαζόμενοι όπως ο 48χρονος Μαρσέλ Πούκον, που περιγράφει τη δουλειά του στην Kia ως «όνειρο ζωής», έχοντας επιστρέψει στη Σλοβακία μετά από χρόνια στο εξωτερικό. Η 23χρονη Σιμόνα Κρνόβα, που εργάζεται στη μόνωση πόρτας, δηλώνει ότι ο μισθός της – 1.300 ευρώ – είναι καλός για τα δεδομένα της χώρας, ενώ η Kia αναφέρει μέσο μισθό 2.400 ευρώ στο εργοστάσιο. Ο εθνικός μέσος μισθός το 2023 ήταν 1.403 ευρώ, σημαντικά χαμηλότερος από τον μέσο όρο της ΕΕ, που φτάνει τα 3.417 ευρώ.
Η Σιμόνα δηλώνει περήφανη για τη συμβολή της αυτοκινητοβιομηχανίας στην κοινωνία, ενώ σχεδόν όλοι οι εργαζόμενοι της Kia είναι Σλοβάκοι. Τα κορεατικά στελέχη ζουν σε ειδική περιφραγμένη κοινότητα κοντά στο εργοστάσιο. Η εικόνα αυτή απέχει πολύ από την εποχή της Τσεχοσλοβακικής Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας, όταν τα αυτοκίνητα θεωρούνταν χαμηλής ποιότητας. Η μεγάλη αλλαγή ήρθε μετά το 1989, όταν η Volkswagen επένδυσε στη Skoda, αποκτώντας την πλήρως το 2000.
Η έκρηξη επενδύσεων μετά το 1993
Μετά τον διαχωρισμό της Τσεχοσλοβακίας το 1993, ξένοι κατασκευαστές στράφηκαν τόσο στη Σλοβακία όσο και στην Τσεχία, αξιοποιώντας το χαμηλό κόστος εργασίας και την τεχνική κατάρτιση. Ο ειδικός Πίτερ Πρόκοπ σημειώνει ότι το κόστος εργασίας στη Σλοβακία ήταν κάποτε μόλις το 20% του γερμανικού και σήμερα παραμένει ανταγωνιστικό, περίπου στο 60%, με υψηλή παραγωγικότητα.
Το Ηνωμένο Βασίλειο αποτελεί τη μεγαλύτερη αγορά για τα αυτοκίνητα της Kia που παράγονται στη Σλοβακία, ενώ ακολουθούν η Ισπανία, η Ιταλία και η Γερμανία. Ο απερχόμενος CEO της Kia Europe, Μαρκ Χέντριχ, τονίζει ότι η χώρα βρίσκεται «στην καρδιά της Ευρώπης», με άμεση πρόσβαση σε μεγάλες αγορές.
Παράλληλα, η υψηλή παραγωγή ενέργειας χαμηλών εκπομπών – υδροηλεκτρική, πυρηνική και ανανεώσιμες πηγές – καθιστά τα ηλεκτρικά οχήματα επιλέξιμα για μεγαλύτερες κρατικές επιδοτήσεις.
Η Σλοβακία διαθέτει επίσης ένα από τα πιο πυκνά δίκτυα προμηθευτών στην Ευρώπη, με περίπου 360 εταιρείες να υποστηρίζουν την αυτοκινητοβιομηχανία. Η κυβέρνηση προσφέρει σημαντικά κίνητρα, όπως η φορολογική πίστωση 29 εκατ. ευρώ που έλαβε η Kia για την αναβάθμιση των γραμμών παραγωγής ηλεκτρικών οχημάτων, σε ένα έργο συνολικού κόστους 108 εκατ. ευρώ.
Η Ανατολική Ευρώπη ως νέο βιομηχανικό κέντρο
Η παρουσία της Kia έχει αλλάξει ριζικά τη Ζίλινα. Ο δήμαρχος Πίτερ Φιαμπάνε αναφέρει ότι η ανεργία μειώθηκε δραστικά και η οικονομική ισχύς της περιοχής ενισχύθηκε σημαντικά, με περισσότερους από 20.000 ανθρώπους να απασχολούνται άμεσα ή έμμεσα χάρη στο εργοστάσιο. Παράλληλα, η εταιρεία επενδύει στην εκπαίδευση: 100 μαθητές συμμετέχουν σε διπλό πρόγραμμα στην Τεχνική Σχολή της Ζίλινα, ενώ περίπου 400 απόφοιτοι του Πανεπιστημίου της Ζίλινα βρίσκουν κάθε χρόνο εργασία στον κλάδο.
Η Σλοβακία δεν είναι η μόνη χώρα της περιοχής που προσελκύει αυτοκινητοβιομηχανίες. Στην Τσεχία δραστηριοποιούνται Hyundai, Toyota και VW, στην Πολωνία Toyota, Stellantis και VW, στην Ουγγαρία Audi, Mercedes-Benz και Suzuki, στη Ρουμανία Ford και Renault, ενώ στη Σερβία η Ford. Οι εταιρείες προσελκύονται από τους χαμηλούς μισθούς, την τεχνική κατάρτιση και τη μακρά βιομηχανική παράδοση της περιοχής.
